Showing posts with label از نسلی که می کشیم. Show all posts
Showing posts with label از نسلی که می کشیم. Show all posts

Wednesday, April 15, 2015

bewitched bothered and bewildered

I have a friend who fluently speaks Farsi/Persian as her second language and has a great understanding of Persian literature too. " To describe Farsi for native English speakers" She said today " I would tell them it is a language that has many synonyms for words such as bewildered or perplexed such as شیدا، سرگشته، مجنون، سودایی. while all of them convey a positive meaning as they resemble love. The whole nation does that. "

best short description of the Farsi speaking nation ever! =)

Listen

Friday, March 20, 2015

من و کوزه و جن ها و سال نو

به سنت ساعت 5 صبح امسال:

سالی که گذشت برای من سال عظیمی بود. تکان های عجیب درش واقع شد. سال های قبل هم کم تکانه نداشتند لکن اما امسال. 

دیشب در جایی بودیم که ذکر بود. نمی دانم اثر آن بود یا چه، که ساعت 9 شب تمام نگرانی هایم انگار در مه رفتند و خواب عمیقی رفتم. امروز صبح 4:30 با تکان هایی دایمی اما بیدار شدم. چرا؟ این تکان ها از چیست؟ نمی دانم. 

کمی که نگاه کردم تکه هایی از دلم را دیدم که یتیم واقع شده اند. آن تکه ها که به آن حوادث متصل بودند و در گذار آن حوادث انگار خواهی و نخواهی دچار بحران هویت شده بودند. از آن من هستند یا از آنِ آن حادثه؟ گاهی با خودم فکر می کنم آن آقایی که سالها محافظ می*رحسی*ن مو*سوی بود، بعد از این حوادث چه می کند؟ هویت خودش را چه می دارد ؟ کدام طرف می رود؟ آن تکه های دل من چنین هستند.

امروز سرم را در فضای دلم بردم و آن تکه ها را که می لرزیدند نگاه کردم. این ها بچه های من هستند، تکه های عشق های پاره پاره ی من، تکه های من.... تکه ای از خودم بود که رنگ و بوی خاطره ها داشت، رنگ و بوی دیگری داشت، رنگ و بوی خون داشت. در دست گرفتمش و آرام نگاهش کردم. لرزشش که کمتر شد و انگار که اعتمادش کمی برگشت، بی اختیار انگار به هم سلام کردیم، انگار کن که کسی را بعد از هزار سال دیده ام. وقتی که " سال نوی تو هم مبارک" را گفتم، انگار که رها شد. 

مگر آنکه آدم ازعمق بپرهیزد، مگر نه از حبس شدن روح در تار و پود این کوزه های حیات گریزی نیست. گل از من است و روح، از آن یک خاطره، یک مکان، یا که یک فرد. گاه به گاه آن روح های پر طراوت، کمی بعد از جن چروکیده ای که از آب در می آیند.  به هر نحو؛ داستان این است که آن روح مهربان در جان کوزه می رود و بنابراین تا وقتی که اثری از تار و پود آن کوزه هست، بویی آن روح مهربان یا که جن چروک خورده مهمان کوزه هم است. ما در طول زمان می رویم و هی کوزه می سازیم و هی کوزه می سازیم و هی کوزه می سازیم. هر از چندی هم یکی از آن کوزه های پر روح بر کمر آدم می شکند و تکه هایش در هزار پستوی روح پراکنده می شوند. هرچه کوزه سنگین تر از روح، شکستن و پراکندنش شدیدتر. بعدش دیگر آن کوزه نیست ولی اما بو و تکه هایش هست. آرام آرام با گذر زمان آن ترکش های جن زده خردتر می شود و تکه هایش کوچک و کوچک تر می شود. ترکش ها مرتب نسوج روح آدم را می خراشند و خون می اندازند ولکن خودشان هم کم کم ساب می روند و پودر می شوند. ذره های آن جن اما همچنان باقی است. 

