Showing posts with label مشاهدات شخصی. Show all posts
Showing posts with label مشاهدات شخصی. Show all posts

Saturday, September 17, 2016

شیر و لایک

آدم گاهی زیر یک چیزهایی را لایک می زند یا چیزی را به اشتراک می گذارد، به این نشانه که "این حرف حساب را می بینید؟ من هم به سبب اینکه این زیر را لایک می زنم یا به اشتراک می گذارم؛ آدم حسابی هستم." اوایل از این کار و کنندگانش، علی الخصوص وقتی خودم بودم، بدم می آمد. بعد دیدم که خوب، چه ایراد دارد؟ حداقل آدم ها سری به تایید برای آن نوشته یا فیلم یا اثر خوب تکان می دهد و شستی بالا می برند. به مثل آن پیرزنی که خریدار یوسف بود و ریسمان های کم ارزشش را آورد که مثلا با آن همه خریدار پرمایه رقابت کند و البته به این دلش راضی بود که بگویند" او هم خریدار یوسف بوده است"، حالا، در این دنیای شیر تو شیر، همین که عده ای یک حرف حسابی را هم تایید می کنند کفایت می کند.
الان می بینم که ما بالکل عادت کرده ایم به این تایید، به این کله تکان دادن، به اینکه بنشینیم یک گوشه تا کسی حرف خوبی را بزند یا به شکل کتاب بنویسد یا به شکل فیلم بسازد و ما فقط تایید کنیم و یا که آن لذت لحظه ای " شعور" را حس کنیم. هزار فیلم دیده ام، هزار کتاب خوانده ام، هزار نمایشگاه هنری رفته ام، هزار بحث فلان کرده ام، کو فایده اش؟ شده ایم پیرزنی که ریسمان ریسیدن را رها کرده و در بازار می چرخد و فقط دلش به این خوش است که اسمش جز لیست خریداران یوسف هاست. " مخاطب" بودن تنها جایگاه کوچکی است. جایگاه بی خاصیتی است. جایگاه غمگینی است.

Monday, August 22, 2016

در باب " انتخاب"

1: این مدت، توفیق حاصل بود، که با چند دوست تازه از ایران آمده و جوانتر، وقت بگذرانم. قدر عظیمی خودم را در ایشان جستم و تماشا کردم. آدم باورش نمی شود که آدم ها چقدر به هم شبیه ند و چقدر از هم دور و متفاوت. عجب جمله ی مزخرف و دقیقی است این جمله ی قبلی. هشتگ های این پاراگراف این است: مهاجران تازه از آب گذشته. گیج، جوان، پرامید، ترس، قوی، غربت، سوال.
2: چند سال پیش رفته بودم جلسه ی دفاع دکترای رفیقی، تحقیقش در مورد حرکت شن های زیر دریا در مناطق نزدیک ساحل بود. ما که چیزی از مدل هایش نفهمیدیم، جز اینکه شن های زیر دریا، همین قدر که عمق آب به یکی دو متر برسد، آنقدرها در کوتاه مدت عوض نمی شوند و موجها، آنقدرها تکانشان نمی دهد باد و طوفان، شن های کف را آنقدرها عوض نمی کند. تغییر، سونامی می طلبد. حالا شما آدم را بگیر دریا و آن همه درگیری و روحش را هم بگیر شن های آن زیر. نمی فهمم مهاجرت چقدر طوفان است و چقدرش سونامی. فکرش را بکن، اینقدر زحمت و اینقدر فلان و بسیار، ولی آخرش هیچ فرقی نکند. بلانسبت شما و خانواده ی محترم، آدم گوساله بیاید و گاو زخم خورده برگردد. آدم گاه به گاهی، مثلا سالی یک بار در موسم آگوست/سپتامبر که سالگرد مهاجرتش است، خودش را در آینه می بیند و از خودش می پرسد که: " خوب، حالا اینقدر دنیا را دیدی و درس خواندی و تجربه کسب کردی، چقدر " آدم" شدی؟ چقدر احوال ت بهتر شد؟ " بعدش می ایستد و بر و بر در آینه نگاه می کند و جواب درست و درمانی ندارد. چیزی در این مکالمه ناقص است. جواب نه این است که " بله آدم شدم" نه اینکه " نخیر نشدم". نمی فهمم ایراد از کجاست... سوال انگار ایراد دارد. جایی ش می لنگد.
3: با دوستی دیروز حرف از این بود که "چرا آمریکا؟ چرا جایی که راه پس و پیش ش اینقدر بسته است". عرض من این بود که تصمیمهای آدم ها اینقدرها منطقی نیست و اینقدر ها مشخص نیست. کاری می کنیم و جلو می رویم ولی نمی دانیم عاقبتش چیست. تصمیم ها تا اندازه ای گرفته می شوند و تا اندازه ای اتفاق می افتند. بعدترش، یاد این تکه در این لیلی و مجنون آذری، افتادم که مجنون خودش و اطرافیانش را خطاب می کند که:" ای روح و روان من، ای جسم و جان من، ای خانواده ی من، به این فکر که این عشق برای همه مان خوب است، واردش شدم. ولی چه می دانستم چه می شود؟ چه کار می توانم بکنم؟ دیگر از دست من چه برمی آید.". الغرض که، یاد مهاجرت و طوفان و سونامی و تغییر و روح و روان و همه ی این بحث ها شلوغ و پلوغ که می افتم، احساس می کنم که آنقدرها چیزی دست ما نبود و نیست. که دست و پا نزنیم و همه چیز را آرام تماشا کنیم.

