Thursday, December 3, 2015

آچر ما آدم نم شیم؟

پارسال تابستان کتابی به دستم افتاده بود که مجموعه ای از یادداشت های روزانه مردمی از کشورهای مختلف اروپایی، از دو سمت مختلف جنگ، در زمان جنگ جهانی دوم بود. تمام شان ترسیده بودند و از سر ترس آرزوی " پیروزی" کشورشان بر حریف را می کردند و گاهی حتی اقرار می کردند که این پیروزی یعنی خون ریزی بیشتری برای حریف، یعنی اینکه آخرش کدام طرف بیشتر کشته داده است. این روزها که این اخبار داعش و خونریزی در همه طرف می آید بی اختیار یادم به آن کتاب می افتد. دیروز هم تکه فیلمی می دیدم که مرد قرمزگردنی رفته بود و با کلامی خشن بر علیه پایه ریزی مسجدی در محله شان، یک جایی در آمریکا داد و فریاد می کرد و همه مسلمانان را اهل خونریزی می خواند. غیر از آنکه مسلم رفتارش درست نبود، من در احوال این آقا سرخوردگی و ترس و نا امیدی می دیدم. از طرف دیگر هم، فکر می کنم که اگر به سمت دیگر برویم و نقبی به دل و سر طرفداران داعش بزنیم، من حدس می زنم که همین ترس و سرخوردگی و ناامیدی را ببینیم. 

من هرچه فکر می کنم، می بینم که هیچ ایده الوژی نیست که بتواند آدم را وادار کند این قدر، از هر طرف که شما اندازه می گیرید، سبع و نفهم باشد. مسلم که ریشه ی این خلق حیوانی اش در ما هست ولی چه می شود که این خلق وحشی گری، چه در فاز کوچک و چه فاز بزرگ، روشن و فعال می شود؟ باز هرچه نگاه می کنم می بینم که ما بیخود وقت و انرژی مان را صرف متقاعد کردن منطقی یک دیگر می کنیم. این منطق ها، همه اش پوششی برای آن چیزی است که دل مان از سر ترس و اضطرار طلب می کند. منطق بیچاره چندان در متوقف کردن این خلق سبعیت موفقیتی هم ندارد. حرفم فقط از داعش و گردن قرمزها نیست، این جور که من می بینم، همه مان از یک درد رنج می کشیم و به طرز عجیبی هم از آن بی خبریم.

این روزها این ویدیوی نواختن آهنگ " مرثیه ای برای یک رویا"، که این دختر خانم محجبه ی لبنانی می زند، را مرتب گوش می کنم. سازی لطیف پیانو لطیف تر و صورت از این مظلوم تر و معصوم تر داریم؟ آهنگش غربی و نوازنده اش در اوج شرقی بودن و همه شان، پیانو و آهنگ و نوازنده و و بنده ی شنونده، از " مرثیه ای برای یک رویا" حرف می زنند. 

Thursday, November 26, 2015

شهرزاد

این روزها این آهنگ سریال شهرزاد فراگیر شده است. بسیار آهنگ دلچسبی است. موضوع آهنگ " فراق" است. 

من به حال فراق سه شعر محبوب دارم. یکی، کل آلبوم " سکوت سرشار از ناگفته هاست" با صدای شاملو. یکی کل شعر مسافر سهراب سپهری. سومی اما که نفسم نمی کشد بشنوم و بخوانمش، شعر " آن دلبر من، آمد بر من" از دیوان شمس است که با صدا و اجرای مرحوم سید خلیل اجرا شده است. جا به جایش هم " مولا نظری" می گوید که جان ناقابل از  دست در نرود. تمامش هم رفت و برگشت بین خطاب است و شرح احوال، " خطاب" به معشوقی که دیگر نیست. 





Monday, November 23, 2015

الان که بیشتر... پیراهنت را بیشتر... نگاه می کنم.

دیروز آقای نقاشی را دیدم که کور-رنگ را بود. تعجب بی صدای من از هنرش را که دید، خودش سر گفتگو را باز کرد و گفت که " رنگ ها" را از روی " تنالیته" شان می شناسد. می گفت که رنگ ها را با دقت و با نگاه یاد گرفته است. مثلا اول به پیراهنم، که سبز لجنی تیره بوده، نگاه کرد و گفت "من در این پیراهن شما تنالیته ی قهوه ای و سبز می بینم"... کمی که از گفتگو رد شد، گفتگو را متوقف کرد و گفت " الان که بیشتر پیراهنت را بیشتر نگاه می کنم، تنالیته سبز را بیشتر می بینم". این جمله را که گفت بخار حال من، که از جای دیگر سودایی بود، به آسمان بلند شد. اشک کوچکی که حلقه زد، لبخندی زد و گفت: how much of your story is to share, sir? با قدری تاخیر، اینقدر که بخار را تبرید کنم به کلمه، گفتم: "فکر کنم که من هم کور-رنگی خاصی دارم، ولی ازش بی خبرم. به پیراهنی زیاد نگاه می کنم و قهوه ای و سبزش را هر بار یکی شان را می بینم." فرمودند: "می فهمم... شما البت به پیراهن هم نظری داری لکن، به قدر توان ت خوب نگاه کن."
بعدترش حرف از رِنگ های شرقی و غربی در موسیقی شد. بعدترش حرف از irregularity و زیبایی ش شد. بعدترش، حرف از این شد که آدم چطور می تواند بین ملودی و ریتم برود و بیاید، یک مدت فقط به ریتم یک آهنگ گوش کند، بعدترش به ملودی ش، بعدترش شاید به هر جفتش، بعدترش به هیچ کدامشان.
بعدترش این آهنگ را برایش فرستادم که به جای درام، صدای ساعت و موج و قطره دارد. 
برای"ش" یعنی... برای پیراهن. 

Saturday, November 14, 2015

صبح ها

صبح ها
دلم مي خواهد كه دستهايم را در جيب
سرم را به راست كج
بر باد تكيه 
با باد تكان
با باد سوت
با باد سكوت
و از بلندايي، بي خيال به دور و نزديك نگاه كنم

صبح ها 
صلح مي خواهم با بي نفسي چنان كه با نفس
با تند باد، چنان كه با قفس
حضور در هجر داشتن، چنان  كه در وصل
در انجمن چنان كه در خلوت
به لبخند مهر-بان باشم، چنان كه به حال زار.
آرزويم صبح ها، چنين شيوه بودن است
منِ بي-دار.

Monday, November 9, 2015

To fall

آنجا كه مي افتي
حباب هاي قهوه ي تمام شده هم
با تو عاشقانه مي شوند.


در مسیر " بودن"

با عزیزی در سفر بودیم و حرف از کوه و دماوند شد. حرف از این شد که دفعات اولی که آدم هر کاری را، در اینجا کوهنوردیم، می کند قصدش " تمامش را دیدن و انجام دادن و به ته رسیدن" است. مثل دفعه ی اول دماوند رفتن، یا حتی دفعه ی دوم یا که سوم، تمام تمرکز به قله رسیدن است. یک دو سه بار که گذشت، آدم آرام آرام انگار می فهمد که آن بالا به جز قدر مختصری هیجان و خنده و قدری سنگ و برف و خاک و احساس سبکی و یا خستگی چیز خاصی نیست. آنجا است که آرام آرام هدف از " به قله رسیدن" به " در مسیر بودن" عوض می شود. دیگر مهم نیست که بارگاه سوم و یا مسجد مانده باشید، مهم این است که با دل و دوست به دامن دماوند به دیدارید. 

بیا و این فرایند را به هرچیز تعمیم بده. مثلا به درس خواندن، به دوست داشتن، به کار کردن، و در مقیاس عظیم تر به زندگی. حیف که بعضی را بنا به تعریف نمی شود بیشتر از یک بار انجام داد، مثل زندگی. حیف تر آنانی هستند که در پس تجربه ی اول دوم یا سوم چنان احتیاط سنگینی برای مان باقی می گذارند که ما عملا خودمان خودمان را محروم می کنیم. مثلا. 

Wednesday, November 4, 2015

مجمع الجزایر من

نشسته ام در قهوه خانه ی بر کوچه، شیک و تر و تمیز. کار می کنم مثلا. تکست عزیزی را جواب می دهم، برنامه ی آخر هفته هماهنگ می کنم ، اینترویو می خوانم، کد می زنم، فرمول می نویسم، تحقیق بر روی فلان و بسیار می کنم، انگار کن که روز پر کاری دارم. از آن طرف هم هر بار یک قلمبه اشک از چشمم می افتد پایین. 

یک ساعت پیش آن دون ایتالیا نشین برایم فرستاده:

حال من مثل یتیمی است که هنگام دعا
به فراز " باَبی اَنتَ و اُمٌی" برسد. 

شعر از علی عطری.

Tuesday, November 3, 2015

باهوش بودن در مراودات اجتماعی

در هر زمینه ای که شما برید، اشتباهات رو میشه به دو دسته تقسیم کرد:1: اشتباهاتی که ادم های آماتور انجام می دهند 2: اشتباهاتی که آدم های حرفه ای انجام می دهند. اشتباهات آدم های آماتور خیلی جالبه چون معمولا براساس جهل شخصی شون در مورد خودشون هست و نه عدم آگاهی از سیستم. فی الواقع یک آدم حرفه ای تنها فرقش با آدم آماتور اینه که اشتباهات درجه ی یک رو نمی کنه چون از قوت ها و ضعف های خودش آگاهی داره و می دونه کجا می تونه یک کاری رو بکنه و کجا نمی تونه. شباهت جفت شون هم اینه که از سیستم بیرونی آگاهی کامل ندارند.

مثلا، در زمینه ی " زرنگ بازی"، هم همین قانون برقرار هست. یک آدم " زرنگ" حرفه ای می دونه که کجا باید زرنگ بازی در بیاره و کجا نباید دربیاره. این آگاهی فرق بین " شاگرد مغازه" و " اوستای مغازه" در برخورد با مشتری هست. اوستا خیلی خیلی با ظرافت بیشتری عمل می کنه، اگه پاش بیافته چرا که نه؟ شاید سر مشتری هم کلاه بگذاره، ولی حواسش هست که مشتری هم با آگاهی از اینکه ممکنه سرش کلاه بره وارد مغازه شده. شاگرد مغازه ولی، خیلی احساس زرنگی می کنه :) آدم بعضی وقتا این شاگرد مغازه هه رو می بینه که داره سعی می کنه سرش رو کلاه بگذاره، احساس O how cute بودن بهش دست می ده :). فکرش رو بکنید مثلا، جدا از شوخی و شوخی های قومیتی، اگه اصفهانی ها، به حق یا به ناحق، این معروفیت " زرنگ بازی" رو نداشتند، چقدر به نفع مغازه دارهاشون بود؟ دیگه گردشگرها با گارد بسته وارد مغازه نمی شدند.

در زمینه هوش و مکالمه و مذاکره هم همینه. با فرض اینکه اخلاقیات مهم نیست این رو می گم: بزرگترین اشتباه این هست که هوش طرف مقابل رو دست کم بگیرید. اگه دست بالا بگیرید، فوقش کمتر به هدف تون می رسید. دست کم ولی اگه بگیرید، اوضاع خراب میشه. آبروتون می ره. کل قضیه به فنا می ره.

یک صلوات هم ختم کنید شادی روح اون بیچاره هایی که در جهل مرکبند، احساس باهوشی/زرنگی/کاردرستی می کنند، باهوش/زرنگ/کاردرست هم نیستند، به هیچ کدوم از این دو جمله ی قبل هم آگاه نیستند.

Saturday, October 31, 2015

روياي نيمه شبان پاييزي.