گاهی در خواب آدم دست روحش را بر فضای خاطرش می کشد و سرانگشتان احساس به تکه ی از آن سفال می خورد . ناگهان تمام درد و بهت شکست آن کوزه بر کمرش دوباره زنده می شود. بیدار می شود و چند دقیقه ای می گذرد تا به حال عادی برگردد. در بیداری هم گاهی خودآگاه و گاهی ناخود، چنین می شود. هربار، آدم یاد می گیرد که آرام تر و سریع تر به حال عادی برگردد و خودش را از محاصره ی آن جن چروکیده رها کند، ضرب اولیه ی خاطره شکست آن کوزه اما هیچ وقت کم نمی شود. 

امروز صبح یادم آمد که آن کوزه ها را من از گِل خودم و برای اقامت آن روح دیگر ساخته بودم. روح، جن شد و کوزه را شکست لکن اما گِل از آن من است. این خرده کوزه ها از خاک دل من هستند. در خاطرم آمد که می خواهم که هرچه بشود دلم، دل پاره هایم، را جمع کنم و همه با هم یک پارچه به دیدار بهار بروم.

در سال جدید هم خوشی ها و ناخوشی خواهد بود و من می خواهم که در حضور تمام اینها هرچه که بتوانم یک پارچه خودم باشم. 

ساعت 5 و خرده ای صبح است. صدای من را شانه شده، حمام رفته، با لباس نو، از حوالی این لنگرگاه می شنوید. 

Thursday, February 26, 2015

در-اما- ی زندگی

" بزرگ شدن" همیشه درس سختی برای من بوده است، من همیشه شاگرد سر به هوای کلاسش بوده ام، انگار که همیشه ادای  فهمیدنش را درآورده ام. یادم به کلاس ریاضی یک دبیرستان می افتد که طوطی وار یاد گرفته بودم که ریشه ی معادله ی درجه دو را پیدا کنم ولی نمی فهمیدم این " ریشه " لعنتی معنی اش چیست. این " بزرگ شدن" لعنتی هم هیچ وقت دست از تغییر و بزرگ شده برنمی دارد، انگار من همیشه عقبم. هربار فکر می کنم فهمیده امش و حداقل می توانم ادایش را دربیاورم، بعد کمی که رد می شود می بینم که چه روند غیر خطی دارد، نمی توانم ادایش را درست در بیاورم، یا که حداقل در صبح های زود و شب های دیر، این نقاب " بزرگ شدن" به مثل دمل خشک شده ای از صورت زخمی دلم سُر می خورد و جدا می شود. نمی دانم کیفیت دمل پایین است یا که رزولوشن دل، بالا.

رفاقت هایمان هم دملی شده است. زیرش دلمان تنگ است، خون است، زخم از دوری است، تنها است، لکن همه ی اینها بی حس شده است. ایران-نشین ها را نمی دانم ولی ما خارج نشینان که خانواده ای هم نداریم. قاعدتا آدم فکر می کند که این یعنی رفاقت های شدیدتر، نزدیک تر، لکن به هر دلیل بی حسی جایگزین شده است. تنها مدلی از روابط انسانی که کار می کند، و البته عالی کار می کند، رفاقت های حرفه ای است. شیک، تر و تمیز، مجلسی، بدون رگ و پوست و چربی، "مرینِیت" شده، بدون بو، بدون خاطره ی بلند، با مسیولیت محدود، آماده ی مصرف. بیشتر وقت " سوشیالایز" کردنمان در همین جمع های شیک و باحال و بی عمق می گذرد. به من بگو در پنج تا از آخرین پارتی های "فان"ی که رفتی چند نفر از آن دوستان از حال دلت کمترین خبری داشته اند؟  هیچ کس اما به روی مبارک نمی آورد، نه کسی چیزی می گوید، نه می شنود. همه " کری آن " می کنند.

فیس بوک را هم که نگاه میکنم، از پست های صمیمی با دسترسی محدود، رسیده است به حجم زیادی آدم ساکت و لایک کننده و تعداد محدودی آدم که هربار پست های پابلیک یا شبه پابلیک می گذارند. به مثل همیشه، در غروب حادثه آدم ها به یکی از دو انتهای بازه ی ممکن می روند. نمی گویم که این بد است، این فقط یک مشاهده است، یک نشانه است. انگار که همه مان از فیس بوک هم ناامید شده ایم. دوری و دیری کار خودش را کرده است. 

