Showing posts with label خود-بینی. Show all posts
Showing posts with label خود-بینی. Show all posts

Tuesday, August 9, 2016

پنج مقام تب

1: اولش رنج نامتمرکز است. همه جا درد می کند بی آنکه جایی درد کند. انگار که خماری سلامت پس می دهی.  بی تابی. از خودت ناراحتی بی آنکه دلیلی داشته باشد. می دانی کاسه ای زیر نیم کاسه است. چیزی قرار است اتفاق بیافتد. دردی زیر این نیمچه درد است. یادت می آید که اینجای قصه را خوانده ای اما هیچ یادت نمی آید که چه چیز قرار است اتفاق بیافتند. د ژا وو، بی آنکه فصل بعدی تب را به یاد بیاوری. 

2: آن ناواقعی واقعی تر می شود وقتی که سردت است اما می بینی که در و دیوار و یک اجسام بی ربط خنکای لذیذی دارند. انگار کن که همه چیز ذات نویی پیدا کرده است. کمی که بگذرد آرام آرام می فهمی که دنیا نمی تواند یکهو خنکای دلچسبی پیدا کرده باشد، پس " من " فرق کرده است. " من؟ تب؟ چرا؟ " علامات سوالات زود می ریزند و چنین می شود با تمام سوالات. می روی، به مثل گربه ی زایو یا که فیل به حال احتضار، گوشه ای را پیدا می کنی. سردت است و تمام دنیا سرد است و پتو رویت می اندازی که گرم شوی عاشقی و تمام دنیا عاشق است پس کماکان حرف هایت بوی منطق می دهد. کمی که بیشتر می گدرد، برگشت بی فایده است، پتو بی فایده است. پاشوره لازمی. برو در صندوق آن عاشقانه ها را باز کن، بیاورشان، امشب دل شوره-گان داریم.

3: تبلور نقش در حضور نقاش. دیوارها نامریی، پرده نشان، و محدب است. تمام سخت ها آسان است. می لرزی از ذات. از بودن درد عمیقی می کشی. استخوانت از نبود گرمایی تیر می کشد تا زیر جمجمه. ولی چنان تماشا غرق ت می کند که درد از یاد می رود. همه چیز هویت جدا پیدا می کند. هر پره گوشت و هر تکه استخوان شخصیتی دارد. دست به قلب ت می گذاری و برایت حرف می زند. خاطرات گاهی رژه می روند روی خودآگاهی. 

4: هذیان ها به کنار، آن واقعی ها را هم می بینی که هم هستند. شروع می کنی به خطاب دادن آن واقعی ها. عشق ها، دردها، خاطره ها، نگرانی ها، نکندها، خدای نکرده ها، انشالاها، اگر بشود چه می شود ها، خیال ها، خام ها، ترس ها، تاریکی ها. حالا که ابرهای زیر پایت دارند می شکنند و دشت نمایان می شود، برای همه شان نامه می نویسی از بالای کوهستان تب. آنچه نمی دانی این است: آنها زیر ابر بوده اند، آنها نمی دانند، آن ها نمی فهمند آن بالا تو چه دیده ای. بی فایده نوشتن اما به ذاته صحت دارد. آرام آرام می بینی که کوهستان خودش بر ابر است. نقش بر آب است. 

5: خون از درونت رها می شود. رها می شوی. به خواب می روی. 

Monday, November 9, 2015

در مسیر " بودن"

با عزیزی در سفر بودیم و حرف از کوه و دماوند شد. حرف از این شد که دفعات اولی که آدم هر کاری را، در اینجا کوهنوردیم، می کند قصدش " تمامش را دیدن و انجام دادن و به ته رسیدن" است. مثل دفعه ی اول دماوند رفتن، یا حتی دفعه ی دوم یا که سوم، تمام تمرکز به قله رسیدن است. یک دو سه بار که گذشت، آدم آرام آرام انگار می فهمد که آن بالا به جز قدر مختصری هیجان و خنده و قدری سنگ و برف و خاک و احساس سبکی و یا خستگی چیز خاصی نیست. آنجا است که آرام آرام هدف از " به قله رسیدن" به " در مسیر بودن" عوض می شود. دیگر مهم نیست که بارگاه سوم و یا مسجد مانده باشید، مهم این است که با دل و دوست به دامن دماوند به دیدارید. 

بیا و این فرایند را به هرچیز تعمیم بده. مثلا به درس خواندن، به دوست داشتن، به کار کردن، و در مقیاس عظیم تر به زندگی. حیف که بعضی را بنا به تعریف نمی شود بیشتر از یک بار انجام داد، مثل زندگی. حیف تر آنانی هستند که در پس تجربه ی اول دوم یا سوم چنان احتیاط سنگینی برای مان باقی می گذارند که ما عملا خودمان خودمان را محروم می کنیم. مثلا. 

Thursday, April 23, 2015

مشاهده - 1 - ساعات مفید کاری

من آدم سحر خیزی هستم. این البته الزاما چیز خوبی نیست، مخصوصا اگر که شب دیر به خواب رفته باشم، صبح زود با اولین شاخه های نور بیدار می شود. به طور کلی آدم کم خوابی هستم. گاهی با خودم فکر می کنم همان جور که بعضی آدم ها به نظر نمی آید که لذت " خوردن" را درست درک کرده باشند، من هم بهره ی چندانی از درک لذت خواب نبرده ام. بیشتر از سر ناچاری می خوابم. 

سابق تر ها، آن وقتی که زیر بیست و دو-سه سال داشتم، صبح ها از ساعت 5 تا 7-8 درسم را می خواندم و کار درس خواندن روزم را تمام می کردم. به قول دیگر، در آن ساعت صبح ذهنم به شدت آماده ی کار فکری بود. در تمام این سال ها با این ایده که ذهن من صبح ها به شدت آماده ی کار هست، سعی می کردم که برای انجام کارهای فکری م زمان های زود در روز را انتخاب کنم. این ایده با این که صبح ها هم زود بیدار می شوم هماهنگ بود، یعنی حتی مشکل خواب آلودگی هم نداشتم. با این حال در این سال های اخیر هرچه تلاش می کردم همان عادت قدیمی را زنده کنم و صبح ها کار فکری کنم، کمتر موفق می شدم. صبح ها انگار تمرکز نداشتم و من این را به چشم یک عدم تمرکز کلی می دیدم. انگار باور داشتم که آدم هر وقت که بیدار باشد، علی الخصوص صبح ها که خوابش را رفته است، باید بتواند تمرکز کند. 