تسبيحم دانه دانه است
دور دستم بسيار چرخيده
ريسمان مركزي ش در خويش درگير گره گشته
گره ها كوري مادرزادي است كه بر بينايي تسبيح واقع مي شود
كوريِ آلزاميري است كه بر تماشا مي نشيند
نسيان بند بينايي است

زير نور چراغ گره تيسح را دانه دانه آرام ناز مي كنم
با خودم ترانه مي خيالم:
كاشكي دلم بندي
كاشكي بندم را گره اي
كاشكي گره ام را دستي

كاشكي دستي...نه،  كاشكي آن دست
آن دست.


Wednesday, October 28, 2015

صبحگاهی

وقتی می خواهم یک تکه موزیقی! بگذارم اینجا یا که ایمیل کنم، فکرم می آید که این احساسی که من از این موسیقی دارم مگر مستقل از این نم بارانی است که بیرون پنجره می بارد، مگر فارغ از نازکی این تاریکی دم سحر است که دارد مثل تار و پود پشمک در بزاق شفاف صبح ناپدید می شود، مگر بی خیال از این همه یاد است که در دل من پرواز می کنند، مگر آن رها از خاطراتی است که " من" دیده ام و ساخته ام و خواسته و ناخواسته برق انداخته ام. اینها را چگونه به "استتوس" اضافه کنم.
"من" بودن اصل تجربه است... نه نه ببخشید، من " بودن" اصل تجربه است. انگار مزه و رنگ و لحن تمام آهنگ ها و باران ها و پشمک ها هم به برکت این "من" بودن است... نه، نه، ببخشید، نگار مزه و رنگ و لحن تمام آهنگ ها و باران ها و پشمک ها هم به برکت این من "بودن" است. تجربه که دیگر شریف تر از این نیست که گوش ت رو به نبض عزیزی بگذاری و در خواب نازش، نواختن قلبش را بشنوی. تجربه که نزدیک تر از این نیست که نبضم را در یک سحر بارانی در دلم ببینم. در هر آن لحظه ی شریف " بودن" چیزی را، حسی را، آهنگ و باران و پشمکی را، می شود احساس کرد. عجیب تر آنکه این بودن همیشه با من است. ببخشید نداشت، " بودن" همیشه با " من" است. 

Saturday, October 24, 2015

فصل خيال

در پره هاي دوچرخه
برگ هاي سرخ خاطره مي چرخند
به باد پاييزي. 

در حوالي انگشتانم
عطر باران نرم موهايش،
 در سكوت پاييزي.

مي رقصند،
هبوط برگ هاي ادراك بر زمين حيات
با شوق پاييزي.

درخت عريان دل
پابرهنه، پر جوانه، هوشيار
در صبح پاييزي.

Thursday, October 22, 2015

زندگی هنو خوشگلی هاش رو داره

با این پیپه نشسته بودیم آخر شب دور هم، ساکت. من که نه، ولی اون دل تنگی ت رو کرد. از رو مزه گفتم: این بخاریه عجب شعله ای داره! گفت: "  فقط دلبره که اونی که داره رو داره. مگه نه این بدبخت گیر کرده تو دیوار، کو بخارش؟ الان منم که آتیش دارم ولی تو شنیدی کسی از پیپ آتیش بگیره؟ این بدبخت بخار می خواد، بخار از حلق تو در میاد. دل تو دلبر می خوای، دلبر حکما ور دل یه بخاریه"  

یعنی می خوام بت بگم دنیای دیوونه ها از همه قشنگه. 

Monday, October 12, 2015

چنان که انگار هیچ وقت ندیده بودمم

انگار آدمی دوره هایی دارد و در انتهای هر دوره با خون خود شستشو می شود. خون از دلم، به روشنی بر سر و روی و تمام بدنم، جاری ست. بوی کودک می دهم، دهانم بوی شیر می دهد. بی خود نیست که آدم ها به دور کودک ها جمع می شوند، من بسیار تماشایی ام. 

نشسته ام به رو به رویش. تمام تماشاهای دنیا از چشمم بر دلم سرازیر می شد. انگار چشمم، دل پیدا کرده بود. انگار چشم از دلم جدایی افکنده بود، انگار چشمم از دل بسیار گرسنه بود. این بار اما، به قدر توان، طمع نکردم. گذاشتم تا جریان در دلم شنا کند. رودخانه اش به چششم ریخت و بر دلم روانه شد. در انعکاس چشم و دل و رود، درخت خودم را جوری تماشا، که انگار هیچ وقت ندیده بودمم.




Monday, August 31, 2015

خوابی برای بهار نابینا

مقادیری تماشا کرده ام که از ظرفم بیرون ریخته است. قدری از آن تبدیل به حرف می شود، از آن حرف ها آن قدری اش را که می توانم برای دلم می گوید، قدری بیشترش را برای خودم. اگر هم زبان هم دل و هم فهمی یافت شود که به جلد من بیاید، که نمی شود،  قدری اش را برای او می گویم. آن قدری که بعد از این هفت خوان هنوز بر انگشتان به هم بافته ام مانده باشد سرازیر می شود اینجا. 

ترکی در روحم خورده است، شاید ترک ها. انگار بی اختیار سرم را در این ترک ها فرو برده ام. هربار قدری بیشتر سرم را در ترک مزبور نگه می دارم و چشمم به دیدن تاریکی عادت بیشتری می کند، پس عمیق تر می بینم. بعدترش از دیدن آن چیزی که در آن عمق آن تاریکی می بینم زهره ترک! می شوم. به حال ترس و لرز برمی گردم و بی حال و حواس روی زمین می افتم. هر بار عادت بیشتر، جرات بیشتر، عمق بیشتر، لرزه های شدیدتر. این مشاهده را انگار آرامشی در پی نیست. 

در عمق چه خبر است؟ من هستم. این عمق من است. انگار ترک ها، به مثابه آتشفشان، خبر از عمق مذابی می آورند. این داغی از چیست؟ از کجاست؟ این طغیان ها از برای چیست؟ من که روزگاری انگار فلاتی بودم از چه رو این چنین مجمع الجزایر آتشفشانی شدم؟ نمی دانم. 

من ای کاش این چنین زمین شناسی بودم. همه چیز برایم شعر است. همه چیز برای استعاره از " من" است. دنیای واقعی بیرون برایم رنگ باخته تر می شود. همه چیز، حتی حرف، برایم خالی می شود. چیزی در دلم انگار مقاومت می کند و چیز دیگری " حیلت"ی که درهر آن موجود این دنیای بیرون است را تماشا می کند و در صدد " رها" یی بر می آید. آتشفشان انگار یک قصه می گوید، پوسته ی سرد وخاکی زمین قصه ی دیگر. امشب در خواب تکان های عظیمی خوردم. پدرم با بهار فرو رفت. دوست دیگری را هم آتش آن آتشفشان من، آه من، به درون زمین می برد. برای رهایی هر کدامشان یک پایم را کفن کردم و در قبر گذاشتم. آتشفشانم یک چیز می خواست، پوسته ی خیس و خاکی م یک چیز دیگر. من در این حوالی هر وله می رفتم. 

من دراین میان بر بالای آتشفشان نشسته است. کف پایم روی زمین است، سرم در بخارهای آتشفشانی. یک نگاه به دیگ جوشان مذاب می کنم، یک نگاه به دشت خاکی و خیس. من زمین هستم و کوهنورد، بر خویشتم صعود می کنم، به درون آتشفشان های خویشتنم نگاه می کنم. " می آیم، می روم، می اندیشم که شاید خواب دیده ام، می اندیشم که شاید خواب بوده ام".

Thursday, August 13, 2015

این عاشقانه های بی خانمان

دوستی دارم، فارغ از بود و نبود. خودش را نمی دانم در کدام وقت قرار دارد، ولی به وقت قدری از نیمه شب گذشته هر شب یکی دو شعر عاشقانه به اشتراک می فرستند. به وقت خودم گاهی همان نیمه شب و گاهی صبح علی الطلوع می خوانمشان، شوق-برق های ضعیفی جایی در عمق خاک آن جایی که سابقا دل بود را می لرزاند و بعد فضای وجودم را سکوت سنگینی می گیرد. انگار هیچ کسی از عناصر حاضر در وجودم، حاضر به کامنت دادن نیست. همه سرشان زیر می اندازند.

در بیرون هم نگاه می کنم. یک دوست نیست که بی دردسر و یا بی تمسخر بشود یک لقمه شعر عاشقانه با هم بنوشیم. یا که تا عاشق نباشند، عشق برایشان معنایی ندارد، یا که این حرفها همه اش برایشان " بچه بازی" است و ایشان بزرگ شده اند، یا که ... یا که ... یا که. 

همه جا مرتع گرگ است، به امید که اند
میش هایم که ته چشم تو آغل دارند؟

Thursday, July 16, 2015

داستان آن دوستي قديمي كه كثيف شد

امروز ساعت سه بعد از ظهر. اشك به سختي در چشمم ماندگار است. نشسته ام روبروي پنجره جلوي ميزم. چيزي عميقا تكان خورده است. تمركز ندارم.

قصه ي ساده تري از يكي از كابوس هايم سر رسيده است. سابقا دوستي، كسي كه روزگاري دوست بوديم و يك سالي هست كه بر سر داستان سختي ديگر حرفي نزده ايم، بيماري صعب العلاجي گرفته است. شنبه قرار است عملش كنند.

قصه، بيشتر از حرف نزدن است. قصه آن سال به مثل كثافتي بود كه به در و ديوار پاشيد. قدري از آن كثافت به لباس اين دوستي هم افتاد و در چشم من چرك و نفرت آورد. الان، قدري از دلم غم و نگراني است براي سابقا دوستي و قدري نفرت است به جا مانده از آن آلودگي. اين دو دارند از ميان دو نيم م مي كنند.

مشكل، " چه كردن " نيست. با دو دوست مشتركي قرار كرده ايم كه بي صدا من هر كاري كه مي توانم بكنم، چه براي مريض و چه براي اين دو كه از پرستارانند، انجام دهم. مشكل " چه كار كردن" نيست.

نشسته ام به تماشاي اين مني كه براي آدم مريضي، كه اگر دوستي نكرده بدي هم نكرده، نفرت دارد. گاهي دلم براي خودم مي گيرد كه اي داد، چه بر سر  خودت آورده اي. گاهي عصباني مي شوم كه خدا لعنت كند آن كسي را كه باعث و باني ش بود. گاهي بعدترش مي خواهم در موردش با كسي حرف بزنم. بعدترش نگاه مي كنم كه قدري از آن حس " واي كه چقدر من خودآگاه م" در آن و شايد همين حرف زدن تنيده است، خود-فلان ديدن است...

كمي بيشتر كه مي شود سكوت مي كنم. بعدترش اشك مي ريزد پايين. چيزي در درونم مي گويد: " طوريُم نيس اقاجون... اينم مي گذره... هميدون يه جوري خُب ميشين".

Wednesday, June 17, 2015

چه نقصان، صبوح هست.

شب آخر اقامتم هست. نشستم در ايوان، زير نور آسمان پر نور و كم ستاره، در محضر سروها، كمي سه تار زدم. 

بعدش آمدم در اتاق، دراز كشيدم. حالتي " معنوي" داشتم انگار هر دعايي بكنم مستجاب مي شود. كمي كه گذشت ديدم تجمع انرژي ترس در وجودم زبانه كشيده است، معنويتم از روي ترس است. ترس هايم شكل دعا گرفته است.

همان جور كه شايد تا صد سال پيش، كسي چندان از ساز و كار بدن سر در نمي آورد و همه چيز به خدا و ديانت و مافوق الطبيعه حواله مي شد، فكر مي كنم كه در اين روزگار ما از آنجا كه ساز و كار روح شناخته شده نيست، امور روحي عموما با اخلاق و عرفان و ديانت سنجيده مي شود. اين البته شامل اين ادعا نيست كه با پيشرفت علم رابطه ي آدم و مافوق الطبيعه به صفر مي رسد. 

