Friday, August 26, 2016

اخیرا جایی کسی گفت :" مثل یک مادر" و این فکرها اتفاق افتاد.

جایی خوانده بودم که فرق مغز آدم ها با میمون ها این است که فرانت-کورتایل! ش بزرگ تر است و آزمایش ها نشان داده که این فرات-کورتایل! همچین کار خاصی هم نمی کند و باز ازمایش های دیگری پیشنهاد می دهد که کار فرانت کورتایل، مفهوم سازی است. مفهوم یعنی چی؟ عرض می کنم

بهترین مثال ش این است که ما سیب و موز و گلابی و خیار داریم ولی " میوه" نداریم. میوه می شود مفهوم، یک دسته بندی خیالی که جزییات را حذف می کند تا فهمیدن را راحت کند. یک چیزی مثل x  در معادلات ریاضی. خوبی این مفهوم سازی این است که فهمیدن را راحت می کند. بدش این است که کلی جزییات را حذف می کند. 

من تا مدت خوبی از مفهوم سازی بدم می آمد، یا که حداقل اینجور ادایش را در می آوردم. از اینکه آن جزییات حذف بشوند ناراحت و نگران بودم. آن جزییات خیلی مهم هستند، هنوز هم به این معتقدم. با این حال جدیدا، به اهمیت آن مفهوم سازی و شباهت سازی هم پی برده ام. ما که عمر خضر و نوح نداریم که بنشینیم همه چیز را با جزییات نگاه کنیم، از آن طرف هم زمان در حال حرکت به جلو است... کاری نمی شود کرد. 

آخر همه ی بحث های درگیر دار به اینجا می رسیم: یک محدودیت بیشتر نداریم و آن زمان است، و یک مسیله برای حل کردن بیشتر وجود ندارد و آن زمان بندی است. 

Monday, August 22, 2016

در باب " انتخاب"

1: این مدت، توفیق حاصل بود، که با چند دوست تازه از ایران آمده و جوانتر، وقت بگذرانم. قدر عظیمی خودم را در ایشان جستم و تماشا کردم. آدم باورش نمی شود که آدم ها چقدر به هم شبیه ند و چقدر از هم دور و متفاوت. عجب جمله ی مزخرف و دقیقی است این جمله ی قبلی. هشتگ های این پاراگراف این است: مهاجران تازه از آب گذشته. گیج، جوان، پرامید، ترس، قوی، غربت، سوال.
2: چند سال پیش رفته بودم جلسه ی دفاع دکترای رفیقی، تحقیقش در مورد حرکت شن های زیر دریا در مناطق نزدیک ساحل بود. ما که چیزی از مدل هایش نفهمیدیم، جز اینکه شن های زیر دریا، همین قدر که عمق آب به یکی دو متر برسد، آنقدرها در کوتاه مدت عوض نمی شوند و موجها، آنقدرها تکانشان نمی دهد باد و طوفان، شن های کف را آنقدرها عوض نمی کند. تغییر، سونامی می طلبد. حالا شما آدم را بگیر دریا و آن همه درگیری و روحش را هم بگیر شن های آن زیر. نمی فهمم مهاجرت چقدر طوفان است و چقدرش سونامی. فکرش را بکن، اینقدر زحمت و اینقدر فلان و بسیار، ولی آخرش هیچ فرقی نکند. بلانسبت شما و خانواده ی محترم، آدم گوساله بیاید و گاو زخم خورده برگردد. آدم گاه به گاهی، مثلا سالی یک بار در موسم آگوست/سپتامبر که سالگرد مهاجرتش است، خودش را در آینه می بیند و از خودش می پرسد که: " خوب، حالا اینقدر دنیا را دیدی و درس خواندی و تجربه کسب کردی، چقدر " آدم" شدی؟ چقدر احوال ت بهتر شد؟ " بعدش می ایستد و بر و بر در آینه نگاه می کند و جواب درست و درمانی ندارد. چیزی در این مکالمه ناقص است. جواب نه این است که " بله آدم شدم" نه اینکه " نخیر نشدم". نمی فهمم ایراد از کجاست... سوال انگار ایراد دارد. جایی ش می لنگد.
3: با دوستی دیروز حرف از این بود که "چرا آمریکا؟ چرا جایی که راه پس و پیش ش اینقدر بسته است". عرض من این بود که تصمیمهای آدم ها اینقدرها منطقی نیست و اینقدر ها مشخص نیست. کاری می کنیم و جلو می رویم ولی نمی دانیم عاقبتش چیست. تصمیم ها تا اندازه ای گرفته می شوند و تا اندازه ای اتفاق می افتند. بعدترش، یاد این تکه در این لیلی و مجنون آذری، افتادم که مجنون خودش و اطرافیانش را خطاب می کند که:" ای روح و روان من، ای جسم و جان من، ای خانواده ی من، به این فکر که این عشق برای همه مان خوب است، واردش شدم. ولی چه می دانستم چه می شود؟ چه کار می توانم بکنم؟ دیگر از دست من چه برمی آید.". الغرض که، یاد مهاجرت و طوفان و سونامی و تغییر و روح و روان و همه ی این بحث ها شلوغ و پلوغ که می افتم، احساس می کنم که آنقدرها چیزی دست ما نبود و نیست. که دست و پا نزنیم و همه چیز را آرام تماشا کنیم.

