Showing posts with label حسبِ بال. Show all posts
Showing posts with label حسبِ بال. Show all posts

Monday, September 12, 2016

پاییز دارد می آید

دارد پاییز می آید. انگار فکر کن که برای شما بهاره ها، اسفند است. نه که بخواهم رو ترش کنم از این همه شلوغی و آفتاب و میوه و رنگ، مزه های گرم و خوش دارند بهار و تابستان. با این حال، برای امثال ما که در دل مان یک جامعه روی زغال فوت می کنند، این رنگ ها زیبا و زیادی گرم است. 

با یک باد آرام شروع می شود پاییز. شما بگیر که لایه ی اول خاک را نرم از رخسار پیاده رو برمی دارد.  بادهای بهار در آسمان می وزند انگار، بادهای پاییزی اما پیاده رو ها خوب بلدند، آدم های توی پیاده رو ها را هم. بعدترش بوی خاک-باران می رسد، همان وقتی است که عطسه ای می آید و خاک از دماغ ما هم بلند می شود. همان حوالی است که پاهای من کمی آرام می شود. همان حوالی است که پهلوی م کمی خنک می شود. همان حوالی است که پایین کمرم با من حرف می زند، برق های آرامی درونش می رود و می آید، پیام های عصبی گیر کرده در ستونم، راست می رود تا حسابمان با خودمان کمی صاف بشود. بعدترش باد تند می آید. قربان عتابش بروم، رو که ترش می کند، به مثل دستان مهربانی که به قوت که خستگی از گرده ی آدم بگیرد. بعدترش بارانم می آید، بعدترش رعدم می آید، بعدترش برقم می آید. بعدترش از آن دورها، بوی برف بر صورتم می نشسند. بیا بر من رها شو، پاییز، بیا بر من آب شو زمستان. زغال خاکستر گرفته ام. 

پاییز دارد می آید، من به مثل شیطان پرست های غریبی که در جامعه خداپرستان گیر کرده اند، ذوق زرد و قرمزی دارم. نه که با بهاره ها سر ناسازگاری م باشد، بسیار زیبا هستند از بیرون. درونم اما پاییز می چسببد. دو سه هفته از این خاک بیشتر باقی نمانده است. سر از این همه هیاهو که رها بشویم، آزاد و رها هستیم، در اوج خدا هستیم. 

Tuesday, August 9, 2016

در روزهای اخر تابستان

تعارف ندارد، این جا که هستم جای سختی است. هیچ با احوال آدم هایش هم صدا نمی شوم. آن قلیلی که بالم به بالشان خورده است، یا قصد رفتن و پشت سر را نگاه نکردن دارند و یا که در خودشان قلعه ی بزرگی ساخته اند، انقدر که من از دیدن قطر در و دیوارش از در زدن هم بی خیال شده ام. بی-خیال، یعنی کسی که خیال ندارد.

این شرح حال این روزهای من است. دقیق و درست هم هست. چیزی اش، چیز مهمی ش اما کم است، " چهارچوب" ش دیده نشده و یا گفته نشده. چهارچوبش این است: من بسیار زنده ام. تازه انگار دارم با این هوش سرشارم!، که در این جمله به عنوان فحش استفاده شده، چیزهایی را می بینم و می فهمم. دارم احساس می کنم که گذرایی زندگی و ناپایداری ش را بیشتر می دانم و می فهمم.

Thursday, July 14, 2016

شرح حال

این روزها، که این درس بی صاحاب تمام شده، افتاده ام به کار و راه و نوشتن. کارش که هیچ، راهش به تماشا می گذرد و نوشته ها، از جمله همین بیچاره که نازاییده محکوم است، به پستو می روند. به حضرت ابوی که می گفتند چه خبر؟ می فرمود: قایل عرض نیست".

خلقت عجیبی است این منطقه ی خلیج، بی اریا. انگار پیچ زمانش را پیچانده اند روی درجه ی "ته دیگ قهوه ای پر رنگ". موج آدم هایش از خودم می ترسانندم. رها کردم زندگی را "به امید کرانه ای که ندارم". آشنایان قدیم را که دیده ام، قلبم لرزیده است. انگار ترجیح می دادم که دلتنگ شان بمانم. به پیش رفقایی که اهل کار خیرند بودم، عرض شد که بین رشد و سرطان فرق فلسفی چندانی نیست. این اهل خلیج چیزشان عالی است، همه عالِم، همه ورزشگار 6 بسته ای و دونده و دوچرخه سوار، همه وقت شان را " مفید" می گذرانند، با تجربه و صاحب نظر در استارت آپ و اهل کتاب و " چند وجهی"و غیره ...  و لکن ناراضی ند. نمی دانم چرا، بوی زندگی نمی دهند. یاد نفرین زی زی گولو به آن مهمان های ناخوانده می افتم که دعا کرد هرچه بخورند سیر نشوند. این همه زیبایی هست، شهر خوبی است. باد خوبی دارد. به که می توانم بگویم که شهرمان غروب دارد و اقیانوس؟ اینجا میوه هایش مزه میوه های ایران را می دهد، خاکش بوی خاک های ایران را و آدم هایش هم بوی گازوییل های ایران را. آدم کم ش را، نمی دانم چرا، دوست دارد. این وسط، آدم قدر واحه ها را که هیچ، قدر سراب ها را هم می داند. با این تفاوت که می دانی، اصرار هیچ فایده ندارد. سراب را باید که در افق نگه داری. خیابان ها و  افق های " زان فغان زیست کوه" بسیار قشنگ است.