از همه ي اينها كه بگذرم، جاي خودم بعد از اين و شما خالي، سحري در خانه خوردن بعد از سال ها حال مبسوطي داد! 

Thursday, June 11, 2015

سفر سو رئالي

رفتيم شهرستان آبا اجدادي. بابا رو راضي كردم كه اجازه بدهند من وظيفه راه رفتن رو به عهده بگيرم، به سفر زيارت اهل قبور. پيرمرد ٩٠ و خرده اي ساله به سر خاك مادرش، به مثل كودك خرده اي ساله. سلام مي كند، پايش را دراز نه. 

بعدتر، سوار بر ويلچير به سير بازار قديم. ده پيرمرد ٧٠ ساله آمدند دست به سينه به معلم قديم شان سلام كردند و با كمر درد و آخ و واخ خم شدند و دست معلم شان را بوسيدند. 

به پيرمرد در راه برگشت مي گويم: " چه خبر بود امروز؟ چه خاطراتي آمد سراغ تون؟ " با لحني كه انگار دنبال نوستالژي دست دوم هستم. برگشتند و خنديدند و گفتند: "روز خوبي بود، بوديم، با هم بوديم، هرچه ديدم تازه بود. "

 

Wednesday, May 20, 2015

این غواصان دست بسته

کما خیلی های دیگر، در من هم دعوایی هست بین " حال" و " مقام" زندگی کدام ورش باید ایستاد. مدتی است که جنبه ی حال زندگی در من قدرت گرفته، حرفش این است که آدم جان، زندگی همین سر کار رفتن و خوردن و خسبیدن و زندگی روزمره است، اغتنام فرصت حیات است، زندگی همینی است که می آید و می گذرد. به دنبال شعور همین گذران باشد.  تراژدی ها، عشق ها،  فراق ها، وصال ها، شکست ها، فراز ها و فرودها، مال قصه ها هستند، هیچ چیز در زندگی واقعی این قدر ها براق نیست. هرچیز غیر عادی معوج است. زندگی درام است.

از دیشب اما که این خبر این غواصان دست بسته را خوانده ام، آشوب به پا شده است. آن دیگری که در جنبه ی " مقام" است، رفته نشسته یک گوشه برای خودش دور آتشی می رقصد، بعد دست به دیواری می گذارد و سینه می زند، بعد سر به آسمان بلند می کند و غرق می شود. بعدش به من نگاه می کند و زیر لب می گوید: آدم جان، یعنی می گویی این تراژدی ها مال این زندگی نیست؟ واقعی نیست؟

خاتمه ی این  دعوا، صورت " دلقک غمگین" است.

Tuesday, May 5, 2015

کلک دل به خواه

ردیف در شعر کلک کثیفی است. اگر بگیرد، خواننده از شعر چیز زیادی نمی فهمد. به طور مثال، این ترانه ی پالت: "دلم می خواهدت" اگر به اندازه ی کافی شنیده باشیدش، دیگر چیزی از این ردیف تکراری از کل شعرش به یادتان نمانده است.

Friday, April 24, 2015

Genocide

For me, the scariest part of learning about the Armenian genocide is that had I lived in that era, I totally could have been on either side of this horrible event. That is because ALL OF US have the potential to actively or inactively contribute to such a massacre. There is a solid research literature that suggests we all have a tiny little ultimate killer\torturer devil inside us that gets activated in presence of sufficient dose of " justification" and unsupervised power. The only way to stop the sleeping genie is to recognize and know it.

Sometimes the way to become more humane is to learn how we inherently are animals. Genocide still happens and we ALL have the potential to become its victim, this way or the other.

Watch the worse than war documentary


Thursday, April 23, 2015

مشاهده - 1 - ساعات مفید کاری

من آدم سحر خیزی هستم. این البته الزاما چیز خوبی نیست، مخصوصا اگر که شب دیر به خواب رفته باشم، صبح زود با اولین شاخه های نور بیدار می شود. به طور کلی آدم کم خوابی هستم. گاهی با خودم فکر می کنم همان جور که بعضی آدم ها به نظر نمی آید که لذت " خوردن" را درست درک کرده باشند، من هم بهره ی چندانی از درک لذت خواب نبرده ام. بیشتر از سر ناچاری می خوابم. 

سابق تر ها، آن وقتی که زیر بیست و دو-سه سال داشتم، صبح ها از ساعت 5 تا 7-8 درسم را می خواندم و کار درس خواندن روزم را تمام می کردم. به قول دیگر، در آن ساعت صبح ذهنم به شدت آماده ی کار فکری بود. در تمام این سال ها با این ایده که ذهن من صبح ها به شدت آماده ی کار هست، سعی می کردم که برای انجام کارهای فکری م زمان های زود در روز را انتخاب کنم. این ایده با این که صبح ها هم زود بیدار می شوم هماهنگ بود، یعنی حتی مشکل خواب آلودگی هم نداشتم. با این حال در این سال های اخیر هرچه تلاش می کردم همان عادت قدیمی را زنده کنم و صبح ها کار فکری کنم، کمتر موفق می شدم. صبح ها انگار تمرکز نداشتم و من این را به چشم یک عدم تمرکز کلی می دیدم. انگار باور داشتم که آدم هر وقت که بیدار باشد، علی الخصوص صبح ها که خوابش را رفته است، باید بتواند تمرکز کند. 

این مسیله بود تا اینکه اخیرا مشاهده کردم که صبح ها، با اینکه بیدارم، ذهنم چندان آماده ی کار تحلیلی نیست. علی رغم نبود این تمرکز، در صبح ها تقریبا هر کار دیگری را می توانم خوب انجام بدهم. از آشپزی و تمیز کردن خانه بگیر تا قدم زدن و نوشتن و کارهای هنری ( ساز تمرین کردن- خط). اتفاقا در این زمان صبح ذهنم خلاقیت بیشتری دارد. مثلا حتی در مورد تحقیقم هم اگر جایی گیر کرده باشم، در صبح ایده های بیشتری به نظرم می رسد. انگار کن که در صبح تمرکزم کمتر است و دید عمومی و از بالایم قوی تر است و همین باعث می شود خلاقیتم بیشتر باشد. 

بعدتر دیدم که از بعد از ظهر توان محاسباتی و یا تمرکزم زیاد می شود و تا شب ادامه دارد. با این حال در مجموع نمی توانم بیشتر از 4-5 ساعت کار مفید محسباتی بکنم. یعنی شب که می شود، با این که هنوز تمرکزم بالاست، ذهنم خسته شده است. به این نکته این را هم اضافه کنید که من بین وقتی که "تمرکز" را رها می کنم  زمان خوابمبه حداقل دو - سه ساعت زمان  نیاز دارم. به قول دیگر، دو سه ساعت طول می کشد که موتور تمرکزم خاموش بشود و با "تمرکز" به خواب رفتن خوابم را به شدت بی کیفیت می کند. بنابراین اگر من بخواهم 5:30 بیدار بشود باید و حداقل 6:30 ساعت بخوابم باید که حدودا 8 کار کردن را متوقف کنم ( که معمولا نمی کنم) تا بتوانم 11 شب خوابیده باشم. کارهایی از قبیل قدم زدن، چای بدون کافیین خوردن و فرندز! تماشا کردن به پروسه ی خاموش کردن تمرکزم کمک می کند. 

فهمیدن تفاوت بین انرژی جسمی یا همان زمان بیداری و انرژی فکری یا همان تمرکز و این مطلب که این دو به لحاظ زمانی الزاما بر هم منطبق نیستند زمان بندی روزانه ی من را به قدر قابل توجهی بهبود داده است. 

انتشار مشاهدات شخصی

در بیان واضحات، از مشغولیت های نسبتا جدید من این تماشا کردن خود است. من، تا وقتی که یادم می آید، من مشغول به خود بوده ام، تمرکزم بیشتر بر خودم بوده است تا به محیط. شاید بهتر بگویم، تمرکزم " متمرکز" بوده است، در هر لحظه بر خودم یا که بر چیزی/کسی در محیط. با این حال این تمرکز تا این اواخر، مثلا یکی دو سال اخیر، بیشتر از جنس آنالیز و فکر بوده است. این دو سال اخیر من آرام آرام با " خود بینی" یا تماشا آشنا شده ام. هر چه بیشتر می گذرد، کیفیت تماشایم بیشتر می شود. هرچه بیشتر تر می گذرد، کمبودهایش را هم بیشتر می بینم. با این حال، این تماشا اولین " چیز" ی است که آن "درد" من را شناخته ا است. این مشاهدات ترکیبی از احوال روحی - جسمی - محیطی است که تکرارشان را دیده ام و بنابراین نه تنها از تکرار دوباره شان کمتر می ترسم، بلکه می توانم تا اندازه ای پیش بینی شان کنم و مسیرشان را تحت تاثیر قرار دهم.

این مقدمه ای بود که این را بگویم: در نظرم هست که این " کشفیات" درون را انتشار بدهم. هدفم تشویق اطرافیانم به تماشای درون شان است. بالطبع ادعا نمی کنم که " تمام" مشاهداتم را منتشر می کنم، بخشی شان شخصی تر از آن است که من بخواهم بنویسم و شما بخواهید بخوانید، لکن سعی ام بر این است که تا آنجا که می توانم شفاف باشم. 

گاهی فکر می کنم که با جمع شدن این مشاهدات فردی شاید حتی بشود مطالعه ی علمی کرد و الگو درآورد. گاه دیگر هم می گویم حتی اگر الگویی در بیاید، به درد " آدم شناسی" خواهد خورد و نه به درد " من شناسی". هر کس باید که خودش را بشناسد و این مهم، این قدر که من دیده ام، جز با مشاهده ی خود ممکن نیست. به قول دیگر، آن چیزی که می خواهم تبلیغ ش را بکنم نه خود مشاهدات فردی ام بلکه پروسه ی مشاهده است. 

Tuesday, April 21, 2015

از دیوان شمس

سه بیت اول این غزل از دیوان شمس:

دزدیده در جان می روی، اندر میان جان من / سرو خرامان منی، ای رونق بستان من.
چون می روی بی من مرو، ای جانِ جان، بی تن مرو / وز چشم من بیرون مشو، ای رونق بستان من.
هفت آسمان را بردرم، وز هفت دریا بگذرم / چون دلبرانه بنگری اندر میان جان من.


Furtively you enter, like the presence of life, in to the core of my being
You are my gracious cypress, O the splendour of my garden

Leave if you must but not without me, O you the being of life, do not leave the body behind
And from my eyes do not disappear, O my flaming light!

I shall tear across the seven heavens, I shall cross the seven seas
as you coyly glance into my bewildered soul


ترجمه ی مشترک با خانم Jessika Kenny 

به اشتراک گذاشتن ترجمه هایم

من ترجمه کردن را خیلی دوست دارم. چرایش بماند برای بعد. در این سال ها، به دلیل بی نظم بودن یادداشت هایم، کارهای ترجمه ام پخش و پراکنده بوده است و تعداد خوبی شان را در انبوه نوت ها و ایمیل ها و درفت ها گم کرده ام. به اشتراک گذاشتن را به سه دلیل انجام می دهم:

1: مرتب نگه داشتن ترجمه هایم: 
2: گرفتن بازخورد
3: تشویق سایرین به چنین کاری.

یک روز درک می کنم.

تماشای بچه ام را در خاطرات مادرم ضرب می کنم و به توان دو می رسم. 

شعر و سکوت.