این مسیله بود تا اینکه اخیرا مشاهده کردم که صبح ها، با اینکه بیدارم، ذهنم چندان آماده ی کار تحلیلی نیست. علی رغم نبود این تمرکز، در صبح ها تقریبا هر کار دیگری را می توانم خوب انجام بدهم. از آشپزی و تمیز کردن خانه بگیر تا قدم زدن و نوشتن و کارهای هنری ( ساز تمرین کردن- خط). اتفاقا در این زمان صبح ذهنم خلاقیت بیشتری دارد. مثلا حتی در مورد تحقیقم هم اگر جایی گیر کرده باشم، در صبح ایده های بیشتری به نظرم می رسد. انگار کن که در صبح تمرکزم کمتر است و دید عمومی و از بالایم قوی تر است و همین باعث می شود خلاقیتم بیشتر باشد. 

بعدتر دیدم که از بعد از ظهر توان محاسباتی و یا تمرکزم زیاد می شود و تا شب ادامه دارد. با این حال در مجموع نمی توانم بیشتر از 4-5 ساعت کار مفید محسباتی بکنم. یعنی شب که می شود، با این که هنوز تمرکزم بالاست، ذهنم خسته شده است. به این نکته این را هم اضافه کنید که من بین وقتی که "تمرکز" را رها می کنم  زمان خوابمبه حداقل دو - سه ساعت زمان  نیاز دارم. به قول دیگر، دو سه ساعت طول می کشد که موتور تمرکزم خاموش بشود و با "تمرکز" به خواب رفتن خوابم را به شدت بی کیفیت می کند. بنابراین اگر من بخواهم 5:30 بیدار بشود باید و حداقل 6:30 ساعت بخوابم باید که حدودا 8 کار کردن را متوقف کنم ( که معمولا نمی کنم) تا بتوانم 11 شب خوابیده باشم. کارهایی از قبیل قدم زدن، چای بدون کافیین خوردن و فرندز! تماشا کردن به پروسه ی خاموش کردن تمرکزم کمک می کند. 

فهمیدن تفاوت بین انرژی جسمی یا همان زمان بیداری و انرژی فکری یا همان تمرکز و این مطلب که این دو به لحاظ زمانی الزاما بر هم منطبق نیستند زمان بندی روزانه ی من را به قدر قابل توجهی بهبود داده است. 

انتشار مشاهدات شخصی

در بیان واضحات، از مشغولیت های نسبتا جدید من این تماشا کردن خود است. من، تا وقتی که یادم می آید، من مشغول به خود بوده ام، تمرکزم بیشتر بر خودم بوده است تا به محیط. شاید بهتر بگویم، تمرکزم " متمرکز" بوده است، در هر لحظه بر خودم یا که بر چیزی/کسی در محیط. با این حال این تمرکز تا این اواخر، مثلا یکی دو سال اخیر، بیشتر از جنس آنالیز و فکر بوده است. این دو سال اخیر من آرام آرام با " خود بینی" یا تماشا آشنا شده ام. هر چه بیشتر می گذرد، کیفیت تماشایم بیشتر می شود. هرچه بیشتر تر می گذرد، کمبودهایش را هم بیشتر می بینم. با این حال، این تماشا اولین " چیز" ی است که آن "درد" من را شناخته ا است. این مشاهدات ترکیبی از احوال روحی - جسمی - محیطی است که تکرارشان را دیده ام و بنابراین نه تنها از تکرار دوباره شان کمتر می ترسم، بلکه می توانم تا اندازه ای پیش بینی شان کنم و مسیرشان را تحت تاثیر قرار دهم.

این مقدمه ای بود که این را بگویم: در نظرم هست که این " کشفیات" درون را انتشار بدهم. هدفم تشویق اطرافیانم به تماشای درون شان است. بالطبع ادعا نمی کنم که " تمام" مشاهداتم را منتشر می کنم، بخشی شان شخصی تر از آن است که من بخواهم بنویسم و شما بخواهید بخوانید، لکن سعی ام بر این است که تا آنجا که می توانم شفاف باشم. 

گاهی فکر می کنم که با جمع شدن این مشاهدات فردی شاید حتی بشود مطالعه ی علمی کرد و الگو درآورد. گاه دیگر هم می گویم حتی اگر الگویی در بیاید، به درد " آدم شناسی" خواهد خورد و نه به درد " من شناسی". هر کس باید که خودش را بشناسد و این مهم، این قدر که من دیده ام، جز با مشاهده ی خود ممکن نیست. به قول دیگر، آن چیزی که می خواهم تبلیغ ش را بکنم نه خود مشاهدات فردی ام بلکه پروسه ی مشاهده است. 

Monday, April 13, 2015

زلزله دیده ها و ندیده ها (1)

به آدم های دور و برم که نگاه می کنم، و به خودم، انگار که می توانم به دو دسته تقسیم شان کنم، زلزله ی درون دیده ها و زلزله ی درون ندیده ها ( این اسم را شاید که بعدتر عوض کنم، هنوز کلمه ای که به دلم بچسبد پیدا نکرده ام).

زلزله محصول جانبی- درونی آن دسته از حادثه های بیرون هستند که تکان های عظیم و سنگین سهمگین در درون به پا می کنند. این سهمگین بودن زلزله درونی الزاما ربطی به شدت حادثه بیرونی ندارد، بلکه به این ربط دارد که آن حادثه ی عظیم بیرون به جای ضعیف دیواره ی محافظ درون بخورد یا نه. ممکن است کسی صد جنگ را پشت سر بگذارد ولی از مردن گربه اش کمرش بشکند. بنابراین، آدم های زلزله ندیده الزاما آدم های بی تجربه و حادثه ندیده ای نیستند، تنها فقط این است که موج های زندگی هنوز به آن بخشی از "دیواره "شان که ضعیف است و می شکند برخورد نکرده است. به قول دیگر، بسیاری اتفاقات ممکن است بیافتد و آدم الزاما احساس شکستی نکند، لکن گاهی "آن یک اتفاق ها "می افتد که موجش در روح زلزله به پا می کند و تا سال ها و شاید تا آخر عمر اثر واضحش می ماند.