صبح، از خانه که بیرون می زنم، در راه می نشینم با جمشیدم این حرف ها را می زنیم. 

Sunday, January 24, 2016

به مادرم می گویم: دلتنگم
می گوید: زود می گذرد نگران نباش
میگویم چقدر زود؟
می گوید: چیزی بین هفت تا هفتاد سال. اگر شانس بیاوری هم، شاید قدری بیشتر.

Wednesday, November 4, 2015

مجمع الجزایر من

نشسته ام در قهوه خانه ی بر کوچه، شیک و تر و تمیز. کار می کنم مثلا. تکست عزیزی را جواب می دهم، برنامه ی آخر هفته هماهنگ می کنم ، اینترویو می خوانم، کد می زنم، فرمول می نویسم، تحقیق بر روی فلان و بسیار می کنم، انگار کن که روز پر کاری دارم. از آن طرف هم هر بار یک قلمبه اشک از چشمم می افتد پایین. 

یک ساعت پیش آن دون ایتالیا نشین برایم فرستاده:

حال من مثل یتیمی است که هنگام دعا
به فراز " باَبی اَنتَ و اُمٌی" برسد. 

شعر از علی عطری.

Wednesday, October 28, 2015

صبحگاهی

وقتی می خواهم یک تکه موزیقی! بگذارم اینجا یا که ایمیل کنم، فکرم می آید که این احساسی که من از این موسیقی دارم مگر مستقل از این نم بارانی است که بیرون پنجره می بارد، مگر فارغ از نازکی این تاریکی دم سحر است که دارد مثل تار و پود پشمک در بزاق شفاف صبح ناپدید می شود، مگر بی خیال از این همه یاد است که در دل من پرواز می کنند، مگر آن رها از خاطراتی است که " من" دیده ام و ساخته ام و خواسته و ناخواسته برق انداخته ام. اینها را چگونه به "استتوس" اضافه کنم.
"من" بودن اصل تجربه است... نه نه ببخشید، من " بودن" اصل تجربه است. انگار مزه و رنگ و لحن تمام آهنگ ها و باران ها و پشمک ها هم به برکت این "من" بودن است... نه، نه، ببخشید، نگار مزه و رنگ و لحن تمام آهنگ ها و باران ها و پشمک ها هم به برکت این من "بودن" است. تجربه که دیگر شریف تر از این نیست که گوش ت رو به نبض عزیزی بگذاری و در خواب نازش، نواختن قلبش را بشنوی. تجربه که نزدیک تر از این نیست که نبضم را در یک سحر بارانی در دلم ببینم. در هر آن لحظه ی شریف " بودن" چیزی را، حسی را، آهنگ و باران و پشمکی را، می شود احساس کرد. عجیب تر آنکه این بودن همیشه با من است. ببخشید نداشت، " بودن" همیشه با " من" است. 

Monday, October 12, 2015

چنان که انگار هیچ وقت ندیده بودمم

انگار آدمی دوره هایی دارد و در انتهای هر دوره با خون خود شستشو می شود. خون از دلم، به روشنی بر سر و روی و تمام بدنم، جاری ست. بوی کودک می دهم، دهانم بوی شیر می دهد. بی خود نیست که آدم ها به دور کودک ها جمع می شوند، من بسیار تماشایی ام. 

نشسته ام به رو به رویش. تمام تماشاهای دنیا از چشمم بر دلم سرازیر می شد. انگار چشمم، دل پیدا کرده بود. انگار چشم از دلم جدایی افکنده بود، انگار چشمم از دل بسیار گرسنه بود. این بار اما، به قدر توان، طمع نکردم. گذاشتم تا جریان در دلم شنا کند. رودخانه اش به چششم ریخت و بر دلم روانه شد. در انعکاس چشم و دل و رود، درخت خودم را جوری تماشا، که انگار هیچ وقت ندیده بودمم.