دارم فکر می کنم که هر ترتیب تصادفی از کلمات تصادفی، اگر که با اندازه ی مناسبی از سکوت در میان شان قرایت شوند، شاعرانه شنیده می شوند. موسیقی هم چنین است.

هنر شعر در این میان خوراندن مقداری سکوت است به سر و دست و دل بی صبر و زمان زده ی آدم ها. شنونده جای خالی را با حال خودش پر می کند. شعر، آینه دار است. 

شعر، سکوت ناخالص به ما می دهد، به مایی که تحمل و یا جرات نوشیدن سکوت خالص نداریم. ما بی زمان شده ایم، به مثال آن ماهی که از ترسش در دریا غرق می شود. 

Saturday, April 18, 2015

عا

فرموده:
میخواستم بگویم: " گفتن نمی توانم"
اما همین که گفتم یعنی همین که گفتم؟

Wednesday, April 15, 2015

bewitched bothered and bewildered

I have a friend who fluently speaks Farsi/Persian as her second language and has a great understanding of Persian literature too. " To describe Farsi for native English speakers" She said today " I would tell them it is a language that has many synonyms for words such as bewildered or perplexed such as شیدا، سرگشته، مجنون، سودایی. while all of them convey a positive meaning as they resemble love. The whole nation does that. "

best short description of the Farsi speaking nation ever! =)

Listen

Tuesday, April 14, 2015

عنوان ندارد.

دوستی دارم، یا بهتر بگم که آشنایی، یا که شاید بهتر بگویم کسی که چندان نمی شناسم ش و یکی دو بار که دیدمش، حال خوب ش من را در بر گرفت. هرچه انگار من زندگی را سخت می گیرم، او آسان می گرفت. یادم می آمد که در یک صحنه دو تا توپ والیبال را روی سینه اش گرفته بود و ادای خانم برجسته ای را در می آورد و می رقصید و من را، که شاید در آن ایام، ماخوذ به حیا تر بودم، کمی خجالت داد و لاجرم البته قاه قاه خنده ام گرفت. حالش حاضر و آرام و بی حرف هست. شعور زندگی دارد انگار، من را به یاد جواد خودمان می اندازد. یکی دو بدشانسی کاری هم آورد ولی به نحوی نجات یافت. در همان بداقبالی ها هم آرام و روان بود.

یک بار هم به همراه دوست دختر وقت، همسر آینده اش، دیدمش. حرف چندانی نمی زدند، نمایشی نمی دادند، اما انگار رشته های نرم و خوش عطر و مهربانی بین شان در پرواز بود. او می گفت و خانم مربوطه بین لبخند شاد و خنده می رفت و برمی گشت و او همه را می خنداند و نیم نگاهی به محبوب داشت و محبوب هم با همه می خندید و نیم نگاهی به دوست. انگار احتیاجی نداشتند دست در گردن هم بیاندازند تا کسی بفهمد که دلشان تنیده است و عظیم این موج که میان شان به جریان بود. می دانم که مدتی هم لانگ دیستس بودند. گذشت تا اینکه از لانگ بودن هم درآمدند. جایی چند وقت پیش شنیدم که ازدواج هم کردند. یادم می آید که آن روز که دیدم شان به قدری زیبا بودند که در دلم گفتم من دلم می خواهد چیزی شبیه به این داشته باشم و از آن مهمتر، می خواهم شبیه به این دوست باشم، شعورم آن قدر زیاد باشد که زندگی را جدی نگیرم و در عین حال حضور داشته باشم. با خودم گفتم می خواهم که شکل این دوست باشم. 

گذشت تا اینکه دیروز خبر آمد که آن محبوب بر اثر سرطان مرحوم شده است. فکر می کنم که یک سالی بوده که درگیر بوده است. دختر به شفافیت و به عینه تراژدی است ولی اما من فکرم  در حوالی آن دوستم در جریان است. نمی دانم حتی توصیف کنم که چه حالی برایش دارم. احساس می کنم که دوست من هم به همراه محبوبش مرحوم شده و این دوست فعلی دیگر آن دوست سابق نیست. بخشی از وجودش رفته که رفته و بزرگا او که انگار بر سر خاک خویش آمده است. 

دیروز تا به حال نیمه فلج مانده ام. نمی توانم و نمی خواهم فکر کنم. این کمکی کرد که قطره ای فشاندم. به غیر از آن تنها نگاه می کنم، احوال خودم را، امواج را، محبوب را، دوست را، خودم را در کفش های دوست. نمی دانم به تراژدی ش حسودی ام می شود یا که به آن کسی که هست. احتمالا به آن کسی که او در آن تراژدی است. من هم تراژدی دیده ام ولی آرام نبودم. من آن بودم، او این است. نمی دانم درست و غلط ... 

الان می فهمم که چرا دیشب نشسته ام و از زلزله دیدن و ندیدن نوشته ام. گاهی از سر دلم، آرام، یک قطره بر کف دلم می چکد و صدای فرود آمدنش از ته چاه بلند می شود: کاشکی. 

برش

"از مجمع الجزایر احوال من هم بپرسی، شکر، نمی دانم شبان تب دار فروکاسته اند  یا که زده ام به بی خیالی. خیرم به خام است، الحمد الله"

Monday, April 13, 2015

زلزله دیده ها و ندیده ها (1)

به آدم های دور و برم که نگاه می کنم، و به خودم، انگار که می توانم به دو دسته تقسیم شان کنم، زلزله ی درون دیده ها و زلزله ی درون ندیده ها ( این اسم را شاید که بعدتر عوض کنم، هنوز کلمه ای که به دلم بچسبد پیدا نکرده ام).

زلزله محصول جانبی- درونی آن دسته از حادثه های بیرون هستند که تکان های عظیم و سنگین سهمگین در درون به پا می کنند. این سهمگین بودن زلزله درونی الزاما ربطی به شدت حادثه بیرونی ندارد، بلکه به این ربط دارد که آن حادثه ی عظیم بیرون به جای ضعیف دیواره ی محافظ درون بخورد یا نه. ممکن است کسی صد جنگ را پشت سر بگذارد ولی از مردن گربه اش کمرش بشکند. بنابراین، آدم های زلزله ندیده الزاما آدم های بی تجربه و حادثه ندیده ای نیستند، تنها فقط این است که موج های زندگی هنوز به آن بخشی از "دیواره "شان که ضعیف است و می شکند برخورد نکرده است. به قول دیگر، بسیاری اتفاقات ممکن است بیافتد و آدم الزاما احساس شکستی نکند، لکن گاهی "آن یک اتفاق ها "می افتد که موجش در روح زلزله به پا می کند و تا سال ها و شاید تا آخر عمر اثر واضحش می ماند.

بگذارید از دیواره  بگویم. آدم ها، من فرض می کنم، که موج ندیده به دنیا می آیند. در همان ایام کودکی آدم ها سیستم محافظتی در برابر حوادث بیرون ندارند و کاملا بی دفاع هستند بنابراین هر حادثه ی کوچک بیرونی به درون می آید و تولید موج می کند. مثلا بچه از خواب بیدار می شود و می بیند که مادرش نیست و گریه می کند تا اینکه مادر صدایش را بشنود و بیاید. این حادثه های کوچک شاید به نظر ما بیاید که زلزله های کوچکی می سازند ولکن این زلزله های کوچک در برابر آن آدم کوچک بسیار بزرگند. از تجربه  کردن این زلزله های کوچک گریزی نیست. همین زلزله های کوچک شاید باعث بشوند که " ناخودآگاه" شکل بگیرد و فرو برود و کمی خودش را به نسبت حوادث بیرون محافظت کند. فاصله بین خودآگاه و ناخوداگاه را " دیواره" پر می کند. دیواره چیزی شبیه آن دیواره های سنگی و سیمانی است که یک لنگرگاه را در برابر موج های اقیانوس محافظت می کند.

عده ای اما در این ایام کودکی هم زلزله های بزرگی می بینند، از یتیم شدن و دعوای پدر و مادر بگیر تا جنگ غیره. جالب اینکه نمای یک کودک از زلزله با نمای یک انسان بزرگ فرق دارد، به قول دیگر، آن حوادث بیرون که در یک کودک ایجاد زلزله می کند الزاما از دید ما قابل درک نیست. مثلا کودک الزاما فقر را نمی فهمد ولی مثلا عدم امنیت روانی را بسیار شدید می فهمد. جنگ را الزاما آن چنان نمی فهمد ولی نبود پدر یا مادر را می فهمد. بنابراین شاید تا اندازه ای این هنر پدر و مادر است که چگونه و حتی در حضور وجود حوادث بیرون حتی المقدور آرامش کودک را تامین کنند. این جمله را که می نوشتم به یاد فیلم life is beautiful افتادم.

عده ای هم در بزرگی دچار موج می شوند. دیدن جنگ و خشونتی، از دست دادن عزیزی، شکست عاطفی، بیماری، یا حوادث حول و حوش همین تجربه ی مشترک مان، مهاجرت، همه شان مستعد تولید زلزله هایی در درون هستند. 

 وقتی که موجی می آید و از دیواره می گذرد و روح آدم دچار زلزله می شود، انگار که روح ناگهان خر-فهم می شود که ای داد، فلان جور هم می تواند که بشود. مثلا همه ی ما می دانیم که مرگ برای همه ممکن است ولی عزیزی هست، مثلا پدر یا مادری، که از نظر روح ما، یا به قول دیگر ناخودآگاه ما، نامیرا است. روح ، و نه الزاما عقل، ممکن است هیچ وقت با این حقیقت که فلانی هم فانی است برخورد نکرده باشد و بنابراین وقتی که دچار می شود، انگار به تمام سایر باورهایش هم ناباور می شود. مثلا دیگر از اینکه سایر عزیزانش هم زنده هستند و از اینکه به کس دیگری دل ببندد گریزان می شود. این چنین است که زلزله، ترس می سازد. ترس ها ریشه شان منطقی نیست، ولکن منطق ما را تحت تاثیر قرار می دهد. به قول دیگر، آدم ها می توانند به طور کاملا منطقی بر روی مسایلی صحبت کنند که ریشه آن مسیله یک ترس است. از آن به بعدش هم این است که آدم ها معمولا در مواجهه با ترس شان  یکی از این دو کار را می کنند:  یا به سمتش حمله می کند و یا از آن فرار می کند. به قول این فرنگی ها fight یا flight می کند و خوب، هیچ کدام از این کارها هم در بلند مدت فایده ندارد.

چه می شود کرد؟ این سوال خوبی است. من پیشنهادم به خودم " نگاه کردن" است. دیدن این ترس ها و آن زلزله ها مطمینا قدم اول و محتملا تنها قدمی است که می شود برداشت. آن دیواره ها هم چیزهای خوبی هستند به شرط آن که در اختیار منِ آگاه  وخود آگاه باشند، مگرنه یا فقط به مانند مسکن عمل می کنند و یا که به مانند سگ وفادار و ترسیده ای، پاچه ی هر آن  کس و هر آن چیزی که بخواهد از این حوالی رد بشود را می گیرند. 

برای همین است که گذشتن از آن زلزله های کودکی به مراتب سخت ترند، چون آنها در جایی هستند که به این راحتی رکوردی از ایشان در دست نیست. نگاه کردن و به خاطر آوردن شان به شدت سخت تر است. در آخر اما تنها کردنی مشاهده است. 

سرزمین های زمان

داشتم فکر می کردم که سابق بر این، وقتی که در دوران لیسانس بودم، جوانترها که می شناختم و با ایشان در ارتباط بودم، یک دسته بیشتر نبودند: سال پایینی ها.همه شان از لحاظ سنی در یک گروه بودند. 