بگذارید از دیواره  بگویم. آدم ها، من فرض می کنم، که موج ندیده به دنیا می آیند. در همان ایام کودکی آدم ها سیستم محافظتی در برابر حوادث بیرون ندارند و کاملا بی دفاع هستند بنابراین هر حادثه ی کوچک بیرونی به درون می آید و تولید موج می کند. مثلا بچه از خواب بیدار می شود و می بیند که مادرش نیست و گریه می کند تا اینکه مادر صدایش را بشنود و بیاید. این حادثه های کوچک شاید به نظر ما بیاید که زلزله های کوچکی می سازند ولکن این زلزله های کوچک در برابر آن آدم کوچک بسیار بزرگند. از تجربه  کردن این زلزله های کوچک گریزی نیست. همین زلزله های کوچک شاید باعث بشوند که " ناخودآگاه" شکل بگیرد و فرو برود و کمی خودش را به نسبت حوادث بیرون محافظت کند. فاصله بین خودآگاه و ناخوداگاه را " دیواره" پر می کند. دیواره چیزی شبیه آن دیواره های سنگی و سیمانی است که یک لنگرگاه را در برابر موج های اقیانوس محافظت می کند.

عده ای اما در این ایام کودکی هم زلزله های بزرگی می بینند، از یتیم شدن و دعوای پدر و مادر بگیر تا جنگ غیره. جالب اینکه نمای یک کودک از زلزله با نمای یک انسان بزرگ فرق دارد، به قول دیگر، آن حوادث بیرون که در یک کودک ایجاد زلزله می کند الزاما از دید ما قابل درک نیست. مثلا کودک الزاما فقر را نمی فهمد ولی مثلا عدم امنیت روانی را بسیار شدید می فهمد. جنگ را الزاما آن چنان نمی فهمد ولی نبود پدر یا مادر را می فهمد. بنابراین شاید تا اندازه ای این هنر پدر و مادر است که چگونه و حتی در حضور وجود حوادث بیرون حتی المقدور آرامش کودک را تامین کنند. این جمله را که می نوشتم به یاد فیلم life is beautiful افتادم.

عده ای هم در بزرگی دچار موج می شوند. دیدن جنگ و خشونتی، از دست دادن عزیزی، شکست عاطفی، بیماری، یا حوادث حول و حوش همین تجربه ی مشترک مان، مهاجرت، همه شان مستعد تولید زلزله هایی در درون هستند. 

 وقتی که موجی می آید و از دیواره می گذرد و روح آدم دچار زلزله می شود، انگار که روح ناگهان خر-فهم می شود که ای داد، فلان جور هم می تواند که بشود. مثلا همه ی ما می دانیم که مرگ برای همه ممکن است ولی عزیزی هست، مثلا پدر یا مادری، که از نظر روح ما، یا به قول دیگر ناخودآگاه ما، نامیرا است. روح ، و نه الزاما عقل، ممکن است هیچ وقت با این حقیقت که فلانی هم فانی است برخورد نکرده باشد و بنابراین وقتی که دچار می شود، انگار به تمام سایر باورهایش هم ناباور می شود. مثلا دیگر از اینکه سایر عزیزانش هم زنده هستند و از اینکه به کس دیگری دل ببندد گریزان می شود. این چنین است که زلزله، ترس می سازد. ترس ها ریشه شان منطقی نیست، ولکن منطق ما را تحت تاثیر قرار می دهد. به قول دیگر، آدم ها می توانند به طور کاملا منطقی بر روی مسایلی صحبت کنند که ریشه آن مسیله یک ترس است. از آن به بعدش هم این است که آدم ها معمولا در مواجهه با ترس شان  یکی از این دو کار را می کنند:  یا به سمتش حمله می کند و یا از آن فرار می کند. به قول این فرنگی ها fight یا flight می کند و خوب، هیچ کدام از این کارها هم در بلند مدت فایده ندارد.

چه می شود کرد؟ این سوال خوبی است. من پیشنهادم به خودم " نگاه کردن" است. دیدن این ترس ها و آن زلزله ها مطمینا قدم اول و محتملا تنها قدمی است که می شود برداشت. آن دیواره ها هم چیزهای خوبی هستند به شرط آن که در اختیار منِ آگاه  وخود آگاه باشند، مگرنه یا فقط به مانند مسکن عمل می کنند و یا که به مانند سگ وفادار و ترسیده ای، پاچه ی هر آن  کس و هر آن چیزی که بخواهد از این حوالی رد بشود را می گیرند. 

برای همین است که گذشتن از آن زلزله های کودکی به مراتب سخت ترند، چون آنها در جایی هستند که به این راحتی رکوردی از ایشان در دست نیست. نگاه کردن و به خاطر آوردن شان به شدت سخت تر است. در آخر اما تنها کردنی مشاهده است. 

سرزمین های زمان

داشتم فکر می کردم که سابق بر این، وقتی که در دوران لیسانس بودم، جوانترها که می شناختم و با ایشان در ارتباط بودم، یک دسته بیشتر نبودند: سال پایینی ها.همه شان از لحاظ سنی در یک گروه بودند. 

 امروز ولی می توانم ببینم که جوانتر از خودم ها را به راحتی سه دسته می توانم تقسیم کنم: دانشجوهای لیسانس ( 18 تا 22)، زیر 26 سال ها، بالای 26 سال ها. خوشحال شدم که این ده سال که گذشت من را از این سه "سرزمان" عبور داده است، احساس کردم به اندازه ی کمی " دنیا دیده " شده ام. 

بعدترش فکر کردم که ای جالب، ای وای، آن کسی که 60 یا 70 یا 80 و یا حتی 90 ساله است، چه قدر سرزمان دیده. او آیا چند دسته برای خودش دارد. احساس کردم که آن بالا نشسته و من بچه ی 30 ساله را می بیند که در این مار و پله کجا هستم، کدام ماری و کدام پله ای در نظرش انتظارم را می کشد. 

Sunday, April 5, 2015

در باب ترس

تگی اضافه کرده ام: در باب ترس. 

این "ترس "که در کلمات من است، تازگی فهمیده ام، که الزاما همان کلمه ی " ترس " در معنای عموم ش نیست. بگذار ترس در کلمات خودم را این جور تعریفش کنم:

ما در هر زمان رفتارهایی داریم، آن رفتارها را بر اساس فکرهایی انجام می دهیم، آن فکرها را بر اساس اهداف و ارزش هایی شکل می دهیم، آن اهداف و ارزش ها بر اساس چیزهای درونی تری شکل می گیرند که من این چیزهای درونی تر را آن چنان نمی شناسم و از ایشان به عنوان " ترس " یاد می کنم. 

مسلم که این تعریف را من اختراع نکرده ام و از این طرف و آن طرف خوانده ام ولی انگار به زبان و حال خودم ترجمه اش کرده ام. به این شناخت/باور رسیده ام که ترس هایم را اگر بشناسم، ارزشها و اهداف و افکار و رفتارم را خواهم شناخت. 

