" ریشه دواندن در یک محل" و خانه ی ثابت داشتن انگار که یک اخلاق قومی است، و نه الزاما یک نیاز فطری بشری. به عبارت دیگر، ما، به عنوان بشر نیاز فطری به داشتن خانه ی ثابت بلند مدت، مثلا وطن، نداریم و آنهایی که این نیاز را دارند این نیاز بیشتر معلول شیوه ی تربیت شان است. مثالش هم می شود تمام اقوام مهاجر اعم از عشایر و گله داران در ملل مختلف، یا مثلا قوم یهود که به طور کلی در حال مهاجرت بودند . برای آن ها، چیزی به نام " شهر من" یا " شهر زادگاه" معنا و اهمیت کمتری دارد. این البته به این معنا نیست که برای آنها مفهوم " خانه" معنایی ندارد، بلکه بیشتر این است که شاید خانه، همان چادری باشد که در آن زندگی می کنند یا اسبی که بر آن سوار می شوند، یا به هر حال بخشی از وجودشان باشد که با خود حمل می کنند. این حقیقت که خانه، به معنای یک مفهوم ایستا، یک نیاز فطری نیست، شاید شروع سختی باشد برای این گفتگو ولی شاید اگر اصل ماجرا را از اول بدانیم، سختی شناخت آرام تر بشود.
فرموده اند: " مایه ی خوشدلی آنجاست که دلدار آنجاست، می کنم جهد که خود را مگر آنجا فکنم" ، بیچاره شاعر دلش تنگ شده و به همین شکل، تعریف تازه ای از خانه داریم: خانه جایی است که نزدیکان و عزیزان آنجا هستند. من در میان دوستان خارج نشین دیده ام که آن اقلیتی که با اهل خانواده، به طور خاص خانواده ی درجه ی اول، مهاجرت می کنند، آن چنان دلبستگی اعتیادگونه ی شدیدی که سایرین به رفتن به ایران دارند را ندارند. برای آنها حداقل، مفهوم " خانه ی پدر و مادرم" چیزی در همین حوالی است. این به این معناست که شاید " خانه " با تغییراتی از این دست می تواند که جا به جا بشود.
علاوه بر همه ی اینها، خانه جایی است که خاطرات ما بدان متبتر می شوند و جهت می یابند. آن محله ی قدیمی، مدرسه ی قدیمی، منزل مادربزرگی که خودش و یا حتی خانه اش دیگر نیست، هم بخشی از خانه است. با این احتساب، خانه مفهومی فازی ی می شود انگار، به مثل آینه ای که در آسمان می شکند و هر تکه اش در جایی فرو می افتد.
همه ی اینها را جمع بزنیم، می شود که " خانه محل آرامش است"، همان جور که آشپزخانه محل پخت و پز است، حمام محل نظافت است، و خیابان محل گذر است. کارکرد خانه آن است که آرامش در آن باشد. من فکر نمی کنم که همان جور که غذا از آشپزخانه به وجود نمی آید بلکه آشپزخانه محل پروسس کردن غذا است، آرامش هم " از" خانه به وجود نمی آید، بلکه خانه محل ایجاد و احساس آرامش است. سوال بدیهی بعدی این است که " آرامش از کجا می آید؟" و خوب هزار جواب دارد. آرامش بعضی از دلدارشان می آید، آرامش بعضی دیگر از خانواده، آرامش بعضی از خاطرات گذشته. آرامش عده ای از کار می آید و به همین دلیل، محل کارشان خانه شان است...
نکته اما هم پوشانی مفهوم خانه با زمان کودکی انسان هاست. به قول دیگر، ما با هر چیزی که با کودکی مان ارتباطی داشته باشد، هر چند آن ارتباط سطحی و مسخره باشد، احساس نزدیکی می کنیم چون دیدنش ما را به عمق خودمان می برد و جایی در روح مبارک مان را قلقلک می دهد که در حالت عادی بی حس است. شاید آرامش بی دغدغه و راحت کودکی است که با خانه ی کودکی هم پوشانی پیدا می کند و ما آن حس خوب بی دغدگی و آسودگی را به خانه نسبت می دهیم. با این حال، این نکته به طور در مورد مفهوم خانه نیست بلکه هر چیز دیگری، از جمله اسباب بازی ها، لباس ها، و یا حتی عکس های کودکی هم می توانند چنین حسی را ایجاد کنند.
خلاصه ی حرف این است که خانه الزاما یک جا نیست، انگار که هیچ محدودیت فیزیکی هم ندارد که کجا باشد. انگار که، حداقل در این زمان حاضر، یک مفهوم فازی و گسترده است. البته گفتن این حرفها به این معنا نیست که اگر من یا شما احساس نمی کنیم این جایی که هستیم خانه مان است، مشکلی داریم یا که به زور باید احساس " خانه بودن" بکنیم. سوال اساسی برای همه ی ما شاید این است که آرامش من از کجا می آید. بعدش که آن را فهمیدیم، خانه تنها محل تمرین و تبیین آن آرامش است، متغیر وابسته است، تنها "بی آرامش" است که "بی خانمان " است.