 امروز ولی می توانم ببینم که جوانتر از خودم ها را به راحتی سه دسته می توانم تقسیم کنم: دانشجوهای لیسانس ( 18 تا 22)، زیر 26 سال ها، بالای 26 سال ها. خوشحال شدم که این ده سال که گذشت من را از این سه "سرزمان" عبور داده است، احساس کردم به اندازه ی کمی " دنیا دیده " شده ام. 

بعدترش فکر کردم که ای جالب، ای وای، آن کسی که 60 یا 70 یا 80 و یا حتی 90 ساله است، چه قدر سرزمان دیده. او آیا چند دسته برای خودش دارد. احساس کردم که آن بالا نشسته و من بچه ی 30 ساله را می بیند که در این مار و پله کجا هستم، کدام ماری و کدام پله ای در نظرش انتظارم را می کشد. 

Thursday, April 9, 2015

این روزها به این آهنگ گرفتارم. تصویری که می کشد فوق العاده است. نشستم و امروز صبح با وسواس ترجمه اش کردم. سعی کردم که به معنی و لحن وفادارتر باشم تا به فرم. برای قالب شعری ندارد. با این حال، سعی کردم که انتخاب ترتیب کلمات در راستای ایجاد همان فضای ذهنی باشد. 

چه بسا مردم که ایستاده  اند بر این چهارراه در انتظار آن یکی دیگر
و چون باران می آید، چترهاشان بر دست
و من در این روزهای صاف ام و هیچ کس مرا در انتظار نیست. 

صدها سال بر من گذشت و منم در این چهار دیواری گرفتار
دیوارها هم از من دلزده  شدند و لکن خجل از ابرازند.
چشم من بر آن دردانه مانده و آن دردانه در جاده ها.
ترانه ها برایش می خوانم ولکن او به حال خویش است.
به قدر تقویم زمین انتظار کشیدم و هیچ کس مرا در آنتظار نیست.

چترها بر دست ...  هیچ کس مرا در انتظار نیست.

صدها سال بر من گذشت و من با نشانی های خیالی نامه ها خطاب به غریبه ها نوشتم
قصه ها برایشان گفتم. 
فردا روز شاید که آسمان بر در خانه ام ببارد
و چترها و عاشقان من را در بر بگیرند
و او که همه را در خاطر دارد مرا هم به یاد بیاورد.

Sunday, April 5, 2015

ترس شناسی و اقتصاد !

دوستی چند وقت پیش این مطلب را در چهره نامه اش پست کرده بود، اعتبارش مال او است، ولی مطمین نیستم که بخواهد به اسم در اینجا ازش یاد بشود، نوشته اش عمومی هم نبود.. به قدری خوب بود که امروز بعد از نوشتن آن " در باب ترس" به یادش افتادم:

" 
اقتصاددان ها خشت اول را زمانی کج گذاشتند که فرض کردند انسان به دنبال حداکثر کردن مطلوبیت است؛ در حالی که انسانها تنها به دنبال حداقل کردن رنج هستند، و این دو اصلا هم نتایج یکسانی نمی دهند.
«هذیان های شیخ جلاب»
"

 این حداقل کردن رنج به نظر من معلول همان ترس هاست. انسان به دنبال بیشینه کردن فاصله با ترس هایش هست. این هم از خصوصیات ترس است که هرچه هم ازش فاصله داشته باشی، کم است. همیشه می خواهی که دورتر باشی. این می شود که ممکن است از طرف دیگر پشت بام بیافتی. 

در باب ترس

تگی اضافه کرده ام: در باب ترس. 

این "ترس "که در کلمات من است، تازگی فهمیده ام، که الزاما همان کلمه ی " ترس " در معنای عموم ش نیست. بگذار ترس در کلمات خودم را این جور تعریفش کنم:

ما در هر زمان رفتارهایی داریم، آن رفتارها را بر اساس فکرهایی انجام می دهیم، آن فکرها را بر اساس اهداف و ارزش هایی شکل می دهیم، آن اهداف و ارزش ها بر اساس چیزهای درونی تری شکل می گیرند که من این چیزهای درونی تر را آن چنان نمی شناسم و از ایشان به عنوان " ترس " یاد می کنم. 

مسلم که این تعریف را من اختراع نکرده ام و از این طرف و آن طرف خوانده ام ولی انگار به زبان و حال خودم ترجمه اش کرده ام. به این شناخت/باور رسیده ام که ترس هایم را اگر بشناسم، ارزشها و اهداف و افکار و رفتارم را خواهم شناخت. 

در مورد ترس یک چیز دیگر را هم می دانم: نمی شود پاک ش کرد، فقط می شود شناختش و سپس دیگر ازش نترسید. به قول دیگر این امکان هست که  از ترس نترسید.

دیدن و شناخت این ترس ها انگار تا زمان خوبی اعتیاد یا obsession م بود، اعتیادی که تازه فهمیده ام اعتیاد است. شاید که بهتر بشود. در آینده می گویم چرا اعتیاد بود و چگونه می شود بهتر بشود. 

Friday, April 3, 2015

ترس و تماشا و نوشتن

کسی که از حسی می نویسد چنان که درک می کنی که خودش همان جا بوده است با ترس ش از آن حس تا انداره ای در صلح است. آن فرد  دشت پر خار را طی کرده است و حس کرده است و این بار ترسش را به جان می خرد و بر فراز دشت پرواز می کند و آن را به مانند یک پرنده ی نویسنده توصیف می کند. 

هرچه ترس شناس تر، در صلح تر، پروازش نرم تر، نگاهش شفیق تر، نوشتن ش شفاف تر.

پیچیدگی حاضر

سابق بر اینها، مثلا آن وقتی که دوران لیسانس بود، انگار دنیای آدم هایم ساده تربود. دو گروه بیشتر نبودند، آنهایی که دوست شان داشتم و آنهایی که ازشان خوشم نمی آمد. دسته ی سومی هم بودند که اصلا نمی دیدمشان بنابراین در دسته بندی ام نمی آمدند. گذشت تا اولین باری که ترکه ی دوست داشتن به گرده ام خورد. باز هم دنیای آدم هایم دو دسته بود، آنهایی که دوست شان داشتم و آنهایی که ازشان خوشم نمی آمد. کسانی که نمی دیدم شان هم که در دسته بندی نبودند، از بیخ نبودند. آن یک نفر هم که دیگر در دسته بندی آدم ها نبود، آن یک نفر آمده بود پشت دوربین. آن بخشی از من بود. 

بعدترها اما نمی دانم چرا اینقدر همه چیز پیچیده و هزار تکه شد. الان عده ای هستند که دوستشان دارم ولی نمی خواهم ببینم شان. عده ای هستند که دوست شان ندارم ولی در موردشان اهمیت قایلم و از خوب بودنشان خوشحال می شوم. عده ای هستند از همان جماعتی که قبلا اصلا نمی دیدم شان، هنوز هم نمی بینم شان، ولی دوستشان هم ندارم. عده ای هستند از همان جماعتی که اصلا نمی دیدم شان، هنوز هم نمی بینمشان، ولی دوست شان دارم. 

همه اش یک طرف اما آن جایگاه یک نفره، آن یک نفره سرطان گرفت. الان هر بار که اشاره ای به ش می شود، جوری عکس العمل نشان می دهد. یک بار آرام است، یک بار درد می گیرد. یک بار فریاد می کند. یک بار قندم پایین می افتد. یک بار فشارم بالا می رود. الان صورتم ورم کرده است. این هزار نقشی اش انگار در بلور تمام روابط آدم می افتد و این همه رنگ و این همه پیچیدگی آدم را گمراه می کند. نمی دانم چه کنم یا چه ببینم. انگار که نقشی را هنوز عاشقانه دوست دارم و عمیقا هم ازش... متنفرم. نمی دانم چه باید بکنم

کاری نیست که بشود کرد، راهی نیست. شاید بشود که تماشا کرد. 

Monday, March 23, 2015

بی نیاز از بهانه

این روزها گاهی اوقات فکر می کنم به چه کسی میخواهم به بهانه ی عید زنگ بزنم وتبریک بگویم. به غیر از4-5 تا، شامل والدین و خواهرم که تماسشان گرفتم و آن چند نفری که حضوری دیدم، به کس دیگری ذهنم قد نمی دهد. 


بی ربط در ادامه:
اینجا که نشسته ام در این قهوه خانه، آقایی میان سال جلویم نشسته است. لباس ش معمولی است، یک ژاکت بارانی معمولی، یک شلوار معمولی، یک کفش کوه معمولی.  قهوه اش  را بر روی یک دستمال گذاشته بر روی میز گرد کوچک کنار دست. جلد عینکش هم در همان حوالی است،و یک کیسه پلاستیک حاوی چند تکه سیب هم همین طور.  تکه های سیب را  با دست راست از درون پاکت پلاستیکی در می آورد ودر حالی که  با انگشتان دست چپ ش زیر خط ها را شلخته دنبال می کند، با حضور سیب می خورد. صورتش را، معلوم است که، امروز صبح تراشیده. داشتم زیر چشمی نگاهش می کردم که آرام بلند شد، ته قهوه اش را خورد، پیرهن شنبه یکشنبه شده اش رو کمی صاف کرد،  کتاب و کیفش را برداشت، میان سالانه لبخند محوی زد و میان سالانه قدم برداشت و رفت. 

پارگی و تعمیر

پایم را باز کردند، به استخوان رسیدند و بعد دوختند. این زخم سه هفته بعد بسته شد و 6 هفته بعد خوب شد، هرچند جایی ازش باقی مانده است. من می دانستم که این فرآیند در زندگی هست لکن این قدر از نزدیک شاید تجربه نکرده بودمش. این پاره شدن و تعمیر شدن را در روانشناسی rapture and repair می نامند.

نمی خواهم که روده درازی کنم که فلان است و بسیار است. می دانم که تقریبا همه به نحوی یا تجربه اش کرده اند و یا از بیرون تماشایش کرده اند. امیدوارم که روزی از درون هم تماشایش کنند. به هر حال، حرف زدن ازش فایده ای ندارد. همین قدر که بدانیم که این یک " فرآیند " است، تکرار شونده است، بخشی از حیات است، کافی است. 

دلم نمی آید اما که این را نگویم. به جایی از فرآیند که می رسی انگار می توانی " انتخاب" کنی که آیا می خواهی که " خوب " بشوی یا نه؟ و اگر بگویی اره، به یک مرحله جلوتر می روی و کمی درد کمتر می شود. با این حال، نه گفتن هم به نظر آن قدر کار بدی نیست. بستگی به آمادگی آدم دارد. من هم آره گفته ام و هم نه و قانون بزرگ و جامع و مانع و یا حتی نصف و نیمه ای ندارم که بگویم کجا باید گفت اره و کجا باید گفت نه. شاید همان " به دل گوش کردن" قانونش باشد و این تناقض بزرگی است. آدم انگار به این غم جدایی هم، به مثل آخرین ترکش های آن حس عزیز، دل می بندند. انگار می ترسد که ناقص باشد که از یک جدایی دیگر دل گیر نیست. یا که اصلا به شرایط جدا شدگی و حتی به دردش عادت می کند. نمی دانم، شاید گاهی بشود این عادت را هم تماشا کرد.

Defying faith.

" I like to think I am not a vindictive person and a basic tenet of my faith is forgiveness. The most harm that Eliot Spitzer has done to me is I am defying my faith and I can't forgive him. and I should but I can't."

Client 9, the rise and fall of Eliot Spitzer. 

Friday, March 20, 2015

من و کوزه و جن ها و سال نو

به سنت ساعت 5 صبح امسال:

سالی که گذشت برای من سال عظیمی بود. تکان های عجیب درش واقع شد. سال های قبل هم کم تکانه نداشتند لکن اما امسال. 