در مورد ترس یک چیز دیگر را هم می دانم: نمی شود پاک ش کرد، فقط می شود شناختش و سپس دیگر ازش نترسید. به قول دیگر این امکان هست که  از ترس نترسید.

دیدن و شناخت این ترس ها انگار تا زمان خوبی اعتیاد یا obsession م بود، اعتیادی که تازه فهمیده ام اعتیاد است. شاید که بهتر بشود. در آینده می گویم چرا اعتیاد بود و چگونه می شود بهتر بشود. 

Friday, April 3, 2015

پیچیدگی حاضر

سابق بر اینها، مثلا آن وقتی که دوران لیسانس بود، انگار دنیای آدم هایم ساده تربود. دو گروه بیشتر نبودند، آنهایی که دوست شان داشتم و آنهایی که ازشان خوشم نمی آمد. دسته ی سومی هم بودند که اصلا نمی دیدمشان بنابراین در دسته بندی ام نمی آمدند. گذشت تا اولین باری که ترکه ی دوست داشتن به گرده ام خورد. باز هم دنیای آدم هایم دو دسته بود، آنهایی که دوست شان داشتم و آنهایی که ازشان خوشم نمی آمد. کسانی که نمی دیدم شان هم که در دسته بندی نبودند، از بیخ نبودند. آن یک نفر هم که دیگر در دسته بندی آدم ها نبود، آن یک نفر آمده بود پشت دوربین. آن بخشی از من بود. 

بعدترها اما نمی دانم چرا اینقدر همه چیز پیچیده و هزار تکه شد. الان عده ای هستند که دوستشان دارم ولی نمی خواهم ببینم شان. عده ای هستند که دوست شان ندارم ولی در موردشان اهمیت قایلم و از خوب بودنشان خوشحال می شوم. عده ای هستند از همان جماعتی که قبلا اصلا نمی دیدم شان، هنوز هم نمی بینم شان، ولی دوستشان هم ندارم. عده ای هستند از همان جماعتی که اصلا نمی دیدم شان، هنوز هم نمی بینمشان، ولی دوست شان دارم. 

همه اش یک طرف اما آن جایگاه یک نفره، آن یک نفره سرطان گرفت. الان هر بار که اشاره ای به ش می شود، جوری عکس العمل نشان می دهد. یک بار آرام است، یک بار درد می گیرد. یک بار فریاد می کند. یک بار قندم پایین می افتد. یک بار فشارم بالا می رود. الان صورتم ورم کرده است. این هزار نقشی اش انگار در بلور تمام روابط آدم می افتد و این همه رنگ و این همه پیچیدگی آدم را گمراه می کند. نمی دانم چه کنم یا چه ببینم. انگار که نقشی را هنوز عاشقانه دوست دارم و عمیقا هم ازش... متنفرم. نمی دانم چه باید بکنم

کاری نیست که بشود کرد، راهی نیست. شاید بشود که تماشا کرد. 

Monday, March 23, 2015

پارگی و تعمیر

پایم را باز کردند، به استخوان رسیدند و بعد دوختند. این زخم سه هفته بعد بسته شد و 6 هفته بعد خوب شد، هرچند جایی ازش باقی مانده است. من می دانستم که این فرآیند در زندگی هست لکن این قدر از نزدیک شاید تجربه نکرده بودمش. این پاره شدن و تعمیر شدن را در روانشناسی rapture and repair می نامند.

نمی خواهم که روده درازی کنم که فلان است و بسیار است. می دانم که تقریبا همه به نحوی یا تجربه اش کرده اند و یا از بیرون تماشایش کرده اند. امیدوارم که روزی از درون هم تماشایش کنند. به هر حال، حرف زدن ازش فایده ای ندارد. همین قدر که بدانیم که این یک " فرآیند " است، تکرار شونده است، بخشی از حیات است، کافی است. 

دلم نمی آید اما که این را نگویم. به جایی از فرآیند که می رسی انگار می توانی " انتخاب" کنی که آیا می خواهی که " خوب " بشوی یا نه؟ و اگر بگویی اره، به یک مرحله جلوتر می روی و کمی درد کمتر می شود. با این حال، نه گفتن هم به نظر آن قدر کار بدی نیست. بستگی به آمادگی آدم دارد. من هم آره گفته ام و هم نه و قانون بزرگ و جامع و مانع و یا حتی نصف و نیمه ای ندارم که بگویم کجا باید گفت اره و کجا باید گفت نه. شاید همان " به دل گوش کردن" قانونش باشد و این تناقض بزرگی است. آدم انگار به این غم جدایی هم، به مثل آخرین ترکش های آن حس عزیز، دل می بندند. انگار می ترسد که ناقص باشد که از یک جدایی دیگر دل گیر نیست. یا که اصلا به شرایط جدا شدگی و حتی به دردش عادت می کند. نمی دانم، شاید گاهی بشود این عادت را هم تماشا کرد.

Saturday, February 7, 2015

در تقابل شیدایی در خیال و عافیت طلبی از واقعیت

در صحبتی با دوستی، حرف از سال های قبل از مهاجرت شد، از زمانی که من در خیالم ایستگاه بعدی ام را فرانسه می دانستم. بماند که قضا و قدر داستان دیگری رقم زد. در این بین، یادم به یک نوشته افتاد که در همان سال آخر ایران ماندنم نوشته بودم. گشتم و در ایمیل سابق پیدایش کردم و دوباره خواندمش. متنش زیبا ولی از آن مهمتر این بود که من بخشی از خودم را، خود گم شده ام را، در آینه ی آن متن پیدا کردم.

این بخش گم شده، همان محسن رویاساز و سودازده ی خیال-پرداز است و عجیب اینکه این بخش انگارهیچ وقت گم نشده بوده است فقط من نمی دیدمش. همیشه همین کنار بوده، همه می دیدندش و من، فقط من، سعی در انکارش داشتم. یادم می آید روزی یکی دو سال پیش، به حالی که انگار کشف بزرگی کرده ام، خطاب به جمعی از دوستانم گفتم که بچه ها من فهمیده ام که آدم رومانتیکی هستم! وقتی باورشان شد که این حرف را جدی می زنم، باب شوخی باز شد و تمسخر که خسته نباشی با این کشف مهم ات. حالا که دیدمش انگار که جنگ بیهوده ی این سال ها را از بالا نظاره می کنم. تا حدی دلم برای خودم تنگ شده است. تا اندازه ای احساس بی-چارگی می کردم. سوال جالب شاید این است که چرا انگار می خواسته ام این بخش از وجودم را فراموش کنم.