این نوشته قدری احساسی و قدری اجتماعی است. از بخش اجتماعی ش بگویم، دلیل این اتفاق را نمی دانم. فکر میکنم که این دوران ابتدایی خارج نشینی به قدری یکهو "بزرگ"مان کرده است که آن کودکی لازم برای دوستی را فراموش کرده ایم. دوستی های نزدیک یک کودکی؛ یک خریت، خاصی می طلبند. البته فاکتور سن را هم نباید نادیده گرفت، هرجای دیگرهم که بودیم این اتفاق تا اندازه ای می افتاد، فاکتور دوری های جغرافیایی را هم نباید نادیده گرفت، از دل برود لاجرم، هرآنکه از دیده برفت. حقیقت این است که این نوشته قدری شخصی هم هست، تا اندازه ای حدیث نفس است. درد ولی این است که تنهایی نمی شود کاری کرد. بارها امتحان کرده ام. وقتی که تنهایی بخواهی از "خود" حرف بزنی، تر و تمیز دورت می نشینند و قصه ی " خود" را در سکوت می شنوند، حتی با قصه گاهی همزاد پنداری می کنند، هم زاد پنداری در چشم هایشان، در احوالشان، هویدا است. اما کسی پایش را به صحنه نمی گذارد. حرف های من هم در اندازه ی یک " گفتگو با خودم به تنهایی- در میان قبرهای عمود" می ماند. بقیه هم صحنه را می بینند و تبریک و تسلیتی رها می کنند و می روند. 

چه می شود کرد؟ نمی دانم. فقط می دانم که تا دردی نباشد، درمانی نیست و الان گویا از بیخ و بن، دردی، حسی نیست. ایها الناس، من که بین تان می روم و می آیم صدای درد دل تان را از حالتان می خوانم. چه طوراست که خودتان حس ش نمی کند؟ چه بر سر بودن تان آمده است؟ چه بر سر حس هایتان آمده است؟ چرا در بزرگی سالی زیر بار چنین ترامایی می روید؟ چرا نمی بینیدش؟ چرا حسش نمی کنید؟ چرا ابرازش نمی کنید؟ قصه ی مان به مانند بچه فیلی است که پایش را در کودکی با زنجیر بسته اند و در بزرگ سالی هم چنان شرطی شده است که تا سرمای زنجیر بر پایش باشد، تلاشی برای رهایی نمی کند. انگار نیاز جنابش به رها شدن از زنجیر به بلوغ رسیده است، ختم به سنگینی سرد و خارش غریبی در پا و دل شده است. برای ما آدم ها ولی، دیوانه دل است، پای در بند چه سود. 

متن را قبل از انتشار یکی دوبارمیخوانم. یکی دو پاراگراف جالب لکن خیلی حاشیه ای را حذف می کنم ولی فایده ندارد. به خودم می گویم معلوم نیست تحلیلی- اجتماعی است؟ تحلیلی- فردی است؟ احساسی است؟ چه بلبشوری است؟ بعد می گویم جهنم، دو تا لایک کمتر یا که بیشتر، کسی بخواهد و بتواند بفهمد می فهمد. کسی هم نخواهد یا نتواند بفهمد نمی فهمد. اگر هم که از بیخ مزخرف گفته باشم همه دیگر هیچ. چه انتظاری داری؟ نهایت ابراز، ایجاد دانستن در طرف مقابل است. کدام دانستنی به فهم رسیده است؟ ولش کن، شل کن، بی حس کن، بزرگ شو. 

Saturday, January 24, 2015

یوگا برای گرفتگی های تاریخی

آنهایی که مثل بنده برای دفعه ی اول یا بعد از مدت زیادی به یوگا رو آورده اند احتمالا با بنده موافق خواهند بود که یوگا مفاصلی از بدن را کش می آورد که ما سابق بر آن اصلا از وجودش خبر نداشته ایم، انگار قولنجی را بگیرد که زندگی با وجودش پیش می رفته ولی وقتی می شکنندش، ناگهان رفع می شود و در همان لحظه، شناخته هم می شود. 