دیشب در جایی بودیم که ذکر بود. نمی دانم اثر آن بود یا چه، که ساعت 9 شب تمام نگرانی هایم انگار در مه رفتند و خواب عمیقی رفتم. امروز صبح 4:30 با تکان هایی دایمی اما بیدار شدم. چرا؟ این تکان ها از چیست؟ نمی دانم. 

کمی که نگاه کردم تکه هایی از دلم را دیدم که یتیم واقع شده اند. آن تکه ها که به آن حوادث متصل بودند و در گذار آن حوادث انگار خواهی و نخواهی دچار بحران هویت شده بودند. از آن من هستند یا از آنِ آن حادثه؟ گاهی با خودم فکر می کنم آن آقایی که سالها محافظ می*رحسی*ن مو*سوی بود، بعد از این حوادث چه می کند؟ هویت خودش را چه می دارد ؟ کدام طرف می رود؟ آن تکه های دل من چنین هستند.

امروز سرم را در فضای دلم بردم و آن تکه ها را که می لرزیدند نگاه کردم. این ها بچه های من هستند، تکه های عشق های پاره پاره ی من، تکه های من.... تکه ای از خودم بود که رنگ و بوی خاطره ها داشت، رنگ و بوی دیگری داشت، رنگ و بوی خون داشت. در دست گرفتمش و آرام نگاهش کردم. لرزشش که کمتر شد و انگار که اعتمادش کمی برگشت، بی اختیار انگار به هم سلام کردیم، انگار کن که کسی را بعد از هزار سال دیده ام. وقتی که " سال نوی تو هم مبارک" را گفتم، انگار که رها شد. 

مگر آنکه آدم ازعمق بپرهیزد، مگر نه از حبس شدن روح در تار و پود این کوزه های حیات گریزی نیست. گل از من است و روح، از آن یک خاطره، یک مکان، یا که یک فرد. گاه به گاه آن روح های پر طراوت، کمی بعد از جن چروکیده ای که از آب در می آیند.  به هر نحو؛ داستان این است که آن روح مهربان در جان کوزه می رود و بنابراین تا وقتی که اثری از تار و پود آن کوزه هست، بویی آن روح مهربان یا که جن چروک خورده مهمان کوزه هم است. ما در طول زمان می رویم و هی کوزه می سازیم و هی کوزه می سازیم و هی کوزه می سازیم. هر از چندی هم یکی از آن کوزه های پر روح بر کمر آدم می شکند و تکه هایش در هزار پستوی روح پراکنده می شوند. هرچه کوزه سنگین تر از روح، شکستن و پراکندنش شدیدتر. بعدش دیگر آن کوزه نیست ولی اما بو و تکه هایش هست. آرام آرام با گذر زمان آن ترکش های جن زده خردتر می شود و تکه هایش کوچک و کوچک تر می شود. ترکش ها مرتب نسوج روح آدم را می خراشند و خون می اندازند ولکن خودشان هم کم کم ساب می روند و پودر می شوند. ذره های آن جن اما همچنان باقی است. 

گاهی در خواب آدم دست روحش را بر فضای خاطرش می کشد و سرانگشتان احساس به تکه ی از آن سفال می خورد . ناگهان تمام درد و بهت شکست آن کوزه بر کمرش دوباره زنده می شود. بیدار می شود و چند دقیقه ای می گذرد تا به حال عادی برگردد. در بیداری هم گاهی خودآگاه و گاهی ناخود، چنین می شود. هربار، آدم یاد می گیرد که آرام تر و سریع تر به حال عادی برگردد و خودش را از محاصره ی آن جن چروکیده رها کند، ضرب اولیه ی خاطره شکست آن کوزه اما هیچ وقت کم نمی شود. 

امروز صبح یادم آمد که آن کوزه ها را من از گِل خودم و برای اقامت آن روح دیگر ساخته بودم. روح، جن شد و کوزه را شکست لکن اما گِل از آن من است. این خرده کوزه ها از خاک دل من هستند. در خاطرم آمد که می خواهم که هرچه بشود دلم، دل پاره هایم، را جمع کنم و همه با هم یک پارچه به دیدار بهار بروم.

در سال جدید هم خوشی ها و ناخوشی خواهد بود و من می خواهم که در حضور تمام اینها هرچه که بتوانم یک پارچه خودم باشم. 

ساعت 5 و خرده ای صبح است. صدای من را شانه شده، حمام رفته، با لباس نو، از حوالی این لنگرگاه می شنوید. 

Thursday, March 19, 2015

مشاهده

صبح که بلند می شوم، اگر بخواهم به اسم رژیم غذایی چیزی نخورم، روحم شروع می کند به ناراحت بودن و بدنم هم حتی اگر راحت باشد، شروع می کند به اذیت شدن. لکن اما اگر بگویم " امروز روزه ام" داستان از بیخ و بن عوض می شود. تغییر اسم این داستان کلا عکس العمل روح و بدنم را عوض می کند. حتی اگر بدنم اذیت باشد، روحم تا اندازه ای آرامش می کند. 

سرعت تغییر عکس العمل ها در حد 5 دقیقه است. نمی دانم دلیلیش چیست. 

" این جور" کنار هم بودن

به قول دوستی: هر بار که ایران می روم، کلی عوض شده ام. هر بار فکر می کنم این شاید آخرین باری باشد که بتوانیم این جور کنار هم باشیم.

Monday, March 9, 2015

پاکی و ناپاکی مطلق و نسبی

این صحبت آقای ملکیان، در فلسفه و حکمت و اخلاق ی همگرای خاورمیانه ای که به حول نقطه ی " مطلق" می گردد و همه چیز را جزیی جدا شده از " آن" می شمارد، قدم بزرگی رو به جلو است. در شرق دور اما حکمت، عین بودن است، اخلاق هم عین آگاهی است. آنها از بیخ نقطه ندارند، خوب و بد ندارند. همه چیز در بهترین حالتش فقط هست.  

در  حکمت شرق میانه، پاکی  و ناپاکی " مطلق و نسبی" زیر سوال است. در شرق دور، " پاکی و ناپاکی" مطلق و نسبی زیر سوال است.  

Sunday, March 8, 2015

تلخک حنجره طلایی

شخصیت محبوب این روزهایم این مرد است. مدت ها بود که به نظرم چنین هماهنگی غریبی بین عناصر و جزییات یک " اثر " ندیده بودم. از تناقض بین صورت سپید و لب های سیاهش بگیر تا لباسی که اکثر سفید است و گاه سیاه، از آن آرایش غریبش و قطره های از قرمز که بر پیشانی و صورتش نشسته است.  از آن چراغی و چمدانی که به دست می گیرد و وارد صحنه می شود تا آنکه دربسیاری ویدیو ها و حتی اجراهای زنده اش" ورود" و " خروج" ش بخشی از اجرا ست. از صورت بی احساس آن دو خواننده ی که در بسیاری از آهنگ هایش همراهش هستند و بعدا فهمیدم که هر کدامشان برای خودش کسی است، انتخاب شعرهایش، تغییرات جزیی که در متن شعر می دهد، عمق صدایش، حال ایستادنش، صورتش، صورتش، صورتش.

دلم برایش می سوزد. از سر و کله زدنش با آدمها حس عجیبی می گیرم. صبر می کند، حتی اگر ملت سر و صدا کنند. اگر مسخره اش کنند ناراحت می شود ولی یک قدم بیشتر عقب نمی گذارد.  غریبه است. انگار سفید نیست، بی رنگ است. ملت که می بینندش، می خندند. هاله لویا خواندش را می بینم احساس می کنم اگر لیونارد کوهن می خواست خودش باشد، کت و شلوارش را در بیاورد، بی کله و بی حجاب باشد، به مثل این می خواندش.

این پست یک پایان درست و حسابی برای به پایان رسیدن ندارد.


Friday, March 6, 2015

هنرمندان درام در گیر

اسم این هنرهای " دراماتیک" را حتما شنیده اید؟ الان که فکرش را بکنیم تنها عنصری از هنرهای دراماتیک که ما، حداقل در محیط ایران می شناسیم تیاتر بود. از حق نگذریم آن تیاترهای خیابانی هم در جاهایی در تهران بودند. 

با این، اگر که خوب نگاه کنیم آن رفیقمان که گاه و بیگاه و بی حساب می زنند زیر آواز، یا آن رفیق دیگر که مسخره بازی در می آورد و همه را می خنداند، آن یک که قصه خوب می گوید، آن دیگری که ادا خوب در می آورد، آن کسی که جوری می رقصد که همه خنده شان می گیرد، این خواننده هاس فرانسوی که آهنگ را بیشتر از آنکه با دهانشان بخوانند با چشم شان می خوانند، تمام آن هایی که به نحوی " دلقک" یا " ژوکر" هستند، اینها هنرمندان "دراماتیک" هستند، اینها در کژ و کاو زندگی مانده اند. این ها با این دلقک بازی شان، دارند این درامای زندگی را بهتر بیان می کنند، بهتر می خورانند، بهتر هضم می کنند.




Wednesday, March 4, 2015

تناسخ

نبضی جهنده بود
از ترس گذر و به عشق گذار کرد
به مقام دل

زندگی در استکان

در سرم برایت
هم گل دارم، هم گاو، هم زبان
نبات دلم هم فدای ترکیب ت. 

Friday, February 27, 2015

معرفت دوستان غیر هم جنس

دارم بلند بلند فکر می کنم به قصه ی دوستی های افلاطونی و معرفت و آیا اینکه به جنسیت ربطی دارد یا نه ؟ به عبارت دیگر، دوستان جنس مخالف من و دوستان جنس موافق من چه فرق هایی با هم دارند و این فرق ها در افق کیفیت دوستی افلاطونی چه معنایی می دهد. 

اول آنکه، ادعا کردن وجود دوستی کاملا افلاطونی، لااقل ازدید فلسفی قضیه، فرض بزرگی است. مسلم که منِ نوعی در خودآگاهم احساس کششی نسبت به کثرت افراد جنس مخالفم، علی الخصوص دوستان افلاطونی ام، ندارم. لکن اما، می دانیم که خودآگاه بخش ناقص و عمدتا ناآگاه ما از ما است. حداقلش این است که دید فرویدی داستان چیز دیگری است و این دید می گوید که این جذبه غیر افلاطونی بسیار بسیار گسترده تر از آن چیزی است که ما به خودمان اجازه می دهیم که احساس کنیم. دروغ  چرا، در خودم و حتی دوستان نزدیکم می بینم که مثلا " گذشت" م در شرایط مساوی نسبت به دوستان غیر هم جنس بیشتر است. حال سوال خوب این است: کدام یک اینجا مرجع تشخیص هستند؟ "منِ خودآگاه اهل فکر که فکر می کنم صاحب اراده هستم" یا "من ناخودآگاه که همه چیز را، حتی فکر و اراده را، از آن زیرها کنترل می کنم"

جواب من این است که: هر دو و هیچ کدام به تنهایی. حالت بهینه، خودآگاهی است که به آگاهی از درونش رسیده باشد. بقیه ی حالات همه  ناقص اند. 

دوم، برسم به سوال اولم: دوستان هم جنس و ناهم جنس، کدام یک چطور ترند؟ من در تمام سالهای دوران لیسانس به این طرف از هر دو گروه دوستان خوب زیادی داشته ام. همواره هم سعی کرده ام که وجود اختلاف اساسی در " معرفت" این دو گروه را زیر سوال ببرم. البته که هر دو گروه با معرفت تر و بی معرفت تر دارند. لکن الان که فکر می کنم و تجربیاتم را کنار هم می گذارم، حداقل در مورد مشاهدات خودم می توانم این را بگویم که دوستان هم جنس من در رفاقت بی پرواتر و نزدیک تر و اهل گذشت تر و ریسک پذیرتر و منعطف تر بوده اند. دوستان غیر هم جنس، به احتمال بیشتری تحت شرایط سخت، چه برای خودشان باشد و چه برای من، محیط را ترک کرده اند. برای من و در شرایط سختم، دوستان هم جنسم بیشتر کنارم باقی مانده اند. دوستان غیر همجنس، فکر می کنم، که به هر دلیل، دغدغه ی survive شخصی شان قوی تر است و درجه ی بالاتری از امنیت شخصی را می طلبند پیش از آنکه به فکر کس دیگری، از جمله دوست، باشند. 