سیلی سرد واقعیت شاید که خلاصه ی جواب است. یک جایی، یک وقتی، من، خودآگاه یا که ناخودآگاه، فهمیده ام که باید با تمام توان با واقعیت روزمره ی زندگی برخورد کنم تا نه تنها زنده بمانم بلکه زندگی کنم. بارها و بارها این تجربه تکرار شده است و نتیجه مکرر این بوده است که این سودایی بودن من را از این survive و حتی thrive دورمیکند. همین بوده که این مبارزه ی خودآگاه شکل گرفته است. نتیجه این جنگ داخلی  نه از بین رفتن آن حال سودایی بلکه تغییر شکل دادنش و به زیر سطح رفتنش بوده است و آثار این تناقض که در تمام صحن های زندگی ام هویدا است. مثلا در همین بلاگ به نوشته های منطق مدار به چشم فرزندانم نگاه می کنم و به آن خرده شعرها به چشم نافرزندی که همین که هست، لطف مضاعف من است.

نمی دانم چه " کار" می شود کرد یا که اصلا از بیخ کاری می شود کرد. شاید همین قدر که از این واقعیت آگاه بمانم که من قدری شیدا و شوریده در این دنیای واقعی زندگی می کنم تمام شرط لازم و کافی باشد. صلح من شاید که همین قبول این سرگشتگی است. شاید که  این یک بام و دو هوایی هویت محتوم من است. بخشی از بود من اند ، روزان واقعه آمیخته در شبان شیدایی. 

Monday, January 19, 2015

ردی از سکوت-تماشا بر سکوت- تماشا

آخوند را کسی تعریف کنیم که یک حرف را به هزار شیوه ی ممکن تکرار می کند و الزاما برای حرفش اثباتی ندارد و حرفش در بهترین حالت ممکن است " میک سنس" کند. با این تعریف، من به شخصه اخوندکی هستم. 

داشتم فکر می کردم، و حضور کلامی عزیزی هم کاتالیزور این بحث شد، که چرا اینقدر درگیری با مفاهیم دارم. مثلا سر همین " سکوت" یا که " مشاهده " یا غیره. به مثل اینهایی که طرفدار وحشتناک یک تیم هستند و از کف پا تا به سرشان رنگ آن تیم است، و فکر و ذکر و خواب و بیداری شان فلان تیم است، هرجای زندگی من پا بگذاریم، اثری از آثار این فکر کردن و فلسفه/شیوه/منطقی که در لحظه بدان نزدیکم مشاهده می شود. افراد دیگری هم همین طور هستند. چرا این طور است؟ چرا تنها فرق من با آن طرفدار فوتبال، که شاید به قدری به دیده حقارت هم به او نگاه کنم، فقط "موضوع" و " ورودی" است ولی الگوریتم همان است؟

در خودم که نگاه می کنم دو چیز ثابت مانده است

 اول: مهربانی است. من مهربانی دیده ام و به همین دلیل مهربانی می کنم ( چون گویی که از انتخاب من خارج است و من برای رسیدن به اش، تغییری نکرده ام) آن را برای خودم فضیلتی نمی دانم. به قول دیگر، من رحم دارم و رحم ام بر فلسفه ام می چربد. با  تشکر از افرادی که در کودکی دور و بر من بودند. 

دوم: درگیری شدید شخصی با یک طرز فکر در لحظه. تقریبا در تمام زندگی ی بزرگسالانه ام ( مثلا بگو بعد از 16 سالگی) همیشه مفتون " چیزی"بوده ام. از درگیر فیزیک و کنکور بودن بگیر تا دین و تاریخ و آدم و الان هم، روانشناسی و دقیق تر بخواهم بگویم: سکوت و تماشا.

تمام این دوران های مفتونی هم از یک الگوی( پترن) مشخصی تبعیت می کردند. ابتدا با تردید می آیند و فقط " جالب" ند بعد مسایل به ظاهر حل نشدنی را حل می کنند و به اوج می رسیدند و من همه چیز را از دید آنها می بینم و تمام فکر و ذکرم آن است و هرکس که از آن بی خبر است، من بر خودم فرض می دانم که اگر دوست دارد این مطالب را به او منتقل کنم. بعدتر اما، رشد بهبود زندگی که ناشی از آن دانستن بود آرام آرام کند می شود. سوال ها/دردهایی که نمی توانند از این مفتون بودن به پاسخی/مرهمی/درمانی برسند، به مثل جزیره هایی که در پس سیل-آب بیرون می مانند، هویدا می شوند. آرام آرام انگار " ایمان"م را به ایشان از دست می دهم، انگار دیگر نمی توانند آن لذت سابق را بدهند. به مثل بتی که باید شکستش، می شکنمش. بعدتر اما به صلح با او برمیگردم. انگار خوبش را و دوستی اش را نگه می دارم ولی " ایمان" و مفتون بودن را با خودم می برم تا بعدتر درجای دیگری مستقر کنم.

(  بماند که من در لحظه فکر می کنم که تمام آن شیدایی های سابق از جنس مرهم بودند و این سکوت-تماشا از جنس درمان. نمی دانم آن وقتی که در مورد، مثلا، تاریخ می خوانم ازم همین سوال را می کردند چه جوابی می دادم. آیا آن وقت تاریخ هم به نظرم از جنس " درمان " بود؟ نمی دانم. )

درگیری الانم خیلی با این که همیشه این دوران مفتون-شیدایی را می گذرانم نیست. این منم. این مدل " غرق شدن و سپس آنگاه به ساحل رسیدن" را در دوستان دیگری هم دیده ام. بد هم نیست. راه بهتری هم نمی شناسم. تا غرق نشوم انگار عمق قضیه را نمی بینم، ضعف های داستان را هم نخواهم دید. ولی خوب، به غیر این چند سوال دیگر از خودم دارم:

1: چه می شود که من انگار " باید" در چیزی غرق شوم. نمی شود چیزی خوب باشد و در ساحل ش راه رفت؟

2: چرا انگار همیشه باید " چیزی " باشد. همیشه باید انگار فکرو فلسفه ای، کسی، هدفی، وجود داشته باشد. انگار این سگ درون باید همیشه بازی بکند. بقیه هم می گویند " خوب است الان سر خودت را به درس و کار گرم کن". چرا نمی شود که هیچ " چیز" ی نباشد؟ نه فکری نه فلسفه ای نه هدفی نه الزامی کسی و نه دردی. یک زمانی از کتاب خواندن فارغ التحصیل شدم، آیا نمی شود که روزی از " چیز " فارغ التحصیل بشوم؟ 

3: آیا چاقو دسته اش را می برد؟ آیا می شود که با هر یک از این " چیزها"  حدود و قصور توانایی ادراک و آرامش آن چیز را شناخت ؟ آیا معقول است که بت را که شکستم تبر را بر دوش بت بزرگ بگذارم؟

4: ترس، در میانه ی این همه قافیه ی ناجور، کجا فرود می آید؟ 

5: من، که تکه پاره ام، که هر بخشی از خودم را وامدار یکی از این " چیزها" هستم، مستقل ازاین چیزها، کی ام؟ 

6: این اخری دانستن ش فایده خاصی برای من ندارد ولی خوب، از روی کنجکاوی: این همه آدم که عادی زندگی میکنند، دقیقا چه کار می کنند؟ " چیز" دارند؟  " چیز " شان کجایشان، کجای زندگی شان، است؟ 

Wednesday, December 31, 2014

به هستی متهم ما زین زبانیم.