Thursday, November 26, 2015

شهرزاد

این روزها این آهنگ سریال شهرزاد فراگیر شده است. بسیار آهنگ دلچسبی است. موضوع آهنگ " فراق" است. 

من به حال فراق سه شعر محبوب دارم. یکی، کل آلبوم " سکوت سرشار از ناگفته هاست" با صدای شاملو. یکی کل شعر مسافر سهراب سپهری. سومی اما که نفسم نمی کشد بشنوم و بخوانمش، شعر " آن دلبر من، آمد بر من" از دیوان شمس است که با صدا و اجرای مرحوم سید خلیل اجرا شده است. جا به جایش هم " مولا نظری" می گوید که جان ناقابل از  دست در نرود. تمامش هم رفت و برگشت بین خطاب است و شرح احوال، " خطاب" به معشوقی که دیگر نیست. 





Wednesday, November 4, 2015

مجمع الجزایر من

نشسته ام در قهوه خانه ی بر کوچه، شیک و تر و تمیز. کار می کنم مثلا. تکست عزیزی را جواب می دهم، برنامه ی آخر هفته هماهنگ می کنم ، اینترویو می خوانم، کد می زنم، فرمول می نویسم، تحقیق بر روی فلان و بسیار می کنم، انگار کن که روز پر کاری دارم. از آن طرف هم هر بار یک قلمبه اشک از چشمم می افتد پایین. 

یک ساعت پیش آن دون ایتالیا نشین برایم فرستاده:

حال من مثل یتیمی است که هنگام دعا
به فراز " باَبی اَنتَ و اُمٌی" برسد. 

شعر از علی عطری.

Tuesday, November 3, 2015

باهوش بودن در مراودات اجتماعی

در هر زمینه ای که شما برید، اشتباهات رو میشه به دو دسته تقسیم کرد:1: اشتباهاتی که ادم های آماتور انجام می دهند 2: اشتباهاتی که آدم های حرفه ای انجام می دهند. اشتباهات آدم های آماتور خیلی جالبه چون معمولا براساس جهل شخصی شون در مورد خودشون هست و نه عدم آگاهی از سیستم. فی الواقع یک آدم حرفه ای تنها فرقش با آدم آماتور اینه که اشتباهات درجه ی یک رو نمی کنه چون از قوت ها و ضعف های خودش آگاهی داره و می دونه کجا می تونه یک کاری رو بکنه و کجا نمی تونه. شباهت جفت شون هم اینه که از سیستم بیرونی آگاهی کامل ندارند.

مثلا، در زمینه ی " زرنگ بازی"، هم همین قانون برقرار هست. یک آدم " زرنگ" حرفه ای می دونه که کجا باید زرنگ بازی در بیاره و کجا نباید دربیاره. این آگاهی فرق بین " شاگرد مغازه" و " اوستای مغازه" در برخورد با مشتری هست. اوستا خیلی خیلی با ظرافت بیشتری عمل می کنه، اگه پاش بیافته چرا که نه؟ شاید سر مشتری هم کلاه بگذاره، ولی حواسش هست که مشتری هم با آگاهی از اینکه ممکنه سرش کلاه بره وارد مغازه شده. شاگرد مغازه ولی، خیلی احساس زرنگی می کنه :) آدم بعضی وقتا این شاگرد مغازه هه رو می بینه که داره سعی می کنه سرش رو کلاه بگذاره، احساس O how cute بودن بهش دست می ده :). فکرش رو بکنید مثلا، جدا از شوخی و شوخی های قومیتی، اگه اصفهانی ها، به حق یا به ناحق، این معروفیت " زرنگ بازی" رو نداشتند، چقدر به نفع مغازه دارهاشون بود؟ دیگه گردشگرها با گارد بسته وارد مغازه نمی شدند.