حدس بلندی است گفتن این حرف، لکن حدس می زنم که طبیعت دخترها را چنان پرداخته که از همه عالم ببرند تا که روزی مادر بشوند و تمام آن محبت را یکجا به پای بچه هایشان بریزند. همه مان صحنه هایی را دیده ایم که مادرمان سایرین را، حتی پدر مادر و خواهر برادر خودش را، به نحوی دست به سر کرده تا به ما برسد. نمی گویم که پدرها چنین نمی کنند، لکن همه می دانیم که عشق مادری و پدری فرق دارند. اگر جبری حساب کنیم، قدر مطلق تفاوت عشق مادر و عشق پدر حدودا برابر قدر مطلق تفاوت کیفیت رفاقت با دوستان پسر و کیفیت رفاقت با دوستان دختر است. این را هم اضافه می کنم که به نظرم می آید دخترها، به طور متوسط، شعور بیشتری برای زندگی و survive دارند. پسرها هم در برابر تمرکز بیشتری دارند. نهایتش این است که هر کس به نحوی در فرآیند سروایو موفق می شود لکن نکته این است که این روزها survive آن قدر ها سخت نیست، بلکه development و رشد شخصی است که سخت است. حیف که ذهن و روان و طبیعت ما هنوز هم که هنوز است برای آن سروایو برنامه ریزی شده است.  

این نوشته براساس برداشت شخصی من از تجربیات شخصی من است ، مستعد خطا و اشتباه است، استنباط علمی و آماری در تاییدش نمی شناسم، و تاکید می کنم که به هیچ وجه قابل استقرا و عمومی سازی به " زنان" و " مردان" نیست. 

Thursday, February 26, 2015

در-اما- ی زندگی

" بزرگ شدن" همیشه درس سختی برای من بوده است، من همیشه شاگرد سر به هوای کلاسش بوده ام، انگار که همیشه ادای  فهمیدنش را درآورده ام. یادم به کلاس ریاضی یک دبیرستان می افتد که طوطی وار یاد گرفته بودم که ریشه ی معادله ی درجه دو را پیدا کنم ولی نمی فهمیدم این " ریشه " لعنتی معنی اش چیست. این " بزرگ شدن" لعنتی هم هیچ وقت دست از تغییر و بزرگ شده برنمی دارد، انگار من همیشه عقبم. هربار فکر می کنم فهمیده امش و حداقل می توانم ادایش را دربیاورم، بعد کمی که رد می شود می بینم که چه روند غیر خطی دارد، نمی توانم ادایش را درست در بیاورم، یا که حداقل در صبح های زود و شب های دیر، این نقاب " بزرگ شدن" به مثل دمل خشک شده ای از صورت زخمی دلم سُر می خورد و جدا می شود. نمی دانم کیفیت دمل پایین است یا که رزولوشن دل، بالا.

رفاقت هایمان هم دملی شده است. زیرش دلمان تنگ است، خون است، زخم از دوری است، تنها است، لکن همه ی اینها بی حس شده است. ایران-نشین ها را نمی دانم ولی ما خارج نشینان که خانواده ای هم نداریم. قاعدتا آدم فکر می کند که این یعنی رفاقت های شدیدتر، نزدیک تر، لکن به هر دلیل بی حسی جایگزین شده است. تنها مدلی از روابط انسانی که کار می کند، و البته عالی کار می کند، رفاقت های حرفه ای است. شیک، تر و تمیز، مجلسی، بدون رگ و پوست و چربی، "مرینِیت" شده، بدون بو، بدون خاطره ی بلند، با مسیولیت محدود، آماده ی مصرف. بیشتر وقت " سوشیالایز" کردنمان در همین جمع های شیک و باحال و بی عمق می گذرد. به من بگو در پنج تا از آخرین پارتی های "فان"ی که رفتی چند نفر از آن دوستان از حال دلت کمترین خبری داشته اند؟  هیچ کس اما به روی مبارک نمی آورد، نه کسی چیزی می گوید، نه می شنود. همه " کری آن " می کنند.

فیس بوک را هم که نگاه میکنم، از پست های صمیمی با دسترسی محدود، رسیده است به حجم زیادی آدم ساکت و لایک کننده و تعداد محدودی آدم که هربار پست های پابلیک یا شبه پابلیک می گذارند. به مثل همیشه، در غروب حادثه آدم ها به یکی از دو انتهای بازه ی ممکن می روند. نمی گویم که این بد است، این فقط یک مشاهده است، یک نشانه است. انگار که همه مان از فیس بوک هم ناامید شده ایم. دوری و دیری کار خودش را کرده است. 

این نوشته قدری احساسی و قدری اجتماعی است. از بخش اجتماعی ش بگویم، دلیل این اتفاق را نمی دانم. فکر میکنم که این دوران ابتدایی خارج نشینی به قدری یکهو "بزرگ"مان کرده است که آن کودکی لازم برای دوستی را فراموش کرده ایم. دوستی های نزدیک یک کودکی؛ یک خریت، خاصی می طلبند. البته فاکتور سن را هم نباید نادیده گرفت، هرجای دیگرهم که بودیم این اتفاق تا اندازه ای می افتاد، فاکتور دوری های جغرافیایی را هم نباید نادیده گرفت، از دل برود لاجرم، هرآنکه از دیده برفت. حقیقت این است که این نوشته قدری شخصی هم هست، تا اندازه ای حدیث نفس است. درد ولی این است که تنهایی نمی شود کاری کرد. بارها امتحان کرده ام. وقتی که تنهایی بخواهی از "خود" حرف بزنی، تر و تمیز دورت می نشینند و قصه ی " خود" را در سکوت می شنوند، حتی با قصه گاهی همزاد پنداری می کنند، هم زاد پنداری در چشم هایشان، در احوالشان، هویدا است. اما کسی پایش را به صحنه نمی گذارد. حرف های من هم در اندازه ی یک " گفتگو با خودم به تنهایی- در میان قبرهای عمود" می ماند. بقیه هم صحنه را می بینند و تبریک و تسلیتی رها می کنند و می روند. 

چه می شود کرد؟ نمی دانم. فقط می دانم که تا دردی نباشد، درمانی نیست و الان گویا از بیخ و بن، دردی، حسی نیست. ایها الناس، من که بین تان می روم و می آیم صدای درد دل تان را از حالتان می خوانم. چه طوراست که خودتان حس ش نمی کند؟ چه بر سر بودن تان آمده است؟ چه بر سر حس هایتان آمده است؟ چرا در بزرگی سالی زیر بار چنین ترامایی می روید؟ چرا نمی بینیدش؟ چرا حسش نمی کنید؟ چرا ابرازش نمی کنید؟ قصه ی مان به مانند بچه فیلی است که پایش را در کودکی با زنجیر بسته اند و در بزرگ سالی هم چنان شرطی شده است که تا سرمای زنجیر بر پایش باشد، تلاشی برای رهایی نمی کند. انگار نیاز جنابش به رها شدن از زنجیر به بلوغ رسیده است، ختم به سنگینی سرد و خارش غریبی در پا و دل شده است. برای ما آدم ها ولی، دیوانه دل است، پای در بند چه سود. 

متن را قبل از انتشار یکی دوبارمیخوانم. یکی دو پاراگراف جالب لکن خیلی حاشیه ای را حذف می کنم ولی فایده ندارد. به خودم می گویم معلوم نیست تحلیلی- اجتماعی است؟ تحلیلی- فردی است؟ احساسی است؟ چه بلبشوری است؟ بعد می گویم جهنم، دو تا لایک کمتر یا که بیشتر، کسی بخواهد و بتواند بفهمد می فهمد. کسی هم نخواهد یا نتواند بفهمد نمی فهمد. اگر هم که از بیخ مزخرف گفته باشم همه دیگر هیچ. چه انتظاری داری؟ نهایت ابراز، ایجاد دانستن در طرف مقابل است. کدام دانستنی به فهم رسیده است؟ ولش کن، شل کن، بی حس کن، بزرگ شو. 

Wednesday, February 25, 2015

" Words seem so futile, so feeble"

                                              Charlie Chaplin

Tuesday, February 24, 2015

یک بار هم خودت باش 
بگشا و بگذرم موسی. منم،
نیل آبی خاطرات. 

شق القمر

اعجاز را نمی شناسم اما
لبانت که  می خندند لاجرم 
دنیایم دو نیم می شود. 

Monday, February 23, 2015

شرحه


قصه ای هست که فلان خرک پادشاه عادل یا وزیرش یا به هر حال یک آدم گنده ای که ادعای عدالتش میشد از سر قصرش زنجیری بیرون انداخته بود و سرش را به زنگی در تالار دربار بسته بود که اگر کسی در این شهر بی عدالتی دید، بیاید و بی منت خدم و حشم سر این زنجیر را بگیرد و تکان دهد تا زنگ به صدا در بیاید و من بیایم و به درد دلش برسم. مردم لکن حساب کار دست شان بود و می دانستند کسی نباید به روی خرک خان بیاورد که چه خبر است. زنجیر را کسی نباید دست بزند. گذشت تا اینکه زنگ مربوطه نصف شبی  به صدا در آمد. خرک خان سریعا روب-دشام اش را دورش پیچاند و با خدم و حشم پریدند سر قصر که کجاست این شهروند مدد خواه تا حق او بستانیم و آتش دلش را به آبی خاموش کنیم. دیدند که خری است، که از بس تازیانه خورده است کمرش  یک سر زخم و خون است. عدالت و دلجویی نمی داند چیست لکن زخم هایش در عمق می خارد، خودش را به زنجیر می مالد تا خارش جراحتش کم شود. 

آن خر، الان، من هستم. کجاست آن زنجیرت خرک خان؟  شمایی که گفتی مضطر اذا دعاۀ.

Saturday, February 21, 2015

در هیاهوی صبحی تاریک 
مرا به وسعت چهل چراغ می درخشند
بلورهای صبور درد.

قصه ی موتور و تاکسی و رحم

سال 84 باید بوده باشد، من سال سوم لیسانس بودم، ساعت 3-4 بعد از نیمه ی یک شب سوز و سرما بود که با اتوبوس به ترمینال کاوه اصفهان رسیدم. برای رفتن به منزل دو راه بیشتر نبود، یکی گرفتن تاکسی دربست، که خوب، آن وقت ها برای منِ اصفهانی خیلی گران بود. راه دوم، سوار شدن بر تاکسی های خطی و رفتن نقطه به نقطه بود که در آن ساعت شب، پیدا کردن شان دشوار بود. تکه ی اول مسیر- تا میدان شهدا- را رفتم ولی دیگر از آنجا به بعد هیچ ماشینی گذر نمی کرد.