Thursday, April 23, 2015

انتشار مشاهدات شخصی

در بیان واضحات، از مشغولیت های نسبتا جدید من این تماشا کردن خود است. من، تا وقتی که یادم می آید، من مشغول به خود بوده ام، تمرکزم بیشتر بر خودم بوده است تا به محیط. شاید بهتر بگویم، تمرکزم " متمرکز" بوده است، در هر لحظه بر خودم یا که بر چیزی/کسی در محیط. با این حال این تمرکز تا این اواخر، مثلا یکی دو سال اخیر، بیشتر از جنس آنالیز و فکر بوده است. این دو سال اخیر من آرام آرام با " خود بینی" یا تماشا آشنا شده ام. هر چه بیشتر می گذرد، کیفیت تماشایم بیشتر می شود. هرچه بیشتر تر می گذرد، کمبودهایش را هم بیشتر می بینم. با این حال، این تماشا اولین " چیز" ی است که آن "درد" من را شناخته ا است. این مشاهدات ترکیبی از احوال روحی - جسمی - محیطی است که تکرارشان را دیده ام و بنابراین نه تنها از تکرار دوباره شان کمتر می ترسم، بلکه می توانم تا اندازه ای پیش بینی شان کنم و مسیرشان را تحت تاثیر قرار دهم.

این مقدمه ای بود که این را بگویم: در نظرم هست که این " کشفیات" درون را انتشار بدهم. هدفم تشویق اطرافیانم به تماشای درون شان است. بالطبع ادعا نمی کنم که " تمام" مشاهداتم را منتشر می کنم، بخشی شان شخصی تر از آن است که من بخواهم بنویسم و شما بخواهید بخوانید، لکن سعی ام بر این است که تا آنجا که می توانم شفاف باشم. 

گاهی فکر می کنم که با جمع شدن این مشاهدات فردی شاید حتی بشود مطالعه ی علمی کرد و الگو درآورد. گاه دیگر هم می گویم حتی اگر الگویی در بیاید، به درد " آدم شناسی" خواهد خورد و نه به درد " من شناسی". هر کس باید که خودش را بشناسد و این مهم، این قدر که من دیده ام، جز با مشاهده ی خود ممکن نیست. به قول دیگر، آن چیزی که می خواهم تبلیغ ش را بکنم نه خود مشاهدات فردی ام بلکه پروسه ی مشاهده است. 

Tuesday, April 21, 2015

شعر و سکوت.

دارم فکر می کنم که هر ترتیب تصادفی از کلمات تصادفی، اگر که با اندازه ی مناسبی از سکوت در میان شان قرایت شوند، شاعرانه شنیده می شوند. موسیقی هم چنین است.

هنر شعر در این میان خوراندن مقداری سکوت است به سر و دست و دل بی صبر و زمان زده ی آدم ها. شنونده جای خالی را با حال خودش پر می کند. شعر، آینه دار است. 

شعر، سکوت ناخالص به ما می دهد، به مایی که تحمل و یا جرات نوشیدن سکوت خالص نداریم. ما بی زمان شده ایم، به مثال آن ماهی که از ترسش در دریا غرق می شود. 

Saturday, April 18, 2015

عا

فرموده:
میخواستم بگویم: " گفتن نمی توانم"
اما همین که گفتم یعنی همین که گفتم؟

Monday, April 13, 2015

زلزله دیده ها و ندیده ها (1)

به آدم های دور و برم که نگاه می کنم، و به خودم، انگار که می توانم به دو دسته تقسیم شان کنم، زلزله ی درون دیده ها و زلزله ی درون ندیده ها ( این اسم را شاید که بعدتر عوض کنم، هنوز کلمه ای که به دلم بچسبد پیدا نکرده ام).

زلزله محصول جانبی- درونی آن دسته از حادثه های بیرون هستند که تکان های عظیم و سنگین سهمگین در درون به پا می کنند. این سهمگین بودن زلزله درونی الزاما ربطی به شدت حادثه بیرونی ندارد، بلکه به این ربط دارد که آن حادثه ی عظیم بیرون به جای ضعیف دیواره ی محافظ درون بخورد یا نه. ممکن است کسی صد جنگ را پشت سر بگذارد ولی از مردن گربه اش کمرش بشکند. بنابراین، آدم های زلزله ندیده الزاما آدم های بی تجربه و حادثه ندیده ای نیستند، تنها فقط این است که موج های زندگی هنوز به آن بخشی از "دیواره "شان که ضعیف است و می شکند برخورد نکرده است. به قول دیگر، بسیاری اتفاقات ممکن است بیافتد و آدم الزاما احساس شکستی نکند، لکن گاهی "آن یک اتفاق ها "می افتد که موجش در روح زلزله به پا می کند و تا سال ها و شاید تا آخر عمر اثر واضحش می ماند.

