Tuesday, May 10, 2016

قصه ی صفرم

در باب خود قصه است.  یکم "مرگ مولف" می دانید چیست؟ تیوری است که می گوید پدیده ی ابراز هنری، یا نوشتن به طور خاص، آنقدر تجربه ی عمیقی است که مولف را بالکل و از اساس تغییر می دهد، از آن رو که بخشی از هویت خودش را در اثر هنری ش به جا می گذارد. به مثل بگیر، توپ بیلیاردی که به توپ دیگری می خورد و بخشی از تکانه اش را به توپ دیگر می دهد و خودش و آن دیگری توپ به مسیر متفاوتی می روند. به قول مجیدمان، به مثل قانون عدم قطعیت هایزنبرگ که می گوید اندازه گیری، هویت پدیده را عوض می کند. ته ش این است که ابراز آن قدر قوی است که مولف را از ذات تکان می دهد، مولف انگار می میرد و دوباره آدم تازه ای متولد میشود. 

دوم اما خاصیت ابراز نکردن و آن جا افتادن احساس است. فرموده بود:" دلتنگی خوشه انگور سیاه است، لگدکوبش کن، مستت می کند اندوه". حالا بگو دلتنگی یا هر آن حس دیگر. خاصیت آن لگدکوبی استمرار در احساس است. ابراز به مثل باز کردن خمره ی انگوری است، بعد از گشایش خمره، جوشیدن و خروشیدنی در کار نیست. پس سابق تر من انگار کن که جوانی بودم که می خواستم شهر را با شراب خامم مست کنم، امروز اما در پی مست کردن جمعی نیستم انگار. دلم می خواهد شراب کهنه بیاندازم و البته اگر کسی در صعود باده همراه شد، چه بهتر. این روزها محافظه کار ترم در ابراز. انگار غیرتم بر حسن طعم احساسم زیاد شده است. دلم کمتر می خواهد بگویمش. انگار همه اش مال خودم است. 

سوم اما این است که چرا می نویسم؟ از این رو که طمع در خوبی هم بد است. بستن خمره از روی آن است که روزی بازش کنی. طمع، بی هوا زی است، در محیط بسته به مانند دل و زبان بسته زیست می کند، طمع شراب را سرکه می کند. نوشتن برای انگور شرابی در خمره ی من، هوا است. شرابش که برای من بماند، زکاتش بویی است که در محله بلند می شود. بیست سالگی ام انگوری بود، امید که سی شرابی بشود. 


خویش نگاری

به مثل نگارش خویش و البت خویش را چون نگار دیدن.

آدم تنها که می شود مي افتد به تماشا، به گوش كردن، به در و ديوار را دقت كردن. آنقدر جزييات در ذات و حال و كنج همه چيز مي يابد و اين قدر " جالب" مي بيند كه فرصتي براي خويشتن و نگاشتن ندارد، هرچند تمام ادراك ها در آينه ي خويشتن است و در قالب نگاريدن. تصويرها  خبر از من دارند تا كه از خورشيد. الا اي حال نيت كرده ام كه بنويسم در  مناصب سي سالگي و در مناقب تنهايي. سيقصه به قافيه ي سيمرغ.

Tuesday, May 3, 2016

در خواب

اول جاي ماشين را گم كرده بودم. مطلقا به ياد نمي اوردم كجا گذاشته امش. تلاش و زور زدن هم فايده نداشت. گاهي تخيل مي زدم كه فلان جا پاركش كرده امش ولي باز مچ خودم را در عين تخيل زدن مي گرفتم. كمي كه گذشت، تازه فهميدم كه اي داد كليد را گم كرده ام و شروع كردم به دنبال كليد گشتن. در هر سوراخي دنبال كليد مي گشتم و انگار يك ساختمان بلند متخلخل بود جايي كه كليد گم شده بود. هرچه گشتم چيزي پيدا نكردم. هم خسته شده بودم و هم نا اميد. نشسته بودم لب جدولي، مضطرب بودم چنان منتظري كه مي داند محبوب نمي آيد.

بيدارتر شدم و كمي يادم آمد كه خواب بوده ام. كليدم در جيبم است و ماشين دم در خانه، ولي باز التهاب. به خواب و بيداري از خودم مي پرسيدم دردت چيست ديگر؟ ناگهان كسي از داخل صدا زد: ياد نمي آيد قرار بود با ماشين دنبال كه بروي؟ دنبال خودت! 

من امروز جايي در خوابي در يك ساختمان متخلخل جا مانده ام.

Sunday, May 1, 2016

از تز

نشسته ام به تشکر نوشتن آخر تز. آدم ها خط شده اند به جلوی چشم مبارکم. انگار یک به یک می روم و روی مبارک خاطره ها را می بوسم و چند دقیقه در بغل هم می نشینیم و دل سبک می کنیم. 

Wednesday, February 10, 2016

ققنوس بودم يا سيمرغ؟

مي دانم پرهايم بايد آتش بگيرند 

تا تو بيايي. 