 نزدیک به 45 دقیقه در آن سوز استخوان خرد کن در کنار میدانی که کلاغ هم ازش رد نمیشد، فرو رفته در یقه ی کاپشن سرمه ای ام و یک ساک سفری به دست، ایستاده بودم که یک موتورسیکلت سوار، از همان هایی که خلاف جهت میدان گاز می دهند، پیدایش شد. سر و رویش را با کلاه و شال گردن و یقه ی کاپشن چنان پوشانده بود که هیچ از صورتش پیدا نبود. نا امیدانه یک " مستقیم" انداختم و او هم بی اعتنا رد شد. کمی جلوتر ولی ایستاد، سرش را برگرداند و براندازی کرد. همان جا دور زد و برگشت و جلویم ایستاد گفت "کوجا می ری؟" من هم که دیگر از فرط سرما خطی و غیر خطی رفتن و دغدغه ی هزینه از بیخ از سرم افتاده بود، هرچه میدان و چهارراه در مسیر بود را گفتم تا ببینم کدامش به مسیر او می خورد. زیر لب چیزی گفت و من، نشنیده، گفتم باشد. به میدان اول مسیر، طوقچی، که رسید، ترمز کرد. گفتم: " احمِدآباد نیمی روی؟ " گفت: " احمدآباد؟ می خَی بری احمدآباد؟ " قاعدتا باید در سرم یک " پَ نَ پَ" گفته باشم ولی جای شیرین عسل بازی نبود، گفتم اره. او هم مکث کوتاهی کرد و دوباره گاز داد. من هم با اعتماد به نفس به سر کوچه که رسیدیم گفتم "اینجا بپیچ". او هم پیچید. دم خانه که رسیدیم گفتم " همین جا". داشتم پیاده می شدم که  پرسید: این طرفا حلیم خوب کجا هست؟" گفتم سر میدون، اول احمدآباد. دستم در جیبم به دنبال کیف پولم بود که گاز داد و " باشِد، خدافظ" ش در سر و صدای موتورش گم شد و من که هاج و واج مانده بودم را دست  به کیف گذاشت و رفت. 

دیروز هم برای کار واجبی Uber گرفتم. به مقصد که رسیدم دیدم که آی-فون م نیست. خودم را به وای-فای رساندم و از طریق find my iPhone فهمیدم که انگار همان جایی که سوار ماشین شدم مانده است. از همان طریق به یابنده ی احتمالی آدرس و ایمیل و شماره تلفن یکی از دوستان را دادم که اگر کسی پیدایش کرد بیاوردش. بعد از روی نقشه فهمیدم که لوکیشن ای فون در حال حرکت است. فهمیدم که کسی پیدایش کرده. گفتم شاید پیغام روی صفحه ی آی فون را ندیده، برای همین از آی فونم آهنگی-پخش کردم. بعدش آی فونم خاموش شد... با خودم گفتم که خوب، این هم رفت. کارم را تمام کردم و به خانه آمدم. بیست دقیقه نشده بود که ایمیل آمد که دوباره آی فون ت روشن شده. دیدم که جایش نزدیک خانه است. فهمیدم دارد می آورد که تحویل بدهد. یک گیفت-کارت که هدیه گرفته بودم را به مناسبت مژدگانی برداشتم و سریع به دم در رفتم. وقتی رسیدم مدیر ساختمان گفت که آمده است و آی فون را داده و رفته. از قرار معلوم همان راننده ی Uber بوده است. 

یکی دو داستان دیگر هم از این دست دارم. از این داستان ها از سایرین هم شنیده ام. هیچ وقت جزییات این داستان ها را، از اینکه این راننده ی Uber در حرفهایش از کدام پارک تعریف کرد تا طرح لوزی و سبز پر رنگ شال گردن آن موتورسوار ناشناس، فراموش نمی کنم. من نمی دانم این دو و سایر آن ها که " مرد عوضی" هستند، فکرشان چیست، رسمشان چیست، طرفدار موسوی اند یا احمدی نژاد، اتیست هستند یا که مسلمان، درتمام زندگی چه بر سرشان آمده است. من فقط می دانم که این محبت بی انتظار من را از داخل گرم می کند. شیرینی که این محبت بی حساب به کام من می آورد، علی رغم کوچکی اش، آن قدر قوی است جلوی تمام این تلخی های بزرگ بیاستد و بگوید " اما باز باید زیست، باید زیست، باید زیست".

اینها در آن لحظه فکر سود و زیان و حساب نبوده اند. این کارها برایشان کمی هم هزینه داشته ولی خوب، به " رحم" آمده اند. انگار کن که همان قدر که حسابگری و یا حتی حیوانیت در وجود ما سفت شده، این " رحم" هم ریشه ی درونی دارد. نمی دانم این رحم داشتن به چه چیز ربط دارد. مسلما که ربط مستقیمی به علم و منطق و تمدن که ندارد. شاید ربطی به "رحم دیدن" دارد، شاید ربط به نداشتن طمع دارد،  شاید ربط به  آزاده بودن دارد. رحم بدون انتظار است. انگار برای همین است که " رحم" چندان به آشنایان و دوستان انگار سخت تر است. سخت تر است چون که انتظار هست. " چرا فلان دوست از من بعد فلان قدر وقت احوالی نپرسید؟  مگر نمی دانست" منطق، هزار دلیل می آورد و هزار حرف، ولی خوب، یک راه دیگرش هم این است که هرچه بوده، بوده. اصلا " بی معرفتی " بوده. تو بدون انتظار بگذر. ولی انگار نمی شود.از قدیم هم گفته اند " اِرحم تُرحِم" رحم کنید تا رحم ببینید، من کجا رحم دیدم که رحم کنم ؟ حقیقتش این است همه مان هم رحم دیده ایم و هم بی رحمی. نمی دانم چه باعث می شود که در نهایت دهانمان مزه ی رحم بگیرد یا که بی رحمی. چیز عجیبی است این رحم. هرچه هست، رفتاری برخاسته از درون و با تاثیری اجتماعی است. رحم، فکرمی کنم که در درون ما نصب شده ولکن مستلزم باز یافتن - فعال شدن- بیدار شدن است. رحم، اورگانیک است. 

خلاصه که گور پدر هرچه فکر کردنی و حساب کردنی است. شاید باید گاهی به گاهی، بی فکر و بی حساب، بسیار حیوانی، به خودم و سایرین رحم کنم.

توضیحات:

Uber  یک مدل تاکسی است.

Thursday, February 19, 2015

گریه لیلی

معشوقان عالم ، اگر که آدم باشند، خودشان درگیرند. عاشقان عالم تمام انسانیت را به هم-زبانی  دارند، معشوقان عالم الکن ترین موجود خلقت، خالق-رب-معشوق ازل، را هم به زحمت در کنار دارند. این یک بازی زیرو-سام نیست.

 جامی از می نیست، تنها خون دل است، یکی تازه اش را می خورد و یکی مانده اش را. گریه ی لیلی ریتم دارد، چون در حال قدم برداشتن ریخته می شود. لیلی هیچ فرصتی در تاریخ ندارد که بنشیند و به خیال راحت اشک بریزد. گریه ی لیلی بم است، صدای لیلی در حال بزرگ شدن است، مرد شدن است. معشوقان عالم، اگر که آدم باشند... 

به من بگو کدام یک بر روی زمین غریب ترند؟ مجنون یا که لیلی؟

Sunday, February 15, 2015

ماضی

بسیار خوش گذشت. [نقطه]

کمال

حالا چیکا کنیم. [نقطه]

اینجا بارون نمی اد

حال دل با تو گفتنم هوس است، ولی خوب. [نقطه]

توضیح: تگ تازه ای اضافه می کنم به نام نقطه. عباراتی که با آن نقطه ی انتهایی به انتهای ابراز می رسند. 

Thursday, February 12, 2015

فراموش کردن

فیلم spirited-away داستان کارتونی یک بچه است که در شهر ارواح گم میشه. جزییات زیاد از فیلم نمی گم که  خودتون ببینید ولی یک حرف جالبش اینه که رییس اون شهر، اسم اون بچه رو ازش گرو می گیره و بهش یک اسم دیگه می ده. اون بچه یک دوستی هم داره که انگار مثل خودش اسیر این شهرهست. اون دوست بهش میگه "حواس ت باشه که اسم واقعی ت رو فراموش نکنی مگه نه هویت واقعی ات رو از دست میدی، یادت می ره کی بودی و دیگه کلا تو این شهر موندگار هستی." خود اون دوست اسمش رو یادش رفته بوده و موندگار شده بود.

داشتم فکر می کردم که چقدر این حرف که "حواس ت باشه اسم واقعی ت رو فراموش نکنی " چقدر در نظر می تونه حرف مزخرفی بیاد ولی واقعا چقدر مصداق داره .

کی یادشه دفعه ی آخری که بی دغدغه و بی خیال دنیا خندیده کی بود؟ چه کسی یادشه وقتی که عمیقا خوشحال بوده کی بوده ؟ چه کسی یادشه دفعه ی آخری که دقیقا، یا حتی نسبتا، می دونست چی خوشحال ش می کنه ؟



Saturday, February 7, 2015

در تقابل شیدایی در خیال و عافیت طلبی از واقعیت

در صحبتی با دوستی، حرف از سال های قبل از مهاجرت شد، از زمانی که من در خیالم ایستگاه بعدی ام را فرانسه می دانستم. بماند که قضا و قدر داستان دیگری رقم زد. در این بین، یادم به یک نوشته افتاد که در همان سال آخر ایران ماندنم نوشته بودم. گشتم و در ایمیل سابق پیدایش کردم و دوباره خواندمش. متنش زیبا ولی از آن مهمتر این بود که من بخشی از خودم را، خود گم شده ام را، در آینه ی آن متن پیدا کردم.

این بخش گم شده، همان محسن رویاساز و سودازده ی خیال-پرداز است و عجیب اینکه این بخش انگارهیچ وقت گم نشده بوده است فقط من نمی دیدمش. همیشه همین کنار بوده، همه می دیدندش و من، فقط من، سعی در انکارش داشتم. یادم می آید روزی یکی دو سال پیش، به حالی که انگار کشف بزرگی کرده ام، خطاب به جمعی از دوستانم گفتم که بچه ها من فهمیده ام که آدم رومانتیکی هستم! وقتی باورشان شد که این حرف را جدی می زنم، باب شوخی باز شد و تمسخر که خسته نباشی با این کشف مهم ات. حالا که دیدمش انگار که جنگ بیهوده ی این سال ها را از بالا نظاره می کنم. تا حدی دلم برای خودم تنگ شده است. تا اندازه ای احساس بی-چارگی می کردم. سوال جالب شاید این است که چرا انگار می خواسته ام این بخش از وجودم را فراموش کنم.

سیلی سرد واقعیت شاید که خلاصه ی جواب است. یک جایی، یک وقتی، من، خودآگاه یا که ناخودآگاه، فهمیده ام که باید با تمام توان با واقعیت روزمره ی زندگی برخورد کنم تا نه تنها زنده بمانم بلکه زندگی کنم. بارها و بارها این تجربه تکرار شده است و نتیجه مکرر این بوده است که این سودایی بودن من را از این survive و حتی thrive دورمیکند. همین بوده که این مبارزه ی خودآگاه شکل گرفته است. نتیجه این جنگ داخلی  نه از بین رفتن آن حال سودایی بلکه تغییر شکل دادنش و به زیر سطح رفتنش بوده است و آثار این تناقض که در تمام صحن های زندگی ام هویدا است. مثلا در همین بلاگ به نوشته های منطق مدار به چشم فرزندانم نگاه می کنم و به آن خرده شعرها به چشم نافرزندی که همین که هست، لطف مضاعف من است.

نمی دانم چه " کار" می شود کرد یا که اصلا از بیخ کاری می شود کرد. شاید همین قدر که از این واقعیت آگاه بمانم که من قدری شیدا و شوریده در این دنیای واقعی زندگی می کنم تمام شرط لازم و کافی باشد. صلح من شاید که همین قبول این سرگشتگی است. شاید که  این یک بام و دو هوایی هویت محتوم من است. بخشی از بود من اند ، روزان واقعه آمیخته در شبان شیدایی.