بگذارید از دیواره  بگویم. آدم ها، من فرض می کنم، که موج ندیده به دنیا می آیند. در همان ایام کودکی آدم ها سیستم محافظتی در برابر حوادث بیرون ندارند و کاملا بی دفاع هستند بنابراین هر حادثه ی کوچک بیرونی به درون می آید و تولید موج می کند. مثلا بچه از خواب بیدار می شود و می بیند که مادرش نیست و گریه می کند تا اینکه مادر صدایش را بشنود و بیاید. این حادثه های کوچک شاید به نظر ما بیاید که زلزله های کوچکی می سازند ولکن این زلزله های کوچک در برابر آن آدم کوچک بسیار بزرگند. از تجربه  کردن این زلزله های کوچک گریزی نیست. همین زلزله های کوچک شاید باعث بشوند که " ناخودآگاه" شکل بگیرد و فرو برود و کمی خودش را به نسبت حوادث بیرون محافظت کند. فاصله بین خودآگاه و ناخوداگاه را " دیواره" پر می کند. دیواره چیزی شبیه آن دیواره های سنگی و سیمانی است که یک لنگرگاه را در برابر موج های اقیانوس محافظت می کند.

عده ای اما در این ایام کودکی هم زلزله های بزرگی می بینند، از یتیم شدن و دعوای پدر و مادر بگیر تا جنگ غیره. جالب اینکه نمای یک کودک از زلزله با نمای یک انسان بزرگ فرق دارد، به قول دیگر، آن حوادث بیرون که در یک کودک ایجاد زلزله می کند الزاما از دید ما قابل درک نیست. مثلا کودک الزاما فقر را نمی فهمد ولی مثلا عدم امنیت روانی را بسیار شدید می فهمد. جنگ را الزاما آن چنان نمی فهمد ولی نبود پدر یا مادر را می فهمد. بنابراین شاید تا اندازه ای این هنر پدر و مادر است که چگونه و حتی در حضور وجود حوادث بیرون حتی المقدور آرامش کودک را تامین کنند. این جمله را که می نوشتم به یاد فیلم life is beautiful افتادم.

عده ای هم در بزرگی دچار موج می شوند. دیدن جنگ و خشونتی، از دست دادن عزیزی، شکست عاطفی، بیماری، یا حوادث حول و حوش همین تجربه ی مشترک مان، مهاجرت، همه شان مستعد تولید زلزله هایی در درون هستند. 

 وقتی که موجی می آید و از دیواره می گذرد و روح آدم دچار زلزله می شود، انگار که روح ناگهان خر-فهم می شود که ای داد، فلان جور هم می تواند که بشود. مثلا همه ی ما می دانیم که مرگ برای همه ممکن است ولی عزیزی هست، مثلا پدر یا مادری، که از نظر روح ما، یا به قول دیگر ناخودآگاه ما، نامیرا است. روح ، و نه الزاما عقل، ممکن است هیچ وقت با این حقیقت که فلانی هم فانی است برخورد نکرده باشد و بنابراین وقتی که دچار می شود، انگار به تمام سایر باورهایش هم ناباور می شود. مثلا دیگر از اینکه سایر عزیزانش هم زنده هستند و از اینکه به کس دیگری دل ببندد گریزان می شود. این چنین است که زلزله، ترس می سازد. ترس ها ریشه شان منطقی نیست، ولکن منطق ما را تحت تاثیر قرار می دهد. به قول دیگر، آدم ها می توانند به طور کاملا منطقی بر روی مسایلی صحبت کنند که ریشه آن مسیله یک ترس است. از آن به بعدش هم این است که آدم ها معمولا در مواجهه با ترس شان  یکی از این دو کار را می کنند:  یا به سمتش حمله می کند و یا از آن فرار می کند. به قول این فرنگی ها fight یا flight می کند و خوب، هیچ کدام از این کارها هم در بلند مدت فایده ندارد.

چه می شود کرد؟ این سوال خوبی است. من پیشنهادم به خودم " نگاه کردن" است. دیدن این ترس ها و آن زلزله ها مطمینا قدم اول و محتملا تنها قدمی است که می شود برداشت. آن دیواره ها هم چیزهای خوبی هستند به شرط آن که در اختیار منِ آگاه  وخود آگاه باشند، مگرنه یا فقط به مانند مسکن عمل می کنند و یا که به مانند سگ وفادار و ترسیده ای، پاچه ی هر آن  کس و هر آن چیزی که بخواهد از این حوالی رد بشود را می گیرند. 