در زمینه هوش و مکالمه و مذاکره هم همینه. با فرض اینکه اخلاقیات مهم نیست این رو می گم: بزرگترین اشتباه این هست که هوش طرف مقابل رو دست کم بگیرید. اگه دست بالا بگیرید، فوقش کمتر به هدف تون می رسید. دست کم ولی اگه بگیرید، اوضاع خراب میشه. آبروتون می ره. کل قضیه به فنا می ره.

یک صلوات هم ختم کنید شادی روح اون بیچاره هایی که در جهل مرکبند، احساس باهوشی/زرنگی/کاردرستی می کنند، باهوش/زرنگ/کاردرست هم نیستند، به هیچ کدوم از این دو جمله ی قبل هم آگاه نیستند.

Wednesday, October 28, 2015

صبحگاهی

وقتی می خواهم یک تکه موزیقی! بگذارم اینجا یا که ایمیل کنم، فکرم می آید که این احساسی که من از این موسیقی دارم مگر مستقل از این نم بارانی است که بیرون پنجره می بارد، مگر فارغ از نازکی این تاریکی دم سحر است که دارد مثل تار و پود پشمک در بزاق شفاف صبح ناپدید می شود، مگر بی خیال از این همه یاد است که در دل من پرواز می کنند، مگر آن رها از خاطراتی است که " من" دیده ام و ساخته ام و خواسته و ناخواسته برق انداخته ام. اینها را چگونه به "استتوس" اضافه کنم.
"من" بودن اصل تجربه است... نه نه ببخشید، من " بودن" اصل تجربه است. انگار مزه و رنگ و لحن تمام آهنگ ها و باران ها و پشمک ها هم به برکت این "من" بودن است... نه، نه، ببخشید، نگار مزه و رنگ و لحن تمام آهنگ ها و باران ها و پشمک ها هم به برکت این من "بودن" است. تجربه که دیگر شریف تر از این نیست که گوش ت رو به نبض عزیزی بگذاری و در خواب نازش، نواختن قلبش را بشنوی. تجربه که نزدیک تر از این نیست که نبضم را در یک سحر بارانی در دلم ببینم. در هر آن لحظه ی شریف " بودن" چیزی را، حسی را، آهنگ و باران و پشمکی را، می شود احساس کرد. عجیب تر آنکه این بودن همیشه با من است. ببخشید نداشت، " بودن" همیشه با " من" است. 

Thursday, April 23, 2015

مشاهده - 1 - ساعات مفید کاری

من آدم سحر خیزی هستم. این البته الزاما چیز خوبی نیست، مخصوصا اگر که شب دیر به خواب رفته باشم، صبح زود با اولین شاخه های نور بیدار می شود. به طور کلی آدم کم خوابی هستم. گاهی با خودم فکر می کنم همان جور که بعضی آدم ها به نظر نمی آید که لذت " خوردن" را درست درک کرده باشند، من هم بهره ی چندانی از درک لذت خواب نبرده ام. بیشتر از سر ناچاری می خوابم. 

سابق تر ها، آن وقتی که زیر بیست و دو-سه سال داشتم، صبح ها از ساعت 5 تا 7-8 درسم را می خواندم و کار درس خواندن روزم را تمام می کردم. به قول دیگر، در آن ساعت صبح ذهنم به شدت آماده ی کار فکری بود. در تمام این سال ها با این ایده که ذهن من صبح ها به شدت آماده ی کار هست، سعی می کردم که برای انجام کارهای فکری م زمان های زود در روز را انتخاب کنم. این ایده با این که صبح ها هم زود بیدار می شوم هماهنگ بود، یعنی حتی مشکل خواب آلودگی هم نداشتم. با این حال در این سال های اخیر هرچه تلاش می کردم همان عادت قدیمی را زنده کنم و صبح ها کار فکری کنم، کمتر موفق می شدم. صبح ها انگار تمرکز نداشتم و من این را به چشم یک عدم تمرکز کلی می دیدم. انگار باور داشتم که آدم هر وقت که بیدار باشد، علی الخصوص صبح ها که خوابش را رفته است، باید بتواند تمرکز کند. 