نوشتن هم مسکنی و سیگاری است. می دانم. چاره اش ننوشتن نیست انگار. چاره اش دانستن است.

این روزها حالم دوباره منقلب است. چاره اش انگار منقلب نبودن نیست. چاره اش بودن است. 

حالم صبح ها درد می کند، انگار باید مدیتیت کنم ولی ازش فرارمی کنم. چاره اش فرار نکردن نیست. چاره اش تماشا کردن است. 

عصرو شب ها گاهی حالم بد است ولی بی حسم و نمی فهمم و با این حال چیزی سر جایش نیست. بی اختیارانگار دلم می خواهد بروم چیز خشن تماشا کنم، از صحنه ی اعدام بگیر تا مستندات تلخ. در لحظه انگار مسکن است و بعدترش جایی در روانم را خراب می کند. صدالبته که برای تماشای آنها هزار دلیل منطقی و سیاسی و غیره دارم. چاره اش تماشا نکردن نیست. چاره اش حال دل-جستن است.

از از دست دادن مادرم می ترسم. از این تنهایی می ترسم. دلم بی هوا، هوایی می شود، تنگ می شود. کودک دل بی قراری می کند. گریه ام می گیرد. دلم می خواهد مرثیه سرایی کنم در بیان احساسی که ترسی مچاله اش کرده است. چاره نترسیدن نیست. چاره با چشم باز ترسیدن است. 

کار خاصی نمی شود کرد. زندگی جلو می رود و ما هم جلو می رویم. هرچه ادم در خودش فروتر برود، صداهای بیرون غریبه تر می شود. سختی اش این است که هم بیرون " هست" و هم درون " هست". از هر کدام که غافل بشوی ساختمان فرو می ریزد. چاره اش فرو رفتن نیست. اصلا چاره نمی دانم چه است. دردی نیست، چاره ای هم نیست. از اینجا که من ایستاده ام تا صدهزار فرسنگ دیگر، تا سیصد سال دیگر، زندگی دارد جلو می رود. این جمله ی قبلی توهم بود. من واقعا آینده را نمی بینم. می بینی؟ توهم چقدر به احساس نزدیک است. با نگرانی از زمان هم نمی شود کاری کرد. زمان واقعی است و این کار را سخت می کند. البته خیلی چیزهای دیگر هم واقعی هستند. مگر ترس واقعی نیست؟ زمان هم مثل تمام دغدغه های دیگر ... خودش هست، ترس ش هم جدا هست... کارهای کردنی را باید کرد ولی این هم واقعیت است که هیچ کاری، هیچ دست آوردی، پاک کننده ی ترس نیست. اگر از بی پولی بترسیم، پول در اوردن تنها لحظه ای آرام مان می کند. پول داشتن از ترس بی پولی رهایمان نمی کند. مادرداشتن از ترس بی مادری، همراه داشتن از ترس تنهایی. 

Saturday, December 20, 2014

فرار به بیرون و فرار به درون

آدم ها دو دسته اند، آنهایی که از ترس به تنهایی فرار می کنند و آنهایی که از ترس به شلوغی.

’ بیرون ’ و ’ درون’ هرچند متفاوت، کی-ورد این خط بالایی ’ فرار’ است. اندکند آنهایی که می ایستند و ترس را تماشا می کنند. 

Saturday, December 6, 2014

صلح بی مُسکن

ٍبعضی وقت ها هیچ مُسکنی حال آدم را خوب نمی کند، نه خوراکی خوشمزه ای ورق را بر می گرداند، نه فیلم و موسیقی خاصی از این دیوار دور قلب رد می شود، نه حضور جمعی و نه نفس دوستی این ابر سیاه را می پراکند،  نه حال دادنی به کسی و خیر کردن هوای سینه را سبک می کند،  نه حتی زنگ زدنی به مادر کاری از پیش می برد. این مسکن ها همه اش در مواقعی کار می کنند. انگار شرط های لارم برای " خوب بودن" هستند، شرط هایی که گاهی وقت ها همه شان هستند و آدم باز هم" خوب " نیست، می رود و التماس شان می کند که تو را به خدا بیا این را بگیر و حال من را خوب کن. آدم حتی می تواند برود مسکن جدید پیدا کند و گستره ی مسکن ها را زیاد کند و با جدیدترها بیشتر بازی کند تا وقتی برسد که دوباره مسکن ها اثرشان کم بشود. بدبختی مُسکن های خوب و اورگانیک این است که آدم به سختی میتواند بفهمد که فلان کار و فلان چیز مسکن است، از آن رو که هم مصرف خوب دارند و هم مصرف بد، فی الواقع " خوب " و " بد" تنها از نیت آدم می آید، از اینکه از روی ترس دارند فلان کار را می کند یا از روی درک. همه مان می دانیم که آخرش آدم خودش با خودش تنهاست ولی خوب، چون نمی فهمیم اش، مسکن مصرف می کنیم تا از دردسر این حرف فرار کنیم.

اینها را گفتم که بگویم، قدر این لحظات بی مسکن را باید بدانم... اگر چیزی که چیز باشد، باشد، از همین لحظات بی مسکن می شود شروعش کرد و یک روز، خدا را چه دیدی، شاید مسکن بود و از روی شعور، به  قصد مسکن، مصرف نکردیم

Wednesday, October 29, 2014

زیر پوستین را تماشا کردن.