برای همین است که گذشتن از آن زلزله های کودکی به مراتب سخت ترند، چون آنها در جایی هستند که به این راحتی رکوردی از ایشان در دست نیست. نگاه کردن و به خاطر آوردن شان به شدت سخت تر است. در آخر اما تنها کردنی مشاهده است. 

سرزمین های زمان

داشتم فکر می کردم که سابق بر این، وقتی که در دوران لیسانس بودم، جوانترها که می شناختم و با ایشان در ارتباط بودم، یک دسته بیشتر نبودند: سال پایینی ها.همه شان از لحاظ سنی در یک گروه بودند. 

 امروز ولی می توانم ببینم که جوانتر از خودم ها را به راحتی سه دسته می توانم تقسیم کنم: دانشجوهای لیسانس ( 18 تا 22)، زیر 26 سال ها، بالای 26 سال ها. خوشحال شدم که این ده سال که گذشت من را از این سه "سرزمان" عبور داده است، احساس کردم به اندازه ی کمی " دنیا دیده " شده ام. 

بعدترش فکر کردم که ای جالب، ای وای، آن کسی که 60 یا 70 یا 80 و یا حتی 90 ساله است، چه قدر سرزمان دیده. او آیا چند دسته برای خودش دارد. احساس کردم که آن بالا نشسته و من بچه ی 30 ساله را می بیند که در این مار و پله کجا هستم، کدام ماری و کدام پله ای در نظرش انتظارم را می کشد. 

Friday, April 3, 2015

ترس و تماشا و نوشتن

کسی که از حسی می نویسد چنان که درک می کنی که خودش همان جا بوده است با ترس ش از آن حس تا انداره ای در صلح است. آن فرد  دشت پر خار را طی کرده است و حس کرده است و این بار ترسش را به جان می خرد و بر فراز دشت پرواز می کند و آن را به مانند یک پرنده ی نویسنده توصیف می کند. 

هرچه ترس شناس تر، در صلح تر، پروازش نرم تر، نگاهش شفیق تر، نوشتن ش شفاف تر.

Thursday, March 19, 2015

" این جور" کنار هم بودن

به قول دوستی: هر بار که ایران می روم، کلی عوض شده ام. هر بار فکر می کنم این شاید آخرین باری باشد که بتوانیم این جور کنار هم باشیم.

Sunday, March 8, 2015

تلخک حنجره طلایی

شخصیت محبوب این روزهایم این مرد است. مدت ها بود که به نظرم چنین هماهنگی غریبی بین عناصر و جزییات یک " اثر " ندیده بودم. از تناقض بین صورت سپید و لب های سیاهش بگیر تا لباسی که اکثر سفید است و گاه سیاه، از آن آرایش غریبش و قطره های از قرمز که بر پیشانی و صورتش نشسته است.  از آن چراغی و چمدانی که به دست می گیرد و وارد صحنه می شود تا آنکه دربسیاری ویدیو ها و حتی اجراهای زنده اش" ورود" و " خروج" ش بخشی از اجرا ست. از صورت بی احساس آن دو خواننده ی که در بسیاری از آهنگ هایش همراهش هستند و بعدا فهمیدم که هر کدامشان برای خودش کسی است، انتخاب شعرهایش، تغییرات جزیی که در متن شعر می دهد، عمق صدایش، حال ایستادنش، صورتش، صورتش، صورتش.

دلم برایش می سوزد. از سر و کله زدنش با آدمها حس عجیبی می گیرم. صبر می کند، حتی اگر ملت سر و صدا کنند. اگر مسخره اش کنند ناراحت می شود ولی یک قدم بیشتر عقب نمی گذارد.  غریبه است. انگار سفید نیست، بی رنگ است. ملت که می بینندش، می خندند. هاله لویا خواندش را می بینم احساس می کنم اگر لیونارد کوهن می خواست خودش باشد، کت و شلوارش را در بیاورد، بی کله و بی حجاب باشد، به مثل این می خواندش.

این پست یک پایان درست و حسابی برای به پایان رسیدن ندارد.


Friday, March 6, 2015

هنرمندان درام در گیر

اسم این هنرهای " دراماتیک" را حتما شنیده اید؟ الان که فکرش را بکنیم تنها عنصری از هنرهای دراماتیک که ما، حداقل در محیط ایران می شناسیم تیاتر بود. از حق نگذریم آن تیاترهای خیابانی هم در جاهایی در تهران بودند. 

