Friday, October 3, 2014

داستان ما

1: یه رفیقی هست به اسم کمال. یه وقتی بود که هر وقت با کمال هم رو می دیدیم و یا چیز جالبی می دیدیم، اسم هم رو صدا می زدیم و می گفتیم: "ککممااال حالا چی کار کنیم ؟ " کمی بزرگتر که شدیم، علامت سوال را از اخر جمله برداشتیم. این روزها، اگر هم بگوییم، می گوییم: "کمال، حالا چیکا کنیم" و پشت بندش لبخند عجیبی می آید. 

2: من دهانم باز مانده است از عظمت این داستانی که درش هستیم. هیچ قصه ای، فیلمی؛ رمانی به ظرافت و واقعیت داستان ما نیست.

3: روزی بعد از یکی دو سالی، یکی دو سال سختی، به دیدار دوستی رفتم.زنگ زدم، در را باز کرد، نگاهم کرد، بی صدا دستم را گرفت بردم دم پارکینگ خانه شان روی زمین نشستیم. کنار هم. بی صدا. یک ساعتی گذشته بود که آرام برگشت و گفت: سلام، خوبی؟

4: اگر ناامیدی بد است، نقطه ی درستش الزاما " امید" نیست، بلکه می تواند " نه امید و نه ناامیدی باشد". اگر انتظار از سایرین داشتن بد است، نقطه ی تعادلش " انتظار نداشتن از سایرین" نیست، بلکه می تواند " نه انتظار داشتن و نه نداشتن " باشد. اگر زیادی نوستالژیک بودن و در گذشته بودن بد است، تعادلش نوستالژیک نبودن و در گذشته نبودن نیست، بلکه " نه در گذشته بودن و نه در گذشته نبودن" است. تعادل اینها شاید که در استقلال باشد.
4: با مست راستین، که دلش برقرار باشد، گاهی می گوییم:" عمو، قصه ی ماا رو کی می خونه."

Wednesday, October 1, 2014

خود بسندگی

خودبسندگی مثلا ترجمه ی self sufficiency است. خاصیت زیبایی است برای مشاهده کردن. فکر می کنم بیشتر شاخص است تا عامل. منظورم این است که از آن خصوصیت هایی است که متغیر وابسته اند و کم و زیاد کردن مستقیمش، اولا شاید چندان ممکن نباشد، و دوما حتی اگر ممکن بشود ولی زیرساختار عوض بشود، فقط ظاهر عوض شده است. شبیه به " تب" است، هرچند اگر بالاتر از حدی برود باید شاید تا اندازه ای کنترلش کرد، خودش به تنهایی مشکل نیست بلکه نشانگر این است که بدن در حالت دفاعی است، یا شاید حتی بگویم یک مکانیزم دفاعی بدن است. خودبسندگی روحی بودنش خوب است ولی کمبودش، به نظر حقیر، بیشتر شاخص درگیری های دیگر است. 
اول: این خودبسندگی چیست؟ چیزی است شبیه به " به خود متکی بودن" ولی در فضای روحی و روانی. همان جوری که آدم ها، بعضی هاشان، دهن بین هستند یا که public pleaser هستند یا به انحا مختلف تاثیر بیشتر از حد مطلوبی از محیط شان می گیرند، بعضی هم در امور روانی و روحی چنین وابستگی زیادی را دارند. شاید به قولی، خود بسندگی، "اعتماد به روح من" است، اینکه فرد حس کند بدون حضور و حمایت روحی و روانی سایرین می تواد به نیازهای شخصی روحی اش رسیدگی کند و زندگی اش را بگذراند. 