این قولنج ها به مثل یک گرفتگی تاریخی در جایی مخفی اند. یوگا ولی این گرفتگی را، که سال ها بی صدا در جانِ مفصلی می زیسته اند و می توانند سال های دیگر هم به همین منوال جایی به روی رگی از جان بنشینند، پیدا می کند و مفصل ناشناخته را آرام ولی محکم می کشد تا آن گرفتگی را به سطح می آورد. بعدش، در ابتدا مفاصل درد عمیقی دارند، انگار که با تازه شدن خاطرات این خستگی تاریخی آن مفاصل هم یک باره و همین الان دچار "تعب "شده اند. حس این تعب به مثل یک عزاداری عقب افتاده از جایی در عمق شعله می کشد. بعدش که این شعله کمی می نشیند، تازه فاز " گیجی" شروع می شود. به مثل اینکه آن قولنج برای خودش جایی باز کرده بوده است و الان که کمی برطرف شده، جایش خالی مانده و مفصل مربوطه نمی داند با این جای اضافه چه کار کند. انگار مفصل بدون قولنج دچار بحران هویت می شود. زمان باید سپری بشود تا گیجی آرام آرام برود و همه چیز عادی بشود. بعدش، اگر دوباره قولنج تازه ای اضافه نشود، می شود دوباره یوگا کرد و بعدش تعب و بعدش گیجی و به همین منوال ادامه داد. شاید که راندهای متعددی از یوگا-تعب-گیجی لازم باشد تا آن قولنج های قدیمی باز بشوند.

من فکر می کنم که مفاصل آدم می توانند به این خستگی ها " عادت" هم کنند و در پی حفظ وضع موجود سالها با این قولنج ها برود و بیایید و حتی وقتی فرصت رهایی دارد، بی خیال باز کردنشان بشود. آدم می تواند جایی در درونش آرام با ناخودآگاهش حساب کتاب کند که اصلا چه لزومی دارد که وضع این آرامِ قولنج-زده را رها کنم و به دنبال سه گانه ی یوگا-تعب-گیجی بروم و خودم را به دردسر بیاندازم. به همین منوال ناخودآگاه است که قولنج ها می توانند آن قدر بمانند که بخشی از هویت آدم بشوند.

این همه لاطلات بافتم که بگویم امثال این کلاژ موسیقیایی، که اکثرتان احتمالا تا الان شنیده اید، شاید بتوانند با قولنج  حافظه ی تاریخی این سی چهل سال اخیر ما یوگا را بکند، و قولنج هایی را کش بیاورد که ما حتی خبر نداریم که بوده اند. نمی دانم که چه باید کرد ولی میدانم که این یوگاها از آن قولنج ها خبرهای حزین، داغ و گاه اشک آلودی دارند، حداقلش خبری از وجود گرفتگی های زیادی می دهد که ما در حال عادی به آن چندان آگاه نیستیم. به نظرم خوب است که آدم به گرفتگی های خودش آگاه باشد.


Sunday, January 4, 2015

ما و جنگ

اگر تبلیغات رسمی حکومت ایران در مورد جنگ ایران و عراق را کنار بگذریم، به نظرم می رسد که در جمع های ما جای گفتگو از تاثیر جنگ بر مایی که متولد دهه ی 60 هستیم، تا اندازه ی خوبی خالی است. دراین باره چند نکته به ذهنم می آید که می خواهم بنویسم تا یا بعدا زمانی از آن نتایجی بگیرم و یا که بیشتر گپ بزنیم. 

1: تنها گفتگو در مورد جنگ در مجموعه ی بچه های هم نسل ما گفتمان " یادمان شهدا" ست که با شیوه ی خاصی سعی در نگه داشتن اسم و یاد شهیدان و ترویج وصیت های ایشان دارد. آن چیزی که من بیشتراز حرف های این دسته شنیده ام بیشتر مبتنی بر یک رابطه ی احساسی است که زیرپایه های مذهبی دارد ولی تقریبا سیاسی نیست. به عبارت دیگر، تا جایی که من دیده ام ایده الوژی ایشان جدا نگه داشتن مفهوم شهادت و بزرگذاشت شهدا از امواج سیاسی است، به قولی که انگار حرمت شهدا بیشتر از این است که به زعم ایشان، مورد سو استفاده سیاسی قرار بگیرد. من در این نوشتار قصد تحسین یا نقد این تفکر را ندارم، فقط خواستم حضور این دسته را به رسمیت بشناسم. 