این مسیله بود تا اینکه اخیرا مشاهده کردم که صبح ها، با اینکه بیدارم، ذهنم چندان آماده ی کار تحلیلی نیست. علی رغم نبود این تمرکز، در صبح ها تقریبا هر کار دیگری را می توانم خوب انجام بدهم. از آشپزی و تمیز کردن خانه بگیر تا قدم زدن و نوشتن و کارهای هنری ( ساز تمرین کردن- خط). اتفاقا در این زمان صبح ذهنم خلاقیت بیشتری دارد. مثلا حتی در مورد تحقیقم هم اگر جایی گیر کرده باشم، در صبح ایده های بیشتری به نظرم می رسد. انگار کن که در صبح تمرکزم کمتر است و دید عمومی و از بالایم قوی تر است و همین باعث می شود خلاقیتم بیشتر باشد. 

بعدتر دیدم که از بعد از ظهر توان محاسباتی و یا تمرکزم زیاد می شود و تا شب ادامه دارد. با این حال در مجموع نمی توانم بیشتر از 4-5 ساعت کار مفید محسباتی بکنم. یعنی شب که می شود، با این که هنوز تمرکزم بالاست، ذهنم خسته شده است. به این نکته این را هم اضافه کنید که من بین وقتی که "تمرکز" را رها می کنم  زمان خوابمبه حداقل دو - سه ساعت زمان  نیاز دارم. به قول دیگر، دو سه ساعت طول می کشد که موتور تمرکزم خاموش بشود و با "تمرکز" به خواب رفتن خوابم را به شدت بی کیفیت می کند. بنابراین اگر من بخواهم 5:30 بیدار بشود باید و حداقل 6:30 ساعت بخوابم باید که حدودا 8 کار کردن را متوقف کنم ( که معمولا نمی کنم) تا بتوانم 11 شب خوابیده باشم. کارهایی از قبیل قدم زدن، چای بدون کافیین خوردن و فرندز! تماشا کردن به پروسه ی خاموش کردن تمرکزم کمک می کند. 

فهمیدن تفاوت بین انرژی جسمی یا همان زمان بیداری و انرژی فکری یا همان تمرکز و این مطلب که این دو به لحاظ زمانی الزاما بر هم منطبق نیستند زمان بندی روزانه ی من را به قدر قابل توجهی بهبود داده است. 

انتشار مشاهدات شخصی

در بیان واضحات، از مشغولیت های نسبتا جدید من این تماشا کردن خود است. من، تا وقتی که یادم می آید، من مشغول به خود بوده ام، تمرکزم بیشتر بر خودم بوده است تا به محیط. شاید بهتر بگویم، تمرکزم " متمرکز" بوده است، در هر لحظه بر خودم یا که بر چیزی/کسی در محیط. با این حال این تمرکز تا این اواخر، مثلا یکی دو سال اخیر، بیشتر از جنس آنالیز و فکر بوده است. این دو سال اخیر من آرام آرام با " خود بینی" یا تماشا آشنا شده ام. هر چه بیشتر می گذرد، کیفیت تماشایم بیشتر می شود. هرچه بیشتر تر می گذرد، کمبودهایش را هم بیشتر می بینم. با این حال، این تماشا اولین " چیز" ی است که آن "درد" من را شناخته ا است. این مشاهدات ترکیبی از احوال روحی - جسمی - محیطی است که تکرارشان را دیده ام و بنابراین نه تنها از تکرار دوباره شان کمتر می ترسم، بلکه می توانم تا اندازه ای پیش بینی شان کنم و مسیرشان را تحت تاثیر قرار دهم.

این مقدمه ای بود که این را بگویم: در نظرم هست که این " کشفیات" درون را انتشار بدهم. هدفم تشویق اطرافیانم به تماشای درون شان است. بالطبع ادعا نمی کنم که " تمام" مشاهداتم را منتشر می کنم، بخشی شان شخصی تر از آن است که من بخواهم بنویسم و شما بخواهید بخوانید، لکن سعی ام بر این است که تا آنجا که می توانم شفاف باشم. 

گاهی فکر می کنم که با جمع شدن این مشاهدات فردی شاید حتی بشود مطالعه ی علمی کرد و الگو درآورد. گاه دیگر هم می گویم حتی اگر الگویی در بیاید، به درد " آدم شناسی" خواهد خورد و نه به درد " من شناسی". هر کس باید که خودش را بشناسد و این مهم، این قدر که من دیده ام، جز با مشاهده ی خود ممکن نیست. به قول دیگر، آن چیزی که می خواهم تبلیغ ش را بکنم نه خود مشاهدات فردی ام بلکه پروسه ی مشاهده است.