رحم و انصاف

این روزها، برحسب اتفاقی که تعریفش از حوصله ی اینجا خارج است، به " رحم" و " انصاف" و خصوصیاتشان فکر می کردم. دیدم که هیچ کدام از این دو خصوصیت را نمی توانم نتیجه ی یک پروسه ی منطقی بدانم، یعنی اینجور نیست که کسی بشیند و با خودش فکر کند و به این نتیجه برسد که " باید" رحیم و منصف باشم. به عبارت دیگر، رحم و انصاف یک امر منطقی نیست، و این به این معنی نیست که یک امر غیر منطقی است.

پس به این سوال رسیدم که اگر منطق و عقل ریشه ی رحم و انصاف نیست، پس ریشه اش چیست؟ بهترین جوابی که به آن رسیده ام " اصالت" است و تعریفم از اصالت، آن دسته از رفتارهایی است که هر کس بدون توجه به منفعت مستقیم و بدون توجه به حداقل استانداردهای اجتماعی انجام می دهد. مثلا اگر شما می توانید جایی دروغ بگویید، به نفع مستقیم تان است که دروغ بگویید، و هیچ جوره هم نمی شود که مچ شما را گرفت، و باز نمی گویید، این به دلیل اصالت تان است ( این فرآیند به صورت انکاری برقرار نیست، یعنی دروغ گفتن شما در آن شرایط الزاما به دلیل "بی اصالتی" نیست). الغرض، رحم و انصاف را مگر از جایی دیگر، منظورم کودکی و خانواده و یا فطرت است، یاد گرفته باشیم مگر نه از جامعه نمی شود چندان یادش گرفت.

سه نکته را اضافه کنم، یک: رحم و انصافی که از روی تجربه ی مثبت/منفی شخصی است، الزاما شامل حال موارد بالا نمی شود. مثلا اگر سایرین با شما خوب بوده اند و شما آگاهانه می خواهید این خوبی را منتقل کنید، و یا اگر سایرین با شما بد بوده اند و شما آگاهانه می خواهید این منفی بودن را متوقف کنید، هرچند کار شما بسیار پسندیده است، شامل حال این رحم و انصاف مورد نظر بنده، که بدون آگاهی و به طور فطری انجام می شود، نیست.

دو: ایران را نمی دانم ولی در جامعه ی ایرانیان ینگه دنیا، پیدا کردن آدم با اخلاق فردی کار سختی است. یک دلیلش این است که فشارهای اجتماعی برداشته شده. " تیز در تاریکی و لاف در غربت" است، هر کار میخواهید بکنید می کنید و آبرویی برای ریخته شده چندان وجود ندارد. انگار تضمین اجرایی بیشتر اخلاقیات فردی همان اصالت است....

سه: از مشتقات افکار بالا این است که انگار خلق های پسندیده ای هستند که بسیار عمیق تر از سطح عقل ند. سوال دیگر این است که آیا همین خلق ها نیستند که وجه تمایز انسان و حیوانند؟ اگر چنین است، آیا عقل بخشی از جنبه ی حیوانی ما نیست؟

Monday, February 8, 2016

قصه ها

از دغدغه هاي بچگي ترم اين بود كه وقتي بزرگتر شدم، زندگي آنقدر برايم " واقعي" مي شود كه قصه ها به نظرم بيش از اندازه غيرواقعي مي آيند و از اين رو قصه ها را كمتر دوست خواهم داشت. حالا كه كمي كمتر بچگي دارم، زندگي تقريبا همانجايي كه بود ايستاده است، فقط قصه ها " واقعي" تر شده اند. مثلا برايم هانسل و گرتل شدن و ديدن خانه اي ساخته شده از شكلات كه همه اش خدعه باشد ديگر عجيب نيست. يا كه همسايه اي دارم كه فرهاد شد و بيستوني تراشيد و بعد تيشه را در فرقي از خودش كوبيد و بعد سر به بيابان گذاشت و مجنون شد. باز ميشناسم گربه اي را در اين حوالي كه به آليسي كه در سرزمين عجايب است، حرف هاي عجيب مي زند. من رابينسون كروزويه، آلني آق اويلر، ماه پيشاني جلال آريان، يارممد، هدهد و سليمان و مورچه و ملكه صبا، پينوكيو من ابراهيم و اسماعيل و حاج آقاي صادق هدايت و زنان كوچك و سهراب و سياوش و شغاد را مي شناسم.  همه شان همين جا همين دور و برند.

اينها به كنار، آن شخصيت هاي پدرسوخته را بگو كه هنوز مچ شان به كام قصه خوان ما باز نشده. قصه ها مخفي مي شوند، به مثل مجسمه ها كه در سنگ. گاهي نگاه مي كنم و مي بينم كه به چه زحمت در واقعيت مخفي شده اي قصه جان... نمي دانم انصاف اين است كه چشم پاكي كنم و يا كه رضاخاني پرده دري.