تا به حال به زخم بازی در بدنتان که از آن خون می آید نگاه کرده اید؟ تا به حال دقت کرده اید که واقعا از زخم، یک مایع قرمز بیرون می آید ؟ تا به حال دقت کرده اید که واقعا .. واقعا .. واقعا ... در این بدنی که در آن زندگی می کنیم مایع قرمزی در جریان است؟ 

تا به حال  به صحنه ی فرو رفتن سوزن آمپول به بدنتان نگاه کرده اید؟ واقعا آن سوزن در بدن فرو می رود! و یک لحظه آدم می ماند که واقعا من هم از گوشت هستم. شما را نمی دانم ولی من هربار این صحنه را می بینم حداقل تا مدتی با شفقت بیشتری با چاقو گوشت گاو و گوسفند را می برم و با دقت و طمانینه ی بیشتری گوشت در غذا را می خورم.

تا به حال صحنه ای که یک استخوان شکسته از گوشت بیرون آمده باشد دیده اید؟ جواب این یکی معمولا نه است ولی خوب، من دیده ام. به قدری عجیب بود که تا چند ثانیه با دهان باز داشتم نگاه می کردم و حتی بدن خودم نبود. خیلی عجیب بود. واقعا در داخل بدن ما آن تکه های سفت هستند و اساس حرکت ما، به معنای دقیق کلمه اسکلت ما را تشکیل می دهند. 

گاهی باید آسمانی به زمین بیاید، تصادفی بشود، سوزنی فرو برود، زخمی به وجود بیاید که آدم آن چیزی که زیر این پوشش ها است را درست ببیند و بفهمد. همه می "دان"یم زیر این پوشش چیست ولی نمی "فهم"یمش. گاهی اوقات، به مانند اسکله ای که پایه هایش زیر آب است، با تسونامی بشود که اول موج معکوس برود، آب زیر اسکله خالی بشود و حقایقی از آن پایه های عمیق چند لحظه هویدا بشوند. بالطبع، هزینه ی طبیعی چنین مشاهده ای موج سهمگین بعدی است که می آید و معلوم نیست از آن اسکله ها و پایه ها چه برپا بگذارد.

می شود پرسید که آیا این فهم به آن هزینه ی خانمان برانداز سهمگین ش می ارزد؟ آن فهمی که به نابودی ختم بشود، فایده اش چیست؟ آیا درست است، اصلا طبیعی است، که آدم به دنبال این تماشاها برود؟ جوابش را نمی دانم اما چیزی در دلم قلقلک می دهد که بنده خدا، چه کسی گفته است که این " انتخاب" تو یا کس دیگری است که به دنبال این تماشاها بروید؟ بعضی اتفاقات در زندگی می افتند، از ژنتیک بگیر تا حوادث؛ که آدم انتخابی برایشان ندارد و معمولا از نتیجه ی چنان اتفاقاتی است که کسی به دنبال چنین تماشاهایی می رود. نه کسی که درگیر تماشا است را می شود به منزل قبلی برگرداند و نه کسی که دغدغه ی تماشا ندارد را می تواند به تماشا مبتلا کرد. آن قدر ها، دست خودمان نیست. 


Monday, October 20, 2014

در مقامات طمع

همه ما ناراحتی و دردهایی را تجربه می کنیم و خوب، بعد از احساس کردن شان و بنا به موقعیت، روش های مختلفی برای واکنش دادن داریم. به طور کلی و تا جایی که من می دانم، سه دسته عکس العمل در برابر درد و ناراحتی وجود دارد. اولی تسکین دادن موقت یا به قولی مسکن خوردن است و این روش فی الواقع رایج ترین شیوه است. انواع و اقسام مسکن ها وجود دارد، از گریه کردن و درد دل کردن و نوشتن و هرگونه ابراز کردن بگیرید تا الکل و مواد مخدر و غیره. روش دوم که درصد کمی از جامعه آن را درست انجام می دهند، تحلیل کردن است، فکر کردن و هم فکری کردن به این که چرا چنین دردی وجود دارد و چه باید کرد. روش سوم که در بین جماعت تحلیلگر درصد بسیار کمی آن را حداقل آگاهانه می شناسند، مشاهده و سکوت است. همه ی اینها را گفتم که حرف دیگری بزنم. 

علت درونی بسیاری از درد ها، ترس های درونی ما است ( این حرف به انحای مختلف گفته و شنیده شده و برای همین من " چرایی " این عبارت را اینجا نمی گویم ولی اگر کسی این حرف برایش محل تردید است، شایسته که آن را ندانسته به طور کلی قبول نکند.) برای شناختن این ترس ها، روش سوم که مبتنی بر مشاهده است کاربردش از همه بیشتر است ولی خوب، این مشاهده یک الزام دارد و آن " رها کردن " است. به این معنی که آدم افکار و احساساتش را سفت نگیرد و بگذارد جریان بیابند. مسلم که این جریان یافتن گاهی اوقات و حداقل تا وقتی که توان هدایت و درک ما بیشتر بشود، ممکن است که آسیب هایی هم برساند. با این حال، هرچه آن ترس عمیق تر باشد، آن رها کردن باید ریشه ای تر اتفاق بیافتد. 

یکی از مصادیق رها کردن، هدف نداشتن در مشاهده است. هدف داشتن در مشاهده، بخشی از روش حل مسیله است و مشاهدات را جهت دار می کند و باعث می شود بخش خوبی از مشاهداتی که می بایست تصادفی اتفاق بیافتند تا تصویر واقعی را تشکیل دهد، ضبط نشوند و رد بشوند برود. هدف داشتن در مشاهده را می خواهم به شیوه ی دیگری بیانش کنم و اسمش را بگذارم " طمع و ولع دانستن".

من فکر می کنم گاهی باید طمع دانستن را هم رها کرد و در این صورت است که یک روز، آن دانستن به سراغ آدم می آید. وقتی که طمعی برای دانستن داریم، مشاهداتمان را از همان طمع شکل می گیرد و در راستای تشکیل یک " فهم زودرس" شکل می گیرند که این الزاما با واقعیت در تناظر نیست.

گاهی باید طمع رها شدن، طمع شاد شدن، طمع به صلح رسیدن، و غیره را هم رها کرد. گاهی باید حتی طمع رها شدن را هم رها کرد، جوری که انگار قرار نیست هیچ جوری بشود. همین هست، تا ابد همین است، هیچ خبری نیست. خالی است.

Friday, October 17, 2014

درد و آنچه در آن است

از فیزیکی و روحی اش، که اگر خود مداقه کنید فرق چندانی هم ندارند، همه مان مبلغ خوبی اش را در زندگی شریف مان می پیماییم. درد فیزیکی را می گویند که بیشتر علامت اتفاقی است که می افتد، مثلا دستی شکسته است یا که از این دست. از طرف دیگر، به سبب تنظیم رفتار هم خوب است، مثلا اینکه آدم به موقع پادرد، فشار کمتری به آن پا می آورد.