با این، اگر که خوب نگاه کنیم آن رفیقمان که گاه و بیگاه و بی حساب می زنند زیر آواز، یا آن رفیق دیگر که مسخره بازی در می آورد و همه را می خنداند، آن یک که قصه خوب می گوید، آن دیگری که ادا خوب در می آورد، آن کسی که جوری می رقصد که همه خنده شان می گیرد، این خواننده هاس فرانسوی که آهنگ را بیشتر از آنکه با دهانشان بخوانند با چشم شان می خوانند، تمام آن هایی که به نحوی " دلقک" یا " ژوکر" هستند، اینها هنرمندان "دراماتیک" هستند، اینها در کژ و کاو زندگی مانده اند. این ها با این دلقک بازی شان، دارند این درامای زندگی را بهتر بیان می کنند، بهتر می خورانند، بهتر هضم می کنند.




Friday, February 27, 2015

معرفت دوستان غیر هم جنس

دارم بلند بلند فکر می کنم به قصه ی دوستی های افلاطونی و معرفت و آیا اینکه به جنسیت ربطی دارد یا نه ؟ به عبارت دیگر، دوستان جنس مخالف من و دوستان جنس موافق من چه فرق هایی با هم دارند و این فرق ها در افق کیفیت دوستی افلاطونی چه معنایی می دهد. 

اول آنکه، ادعا کردن وجود دوستی کاملا افلاطونی، لااقل ازدید فلسفی قضیه، فرض بزرگی است. مسلم که منِ نوعی در خودآگاهم احساس کششی نسبت به کثرت افراد جنس مخالفم، علی الخصوص دوستان افلاطونی ام، ندارم. لکن اما، می دانیم که خودآگاه بخش ناقص و عمدتا ناآگاه ما از ما است. حداقلش این است که دید فرویدی داستان چیز دیگری است و این دید می گوید که این جذبه غیر افلاطونی بسیار بسیار گسترده تر از آن چیزی است که ما به خودمان اجازه می دهیم که احساس کنیم. دروغ  چرا، در خودم و حتی دوستان نزدیکم می بینم که مثلا " گذشت" م در شرایط مساوی نسبت به دوستان غیر هم جنس بیشتر است. حال سوال خوب این است: کدام یک اینجا مرجع تشخیص هستند؟ "منِ خودآگاه اهل فکر که فکر می کنم صاحب اراده هستم" یا "من ناخودآگاه که همه چیز را، حتی فکر و اراده را، از آن زیرها کنترل می کنم"

جواب من این است که: هر دو و هیچ کدام به تنهایی. حالت بهینه، خودآگاهی است که به آگاهی از درونش رسیده باشد. بقیه ی حالات همه  ناقص اند. 

دوم، برسم به سوال اولم: دوستان هم جنس و ناهم جنس، کدام یک چطور ترند؟ من در تمام سالهای دوران لیسانس به این طرف از هر دو گروه دوستان خوب زیادی داشته ام. همواره هم سعی کرده ام که وجود اختلاف اساسی در " معرفت" این دو گروه را زیر سوال ببرم. البته که هر دو گروه با معرفت تر و بی معرفت تر دارند. لکن الان که فکر می کنم و تجربیاتم را کنار هم می گذارم، حداقل در مورد مشاهدات خودم می توانم این را بگویم که دوستان هم جنس من در رفاقت بی پرواتر و نزدیک تر و اهل گذشت تر و ریسک پذیرتر و منعطف تر بوده اند. دوستان غیر هم جنس، به احتمال بیشتری تحت شرایط سخت، چه برای خودشان باشد و چه برای من، محیط را ترک کرده اند. برای من و در شرایط سختم، دوستان هم جنسم بیشتر کنارم باقی مانده اند. دوستان غیر همجنس، فکر می کنم، که به هر دلیل، دغدغه ی survive شخصی شان قوی تر است و درجه ی بالاتری از امنیت شخصی را می طلبند پیش از آنکه به فکر کس دیگری، از جمله دوست، باشند. 

حدس بلندی است گفتن این حرف، لکن حدس می زنم که طبیعت دخترها را چنان پرداخته که از همه عالم ببرند تا که روزی مادر بشوند و تمام آن محبت را یکجا به پای بچه هایشان بریزند. همه مان صحنه هایی را دیده ایم که مادرمان سایرین را، حتی پدر مادر و خواهر برادر خودش را، به نحوی دست به سر کرده تا به ما برسد. نمی گویم که پدرها چنین نمی کنند، لکن همه می دانیم که عشق مادری و پدری فرق دارند. اگر جبری حساب کنیم، قدر مطلق تفاوت عشق مادر و عشق پدر حدودا برابر قدر مطلق تفاوت کیفیت رفاقت با دوستان پسر و کیفیت رفاقت با دوستان دختر است. این را هم اضافه می کنم که به نظرم می آید دخترها، به طور متوسط، شعور بیشتری برای زندگی و survive دارند. پسرها هم در برابر تمرکز بیشتری دارند. نهایتش این است که هر کس به نحوی در فرآیند سروایو موفق می شود لکن نکته این است که این روزها survive آن قدر ها سخت نیست، بلکه development و رشد شخصی است که سخت است. حیف که ذهن و روان و طبیعت ما هنوز هم که هنوز است برای آن سروایو برنامه ریزی شده است.  