دوم: خودبسندگی صفر و یک نیست. اگر خودتان فکر می کنید که می توانید بدون کمک سایرین به نیازهای اولیه تان رسیدگی کنید ، به این معناست که روان تان نسبت به این نیاز مهم که " نگه داری از حداقل های اساسی زنده ماندن " است، به شما اعتماد دارد و این اعتماد، حداقل خودبسندگی روانی را به همراه می آورد. البته، ناگفته پیدا که این یک فقط یک " حداقل" است و کاملا قابل درک است که بیشترش مطلوب تر خواهد بود. نکته ی دیگر اینکه خودبسندگی الزاما به این معنا نیست که شما در واقع هیچ حمایتی روانی از دیگران در لحظه دریافت نکنید بلکه به این معناست که اگگگر هیچ حمایتی نداشته باشید، چقدر می توانید از خودتان مراقبت کنید. نکته ی اخر اینکه الزاما صد در صد خودبسنده بودن خوب نیست ( لازم است یاداوری کنم که تمام این جملات صرفا نظر من است ؟ ) به عبارت دیگر، اینکه کسی بودن یا نبودن نزدیکانش برایش علی السویه باشد، الزاما نشانه ی سلامت فرد نیست. به هر حال آدم موجودی اجتماعی است و این نیاز اجتماعی، در حالت سلامتش، باعث می شود بودن یا نبودن سایرین به هر حال برایش مقداری فرق بکند.

سوم: خودبسندگی یک مفهوم ثابت در طول زمان نیست. بعضی چیزها، مثلا خودآگاهی، در بلند مدت خودبسندگی را زیاد می کند. بعضی سختی ها و شوك ها، مثلا از دست دادن ناگهاني یک وابستگی، مثلا از دست دادن يك عضو خانواده، خودبسندگی را کم می کند. براي همين است كه وقتي كسي در موقعيت سخت روحي قرار مي گيرد بيشتر به كمك دوستان و نزديكانش محتاج است. به قول دیگر تغییرات ما و محیط بر خودبسندگی موثر است. فی الواقع، برداشت ما از خودبسندگی مان بیشتر از آن حدی از خودبسندگی است که در حال سختی، زمانی که ان خودبسندگی به امتحان می رسد، از خودمان می بینیم.

چهارم: با تجربه ي بيشتر محتملا ادم به اين نتيجه مي رسد كه هرچه خودش از لحاظ روحي متكي به نفس تر باشد راحت تر است. اين البته به معناي نگرفتن هيچ حمايتي از سايرين نيست، بلكه به اين معناست كه هرچه خود ادم بهتر بتواند از خودش مراقبت كند و در شرايط سخت روحي گليم خودش را به تنهايي از اب بيرون بكشد، مستقل تر است، امنیت بیشتری دارد، و برای خودش و بقیه شرایط را ساده تر و بهتر می کند. از سوی دیگر هم دانستن این نکته لازم است که هیچ کس از این لحاظ کامل نیست و همه، کمتر یا بیشتر، در زمان سختی نیاز به کمک دارند.

این مطلب در طول زمان کامل می شود... 

Saturday, September 27, 2014

دوست بودن

دوستي هم به مثل اميد چيز خطرناكي است. هر دوست به مثل محمل بخشي از دل آدم است كه مختار حركت مي كند. مي تواند هزار بلا سر آن تكه ي دل بياورد، بي مبالاتي كند، بزند نا آگاهانه آن تكه را از بين ببرد، يا كه نه اصلا اتفاقي برايش بيافتد و آن تكه دل را با خودش به كما يا كه قبر يا كه غربت ببرد. آن وقت آدم مي ماند و يك عمر زل زدن به تيك و تاك اين ساعت مادرمرده ي در سينه كه با وجود اينكه يكي چندتا چرخ دنده هايش نيست، زور مي زند خودش را سرپا نگه دار، در گذشته نماند، و زمان  " حال" را نشان بدهد. به مثل پازلي كه خدا نكرده، آنقدر تكه هايش نيست كه جز جاي خالي آن تكه ها تصوير خاصي ندارد. 


با دوستي از همين جنس چند سال پيش در سكوت خداحافظي كرديم ولي هنوز بعد چنند سال، هنوز وقتي به كوه اهل دلي مي رسم، روح سرگشته آن سابقا دوست در دلم عجيب هر بار زبانه مي كشد. احساسي مي گويدكه با دوست صميمي ديگري هم اين مراسم ارتحال دوستي عن قريب است. جبر روزگار است و چاره اي نيست. آدم تا بچه تر است نمي فهمد كه آن نشيه هاي رفاقت چه ريسك عظيمي دارند. دوست داشتن در حال كلي همين است، ولي خوب چاره كو. اصلا دل چرا بايد پازلي و بنا به تعريف تكه پاره باشد. چرا دل به سينه بندنيست. دوستي غلط مي كند كه بعضي وقت ها تمام مي شود. دوست غلط ميكند، هر آن وقتي كه نيست.