در مقام روح کارکرد درد شاید کمی فراتر باشد. من فکر می کنم، و این یک بلند بلند فکر کردن است، که درد تبدیل فهم برون به زبان فهم درون است. اینجور بگویم که ما یک شعور بیرونی داریم و یک شعور درونی. شاید این دو با آن خودآگاه و ناخودآگاه در ارتباط باشند. شعور بیرونی وسیله ی ارتباط با دنیای بیرون است و شعور درون، وسیله ی ارتباط با دنیای درون، و آدم ها می توانند در این عرصه ی بیرونی و درونی با ترکیبات مختلفی با شعور و یا بی شعور باشند. این را هم اضافه کنم که بخش عظیمی از آدم ها از بیخ اصلا فهم درونشان را درک نمی کنند و با آن در ارتباط نیستند و حسی از آن ندارند و برای همین خیلی فرایند های روح شان را درک نمی کنند.

 این فهم بیرون و درون با هم در ارتباط هستند و در حالت بهینه با همدیگر در تعادل به سر می برند و نسبت به هم
" به روز شده " هستند . فهم درون بر روی فهم بیرون تاثیر زیاد دارد ولی در این مجال می خواهم از تاثیر فهم بیرون بر فهم درون بگویم که معمولا خیلی آرام اتفاق می افتد. معمولا سیر تغییرات در دنیای درون، برخلاف دنیای بیرون، به طور خاص خیلی آرام است برای همین وقتی که تغییر ناگهانی در دنیای بیرون اتفاق می افتد، زمان قابل توجهی طول می کشد که این " فهم بیرونی" به زبان
" فهم درون" ترجمه بشود.

وقتی که سرعت تغییرات در فهم دنیای بیرون زیاد می شود، و اطلاعات زیادی باید به فهم دنیای درون منتقل بشود، این سیستم فهم تا اندازه ای تغییر می کند و " فهم" را در تکه های بزرگتری به داخل سیستم فهم درون می فرستد. این تکه های بزرگتر معمولا با " درد " همراه ند. 

می توانیم به این تکه های فهم ناگهانی دردناک به چشم آپدیت های نرم افزار نگاه کنیم. بسته به نوع و اندازه ی کل آپ دیت، تا اندازه ای می شود این آپدیت شدن را به عقب انداخت ولی تا همیشه نه. برای همین است که بهترین کار این است که کارهای ضروری تان را با شعورتان را انجام بدهید و بعد در جایی امن، بدون مزاحمت زیاد و یا حتی با حمایت های لازم قرار بگیرید تا این بسته های آپدیت دانه درشت بیایند و کارشان  را انجام بدهند. در زمان و مکان درستی قرار بگیرید و بعد، بگذارید درد بیاید، جریان بیابد، شاید اگر تاخیر زیاد خورده باشد قدری کاویدن بخواهد تا سر نخش هویدا بشود. بعدش فقط جایی خوب قرار بگیرید تا بیاید و سیستم شعور درون تان را عوض بکند.

هیچ راهی جز نصب تمام این آپدیت ها نیست. هیچ راهی جز رفتن تمام این بالا و پایین ها نیست. به سیستم شعور درونتان فقط می توانید اعتماد کنید. در میانه ی پروسه ی درد با خودتان مهربان باشید. اگر می توانید تکه های اپدیت، شما بخوانید تکه های درد، را به اندازه ای که در توان تان هست میل کنید. نه نقطه ی درد تان را فشار بدهید، نه رهایش کنید. بگذارید کارش را بکند. هیچ راهی جز آرام آرام ترجمه کردن دستاورد فهم بیرون به فهم درون نیست. هیچ راه بازگشت به جایی که فهم بیرون تان هنوز این دانسته ی جدید را نفهمیده وجود ندارد، وقتی فهمیدید، دیگر فهمیدید. بعضی شاید تصمیم بگیرند فهم بیرون را دست کاری کنند که از بیخ چیزی نفهمند، آن هم داستان خودش را دارد. 

یک مثال خوب در این زمینه وقتی است که کسی عزیزی را ناگهانی از دست داده است. فهم بیرون می فهمد که آن فرد دیگر نیست و زمان زیادی طول می کشد که " باور کند" که آن فرد دیگر نیست و از درون با آن به صلح برسد.

بعضی دردها، فی الواقع بالا رفتن فشار جریان فهم از بیرون به درون است.

Sunday, October 5, 2014

در مذمت مهربانی

مهربانی، به مثل شکر و روغن غذا است که اگر به فیل نپخته بزنیدش، تبدیل به خوراکی لذیذی می شود. مهربانی باطل السحر بسیاری از اخلاق های بد است. اکثر مردم منظورشان از اینکه فلانی" ادم خوبی است" این است که آدم مهربانی است، علی الخصوص اگر که کمی هم مردم دار و کمک کننده هم باشد. به دوستانتان فکر کنید، اگر مهربانی را از خلقیات ایشان بردارید، چند تایشان واقعا قابل دوستی هستند؟ سوال اصلی شاید این باشد که مهربانی چیست؟ تعریفش چیست؟ سوال خوبی است ولی بگذارید برای این بحث به برداشت های شخصی مان از مهربانی بسنده کنیم.

 از آن طرف دیگرش را هم ببینید، مهربانی می تواند حجابی برای مخفی کردن ایرادات بسیار باشد. به قول دیگر، شما اگر انسان مهربانی باشید، بسیار کمتر از یک انسان نامهربان این فرصت را می یابید که در بازخوردتان از سایرین، ایرادات خودتان را ببینید. 

کاری که مهربانی می کند، به زعم من، این است که با کودکِ درون سایر آدم ها رزونانس می کند. به همین دلیل است که معیارهای عقلی چندان برای ایجاد چنین ارتباط هایی درگیر نمی شوند. این رزونانس از یک طرف به بهبود کودکان عالم!، از جمله فرد مهربان، کمک می کند و به ایشان لذت و آرامش می دهد، از طرف دیگر به طور بالقوه می تواند فضایی را بسازد که عاقلان و بالغان را به آن راه چندانی نباشد و چمنین فضایی خطرناک و از صلاح و تعادل به دور است. 

آدم هایی که مهربان نیستند، به نحوی قابل اعتماد ترند به این معنا که انگار عریانند، خوب شان و بدشان به چشم عقل معلوم است. از سوی دیگر، تا مهربانی نباشد، انگار که آن رابطه انسانی به مثل زندگی کردن در یک اتاق سیمانی، مطمین لکن سرد و بی روح است.