2: ترامای جنگ بر تمام ما اثر گذاشته است. درست است که ما به جنگ نرفتیم ولی حضور جنگ را به شدت برمحیطمان مشاهده کرده ایم. از تبلیغات و آموزش های رسمی حکومت بگیر تا دوستانی که پدران و مادرانشان را درجنگ از دست داده اند و حضور عکس و تکه های وصیت نامه ی کشته شدگان جنگ بر سطح شهر، همه یادآور این است که هرچند ما ندیدیم، ولی اتفاق بزرگی افتاد و ترکش هایش همه جا پراکنده شده است. این البته حداقل تاثیری است که کسی ممکن است پذیرفته باشد و قصه افرادی که عزیزان شان را از دست داده اند یا خود از دست رفته اند جداست. اینکه چه طورو چرا چنین حادثه ی عظیمی، بدون آنکه هماهنگی یا نیتی در کار باشد، به طور جمعی در سکوت قرار می گیرد، سوال جالبی است. 

3: سه جواب ممکن برای سوال قبلی ام دارم:

اول: حکومت تا اندازه ای در مطالبه به مطلوب کردن جنگ و فداکاری آسیب دیدگان جنگ موفق بوده است. به قولی دیگر، یک ارتباط معنایی بین فکر کردن به جنگ و یاد کردن از حکومت ایران وجود دارد. از آنجایی که حداقل در مجموعه ی که من درش هستم، کسی چندان حامی حکومت ایران نیست، بالطبع یاد کردن از جنگ هم یاداور فضای خوبی نیست لکن چون حرف منفی چندانی درمورد جنگ وجود ندارد، ما سکوت می کنیم.

دوم: فرصت چندانی نداشته ایم که به جنگ و حاشیه هایش و تاثیراتش بر ما نگاهی غیر از نگاه رسمی حکومت ایران بیاندازیم و چون به آن نگاه شک داریم و نمی خواهیم به آن اعتماد کنیم و اطلاعات دیگری هم نداریم، و از تاثیرات جنگ بر خودمان هم ناآگاهیم، حرفی برای گفتن نمی ماند

سوم: این جمله را می خواهم که مفصل در پستی جداگانه در موردش بنویسم ولی فعلا از من قبول کنید که " ما نسلی پست مدرن هستیم و پست مدرنیزم همه چیز را مسخره می کند، چه سنت را و چه مدرنیزم را، پس ما نسل به شدت مسخره کننده ای هستیم". لکن مسخره کردن جنگ و کشته شدگانش ظرافت وحشتناکی می طلبد و معمولا می تواند آزار دهنده باشد. جک های در مورد جنگ از جعبه سیاه تانک حسین فهمیده و " البته ما رو کشتند"، که مضمون مستقیمی درمورد جنگ هم ندارند، فراتر نمی رود. ما اگرنتوانیم مطلبی را مسخره کنیم، نمی توانیم در مورد آن در جمع گفتگوی خاصی داشته باشیم و جنگ را نمی شود به این راحتی مسخره کرد بنابراین حرف خاصی نداریم. 

4: در یک نکته شک نیست و آن این است که تاثیر جنگ بر ما  نسل 60 ها بسیار بوده است و ولی چنان گفتگو در این باره توسط نسل 40 و 50 ها قبضه شده که ما حضوری در این زمینه نداریم.  تجربه ی بودن در یک کشور در حال جنگ در سنین کودکی و نوجوانی آثارش را کاملا برما گذاشته است و ما، به دلیل اینکه نمی خواهیم به گفتمانی از جنگ که آن را دوست نداریم نزدیک بشویم، کلا راه گفتگو در مورد این موضوع را بسته ایم. من دلم می خواهد بیشتر ببینم و بشنوم که خودم و هم نسلانم مسیرهای تازه ای برای گفتگو در مورد آن سال های جنگ را باز کنیم، مسیرهایی که الزاما سیاسی و یا مذهبی نباشند بلکه بیشتر شخصی باشند. این آگاهی بخش جالبی از رفتار و افکار و احوال روزمره ی ما را کدگشایی خواهد کرد.