Sunday, August 21, 2016

در ماه آگوست، فصل مهاجرت غاز غلنگ های وحشی

این چند هفته، توفیق حاصل بود، که با چند دوست تازه از ایران آمده و جوانتر، وقت بگذرانم. قدر عظیمی خودم را در ایشان جستم و تماشا کردم. آدم باورش نمی شود که آدم ها چقدر به هم شبیه ند و چقدر از هم دور و متفاوت. عجب جمله ی مزخرف و دقیقی است این جمله ی قبلی.

چند سال پیش رفته بودم دفاع رفیقی، تحقیقش در مورد حرکت شن های زیر دریا در مناطق نزدیک ساحل بود. ما چیزی از مدل هایش نفهمیدیم، جز اینکه شن های زیر دریا، همین قدر که عمق به یکی دو متر برسد، آنقدرها در کوتاه مدت عوض نمی شوند هرچقدر هم روی آب طوفان باشد. بسیار یاد خودمان و این همه مهاجرت افتادم. طوفان، شن های کف را آنقدرها عوض نمی کند، آن تغییر سونامی می طلبد. گاهی دلمان برای خودمان می سوزد.

Tuesday, August 9, 2016

پنج مقام تب

1: اولش رنج نامتمرکز است. همه جا درد می کند بی آنکه جایی درد کند. انگار که خماری سلامت پس می دهی.  بی تابی. از خودت ناراحتی بی آنکه دلیلی داشته باشد. می دانی کاسه ای زیر نیم کاسه است. چیزی قرار است اتفاق بیافتد. دردی زیر این نیمچه درد است. یادت می آید که اینجای قصه را خوانده ای اما هیچ یادت نمی آید که چه چیز قرار است اتفاق بیافتند. د ژا وو، بی آنکه فصل بعدی تب را به یاد بیاوری. 

2: آن ناواقعی واقعی تر می شود وقتی که سردت است اما می بینی که در و دیوار و یک اجسام بی ربط خنکای لذیذی دارند. انگار کن که همه چیز ذات نویی پیدا کرده است. کمی که بگذرد آرام آرام می فهمی که دنیا نمی تواند یکهو خنکای دلچسبی پیدا کرده باشد، پس " من " فرق کرده است. " من؟ تب؟ چرا؟ " علامات سوالات زود می ریزند و چنین می شود با تمام سوالات. می روی، به مثل گربه ی زایو یا که فیل به حال احتضار، گوشه ای را پیدا می کنی. سردت است و تمام دنیا سرد است و پتو رویت می اندازی که گرم شوی عاشقی و تمام دنیا عاشق است پس کماکان حرف هایت بوی منطق می دهد. کمی که بیشتر می گدرد، برگشت بی فایده است، پتو بی فایده است. پاشوره لازمی. برو در صندوق آن عاشقانه ها را باز کن، بیاورشان، امشب دل شوره-گان داریم.