این نوشته براساس برداشت شخصی من از تجربیات شخصی من است ، مستعد خطا و اشتباه است، استنباط علمی و آماری در تاییدش نمی شناسم، و تاکید می کنم که به هیچ وجه قابل استقرا و عمومی سازی به " زنان" و " مردان" نیست. 

Wednesday, February 25, 2015

" Words seem so futile, so feeble"

                                              Charlie Chaplin

Saturday, February 21, 2015

قصه ی موتور و تاکسی و رحم

سال 84 باید بوده باشد، من سال سوم لیسانس بودم، ساعت 3-4 بعد از نیمه ی یک شب سوز و سرما بود که با اتوبوس به ترمینال کاوه اصفهان رسیدم. برای رفتن به منزل دو راه بیشتر نبود، یکی گرفتن تاکسی دربست، که خوب، آن وقت ها برای منِ اصفهانی خیلی گران بود. راه دوم، سوار شدن بر تاکسی های خطی و رفتن نقطه به نقطه بود که در آن ساعت شب، پیدا کردن شان دشوار بود. تکه ی اول مسیر- تا میدان شهدا- را رفتم ولی دیگر از آنجا به بعد هیچ ماشینی گذر نمی کرد.

 نزدیک به 45 دقیقه در آن سوز استخوان خرد کن در کنار میدانی که کلاغ هم ازش رد نمیشد، فرو رفته در یقه ی کاپشن سرمه ای ام و یک ساک سفری به دست، ایستاده بودم که یک موتورسیکلت سوار، از همان هایی که خلاف جهت میدان گاز می دهند، پیدایش شد. سر و رویش را با کلاه و شال گردن و یقه ی کاپشن چنان پوشانده بود که هیچ از صورتش پیدا نبود. نا امیدانه یک " مستقیم" انداختم و او هم بی اعتنا رد شد. کمی جلوتر ولی ایستاد، سرش را برگرداند و براندازی کرد. همان جا دور زد و برگشت و جلویم ایستاد گفت "کوجا می ری؟" من هم که دیگر از فرط سرما خطی و غیر خطی رفتن و دغدغه ی هزینه از بیخ از سرم افتاده بود، هرچه میدان و چهارراه در مسیر بود را گفتم تا ببینم کدامش به مسیر او می خورد. زیر لب چیزی گفت و من، نشنیده، گفتم باشد. به میدان اول مسیر، طوقچی، که رسید، ترمز کرد. گفتم: " احمِدآباد نیمی روی؟ " گفت: " احمدآباد؟ می خَی بری احمدآباد؟ " قاعدتا باید در سرم یک " پَ نَ پَ" گفته باشم ولی جای شیرین عسل بازی نبود، گفتم اره. او هم مکث کوتاهی کرد و دوباره گاز داد. من هم با اعتماد به نفس به سر کوچه که رسیدیم گفتم "اینجا بپیچ". او هم پیچید. دم خانه که رسیدیم گفتم " همین جا". داشتم پیاده می شدم که  پرسید: این طرفا حلیم خوب کجا هست؟" گفتم سر میدون، اول احمدآباد. دستم در جیبم به دنبال کیف پولم بود که گاز داد و " باشِد، خدافظ" ش در سر و صدای موتورش گم شد و من که هاج و واج مانده بودم را دست  به کیف گذاشت و رفت. 

دیروز هم برای کار واجبی Uber گرفتم. به مقصد که رسیدم دیدم که آی-فون م نیست. خودم را به وای-فای رساندم و از طریق find my iPhone فهمیدم که انگار همان جایی که سوار ماشین شدم مانده است. از همان طریق به یابنده ی احتمالی آدرس و ایمیل و شماره تلفن یکی از دوستان را دادم که اگر کسی پیدایش کرد بیاوردش. بعد از روی نقشه فهمیدم که لوکیشن ای فون در حال حرکت است. فهمیدم که کسی پیدایش کرده. گفتم شاید پیغام روی صفحه ی آی فون را ندیده، برای همین از آی فونم آهنگی-پخش کردم. بعدش آی فونم خاموش شد... با خودم گفتم که خوب، این هم رفت. کارم را تمام کردم و به خانه آمدم. بیست دقیقه نشده بود که ایمیل آمد که دوباره آی فون ت روشن شده. دیدم که جایش نزدیک خانه است. فهمیدم دارد می آورد که تحویل بدهد. یک گیفت-کارت که هدیه گرفته بودم را به مناسبت مژدگانی برداشتم و سریع به دم در رفتم. وقتی رسیدم مدیر ساختمان گفت که آمده است و آی فون را داده و رفته. از قرار معلوم همان راننده ی Uber بوده است. 