Sunday, September 21, 2014

آن چه در خود و دیگران می بینیم

خیلی عجیب و غریب ند تمام این چیزهای که در دیگران می بینی و بدیهی است و همان را دیگران در آدم می بینند ولی برای " خود"  اصلا بدیهی نیست. دوستی برایم می گوید که زندگی بدون عشق برایش خیلی سخت است. می گویم درست ولی ببین این " عشق" کدام چاله را پر می کرده که الان، خالی بودن آن چاله، اینقدر سخت است. می گوید از آینده می ترسد و اینکه هیچ برنامه ای ندارد و هیچ کس نیست و همه خانواده دارند و او تنهاست. با اعتقاد فراوان، انگار که به عینه می بینم، برایش توضیح می دهم که اولا " آینده" وجود ندارد و هیچ وقت هم وجود نخواهد داشت و تنها حال است که هست. دوم هیچ مقایسه ای نمی شود کرد، بعضی در این سن ما بیمار می شوند و از بین می روند، بعضی به دست داعش نابود می شوند، بعضی افسردگی می گیرند، بعضی به خاطر بچه هایشان خودشان را در یک رابطه ی ناسالم می بینند ولی نمی توانند انگار که کاری کنند، هزار شکل و شیوه دارد. اصلا معلوم نیست که چه کسی در چه شرایطی می تواند خوشحال تر باشد. مگر خوشحالی هدف نیست؟ . می گوید از آدم ها و رفتار ناسالم شان دل آزرده است؟ این یک بار دیگر با او همدلی می کنم ولی در دلم آرام می گویم: ولی تا چیزی، ترسی، در درون ما نباشد که با آن رفتار نا درست رزونانس کند، هیچ رفتاری اینقدر آزار دهنده نخواهد بود.

همه ی این حرف ها را زدم و همه اش به خودم قابل اطلاق است، ولی اما نمی دانم وقتی همه ی این به ظاهر بدیهیات را می خواهم در مورد خودم ببینم، اینقدر گیج و پر از درد می شوم. فرایند مربوطه چندان منطقی نیست، به حرف زدن نیست، به تکرار هم حتی شاید نباشد. خوب است که این بدیهیات را از بیرون ببینیم و حتما دیدنش از بیرون تاثیراتی دارد، ولی تا وقتی که به زبان " فهم درون" ترجمه نشود، تا وقتی که از درون جذب نشود، دانستن تنهایش فایده ای ندارد.

"فهم درون" ... عجب چیزی گفتم :D

Wednesday, September 17, 2014

رقص درناهای سفید

رفتارهای آدم ها را می شود به چند بخش تقسیم کرد، اولش آن بخشی است که از انسان بودنشان می آید، چیزهایی مثل اخلاق متمدن، دومی دسته ای که از آدمیزاد بودنشان می آید، مثل طمع و حرص و دریدن هم نوع. سومی آن دسته ای است که از " حیوان" بودنشان می آید از قبیل جلب توجه جنس مقابل برای تولید مثل. بعدترش هم دسته ای هستند که متعلق به کلاس " موجود زنده بودن" است، مثل داشتن یک مکانیزم برای تغییر رفتار در مقابله با تغییرات در سیستم. آخری هم دسته ای از خلق ها که از " موجود" بودنشان می آید به مانند تلاش برای بقا و پایداری.

 هرچه در این دسته بندی، خٌلقی عمیق تر باشد، قوی تر است. اتفاقا هرچه قوی تر باشد، نابدیهی تر است و به چشم عقل مان کمتر می آید. این به خاطر این است که در درون مان چنین خلقی بدیهی است. یک موجود فضایی با چشمانی کاملا بی طرف می خواد که بتواند آن خلق های عمیق تر را ببیند.

بعضی وقت ها تماشای رفتار حیوانات این یادآوری را دارد که ما در عین مثلا انسان بودنمان در درونمان حیوانیت قدرتمندی، با تمام نقص ها و زیبایی هایش، داریم.

 مثلا رقص این درناهای سفید را ببینید.