3: تبلور نقش در حضور نقاش. دیوارها نامریی، پرده نشان، و محدب است. تمام سخت ها آسان است. می لرزی از ذات. از بودن درد عمیقی می کشی. استخوانت از نبود گرمایی تیر می کشد تا زیر جمجمه. ولی چنان تماشا غرق ت می کند که درد از یاد می رود. همه چیز هویت جدا پیدا می کند. هر پره گوشت و هر تکه استخوان شخصیتی دارد. دست به قلب ت می گذاری و برایت حرف می زند. خاطرات گاهی رژه می روند روی خودآگاهی. 

4: هذیان ها به کنار، آن واقعی ها را هم می بینی که هم هستند. شروع می کنی به خطاب دادن آن واقعی ها. عشق ها، دردها، خاطره ها، نگرانی ها، نکندها، خدای نکرده ها، انشالاها، اگر بشود چه می شود ها، خیال ها، خام ها، ترس ها، تاریکی ها. حالا که ابرهای زیر پایت دارند می شکنند و دشت نمایان می شود، برای همه شان نامه می نویسی از بالای کوهستان تب. آنچه نمی دانی این است: آنها زیر ابر بوده اند، آنها نمی دانند، آن ها نمی فهمند آن بالا تو چه دیده ای. بی فایده نوشتن اما به ذاته صحت دارد. آرام آرام می بینی که کوهستان خودش بر ابر است. نقش بر آب است. 

5: خون از درونت رها می شود. رها می شوی. به خواب می روی. 

در روزهای اخر تابستان

تعارف ندارد، این جا که هستم جای سختی است. هیچ با احوال آدم هایش هم صدا نمی شوم. آن قلیلی که بالم به بالشان خورده است، یا قصد رفتن و پشت سر را نگاه نکردن دارند و یا که در خودشان قلعه ی بزرگی ساخته اند، انقدر که من از دیدن قطر در و دیوارش از در زدن هم بی خیال شده ام. بی-خیال، یعنی کسی که خیال ندارد.

این شرح حال این روزهای من است. دقیق و درست هم هست. چیزی اش، چیز مهمی ش اما کم است، " چهارچوب" ش دیده نشده و یا گفته نشده. چهارچوبش این است: من بسیار زنده ام. تازه انگار دارم با این هوش سرشارم!، که در این جمله به عنوان فحش استفاده شده، چیزهایی را می بینم و می فهمم. دارم احساس می کنم که گذرایی زندگی و ناپایداری ش را بیشتر می دانم و می فهمم.

اوبونتو


" می دانم که خیلی وقت است که حرف نمی زنیم اما اینقدرها هم سکوت نیست. جای شما خالی نباشد، هر شب با در و دیوار و دل و پنجره، ذکر خیر شما می رود فقط نمی دانم که چرا تنها کسی که تا انتهای بحث تاب می آورد، خودمم. بقیه زود از حال می روند. دیشب تب هم آمد، تب که یاد شما می گوید، در و دیوار و پنجره و سنجاب ها و راسوها و یاس همسایه و خلیج همه خوب گوش می کنند. دیشب دست و پایم که به در و دیوار می خورد، همه شان از شدت دلتنگی یخ کرده بودند. من اما الحمدولله، گرم و نرم بودم. گرم و سخت.
دیشب باد می گفت بدش را بگویید بلکه بیاید روی زمین، برگردد. زور زدیم، کمی چرک و درد بیرون آمد اما اتفاق بیشتری نیافتاد. کمی تب مان کم شد. خوابیدیم، بلند شدیم، سر کار رفتیم. بعدش که تب دوباره آمد؛ داشتم فکر می کردم که چقدر وقت است که دوره ات کرده ایم؟ چقدر وقت است که تو حرف نمی زنی؟ یک ساعت؟ دو ساعت؟ یک ماه ؟ دو ماه ؟ شش ماه؟ بیشتر؟ نمی دانم... با در و دیوار و دل و پنجره خیلی وقت است که دوره ات کرده ایم، خیلی وقت است که حرف نمی زنیم. "

یادداشت های کیماگری در بلمونت- آلفونسو اریک