یکی دو داستان دیگر هم از این دست دارم. از این داستان ها از سایرین هم شنیده ام. هیچ وقت جزییات این داستان ها را، از اینکه این راننده ی Uber در حرفهایش از کدام پارک تعریف کرد تا طرح لوزی و سبز پر رنگ شال گردن آن موتورسوار ناشناس، فراموش نمی کنم. من نمی دانم این دو و سایر آن ها که " مرد عوضی" هستند، فکرشان چیست، رسمشان چیست، طرفدار موسوی اند یا احمدی نژاد، اتیست هستند یا که مسلمان، درتمام زندگی چه بر سرشان آمده است. من فقط می دانم که این محبت بی انتظار من را از داخل گرم می کند. شیرینی که این محبت بی حساب به کام من می آورد، علی رغم کوچکی اش، آن قدر قوی است جلوی تمام این تلخی های بزرگ بیاستد و بگوید " اما باز باید زیست، باید زیست، باید زیست".

اینها در آن لحظه فکر سود و زیان و حساب نبوده اند. این کارها برایشان کمی هم هزینه داشته ولی خوب، به " رحم" آمده اند. انگار کن که همان قدر که حسابگری و یا حتی حیوانیت در وجود ما سفت شده، این " رحم" هم ریشه ی درونی دارد. نمی دانم این رحم داشتن به چه چیز ربط دارد. مسلما که ربط مستقیمی به علم و منطق و تمدن که ندارد. شاید ربطی به "رحم دیدن" دارد، شاید ربط به نداشتن طمع دارد،  شاید ربط به  آزاده بودن دارد. رحم بدون انتظار است. انگار برای همین است که " رحم" چندان به آشنایان و دوستان انگار سخت تر است. سخت تر است چون که انتظار هست. " چرا فلان دوست از من بعد فلان قدر وقت احوالی نپرسید؟  مگر نمی دانست" منطق، هزار دلیل می آورد و هزار حرف، ولی خوب، یک راه دیگرش هم این است که هرچه بوده، بوده. اصلا " بی معرفتی " بوده. تو بدون انتظار بگذر. ولی انگار نمی شود.از قدیم هم گفته اند " اِرحم تُرحِم" رحم کنید تا رحم ببینید، من کجا رحم دیدم که رحم کنم ؟ حقیقتش این است همه مان هم رحم دیده ایم و هم بی رحمی. نمی دانم چه باعث می شود که در نهایت دهانمان مزه ی رحم بگیرد یا که بی رحمی. چیز عجیبی است این رحم. هرچه هست، رفتاری برخاسته از درون و با تاثیری اجتماعی است. رحم، فکرمی کنم که در درون ما نصب شده ولکن مستلزم باز یافتن - فعال شدن- بیدار شدن است. رحم، اورگانیک است. 

خلاصه که گور پدر هرچه فکر کردنی و حساب کردنی است. شاید باید گاهی به گاهی، بی فکر و بی حساب، بسیار حیوانی، به خودم و سایرین رحم کنم.

توضیحات:

Uber  یک مدل تاکسی است.

Thursday, February 12, 2015

فراموش کردن

فیلم spirited-away داستان کارتونی یک بچه است که در شهر ارواح گم میشه. جزییات زیاد از فیلم نمی گم که  خودتون ببینید ولی یک حرف جالبش اینه که رییس اون شهر، اسم اون بچه رو ازش گرو می گیره و بهش یک اسم دیگه می ده. اون بچه یک دوستی هم داره که انگار مثل خودش اسیر این شهرهست. اون دوست بهش میگه "حواس ت باشه که اسم واقعی ت رو فراموش نکنی مگه نه هویت واقعی ات رو از دست میدی، یادت می ره کی بودی و دیگه کلا تو این شهر موندگار هستی." خود اون دوست اسمش رو یادش رفته بوده و موندگار شده بود.

داشتم فکر می کردم که چقدر این حرف که "حواس ت باشه اسم واقعی ت رو فراموش نکنی " چقدر در نظر می تونه حرف مزخرفی بیاد ولی واقعا چقدر مصداق داره .

کی یادشه دفعه ی آخری که بی دغدغه و بی خیال دنیا خندیده کی بود؟ چه کسی یادشه وقتی که عمیقا خوشحال بوده کی بوده ؟ چه کسی یادشه دفعه ی آخری که دقیقا، یا حتی نسبتا، می دونست چی خوشحال ش می کنه ؟