ذن و هنر دود كردن سيگار

روشن شدن عادی نیست. لحظه ای تمرکز می برد, نزدیک شدن شعله و هبوط اول که قوی است و چیزی است بین دمیدن و کشیدن. از آن لحظه به بعدش را، می توان کلیت اش را تصور کرد. اولش است تنها که حتی اگر با سرعت پایین هم تماشا کنی, چیزی از افسون و مستوری اش کم نمی شود. 

دودها، اشکال مختلف، اما خطی درشان است. دود, مستمر است, حتی چکه چکه نیست. می شتابد و برمی خیزد و دوری می گیرد و بر خودش می چرخد. از سویی به سوی دیگری تغییر جهت می دهد و خبر از آتش. دود، مویه می کند. می نشیند و برپا, اوج و از حال می رود. فی الواقع واقف است به ناپیدایی و حضوراش، دود. دود با تمام این احوال, باز هم گیسو فشان و ساکت, مویه می کند. 

خاکستر ها خاطره اند. تلمبار پشت هم, داغ و گرم و خنک و سرد, ما هیچ گاهی نمی یابیم که کدامشان هست, از صورتش ناپیدا. خاکسترها, خمیده اند و بر پشت هم لغزنده. آنها هیج نقشی ندارند جز آنکه حاضرند. آنها اصلا در حال, تاثیری که ما برگیریم ندارند اما دوست داشته می شوند که بمانند. خاطره ها هراز چندی که سنگین می شوند, سنگینی می کنند و در لحظه ای که ما به خواب آتشین می رویم, ناگهان می شکنند و پایین می افتند، مگر انکه بدانسته باشیم که اینجا بودند و جای چیزی خالی است. جای چیزی که خاکستری بود. خاکستر ها می شکنند و فرو می شکنند، دور و یا نزدیک. خاکستر ها گاهی با باد می روند, یا که به. 

آتش اش به انگاره چیز خاصی نیست. جرقه ای است داخل فرورونده, فروشونده, فروگفتار. مستان و خونین قدم بر می دارد. ذره ها که بر قدومش رقص می کنند, آنان که به اتشی بیارزند دود و آنی که نیارزد خاک الوده خاکستر می شود. آتش مرامش اینگونه است از سر در می گیرد.
آتشش نوری دارد که روشنگر نیست. ادعای حضورش اما تا دور دست می رود, نقطه ای که در آفاق روشن است. از بودن که گذشت، هیچ حرف اضافه ای نمی گوید، مگر آنکه خودت حرمت بشکنی و یا که دل ببازی و دستی به حریم اش بیازی که نشان اش از خویش ماندگارترت خواهد کرد. آتش گاهی به داخل می رود و پوست کاغذین برجاست, یک دم کافی است که بیرون بیاید. پوست های کاغذی چیزی از مشتق دود نمی کاهد. کاشف آمد که معلوم نیست پوسته است که اتش را نگه می دارد و یا که آتش است پوسته را. هیچ کدامشان حرمتی قایل نمی آید برای دیگری.

سیگارک که به انتهایش نزدیک است, دلش تنگ است  تا که رحیل. هر لحظه به لبانت آرزو، که بگذار مرا. خط آتش که به خط آبی اش، خمیده نزدیک می شود, خم به ابرویش نمی اید اما مزه اش، هوا می دهد. حرفی برای گفتن و شنیدن ندارد, دودی برای بلند شدن. آرزویش این است که گوشه ای و حالی به حال خویش تا "هقایق" را سوت و کور کند. این دست ما است که رهایش می کند و ما را رها. وقتی که مرد, ما مانده ایم با ماترک صافی گرش که به قصه گویی می نشیند و خاکسترهای دور وبر، و بویی که دیگران می شوند و مزه ای که ما می شنویم و حسرت و آرزویی برای این داستان از سر خط. 


Saturday, September 13, 2014

تکرار

در من هنوز هر شب خورشیدی در غروب دریا لرزان می رقصد
در من هنوز هر صبح بهارِ خسته شکوفه می دهد
در من هنوز هر لحظه از تاکی شراب می چکد
در من خوبی جوانه می زند هنوز هر بار
من تکرار جوانه های یکتا هستم.