Sunday, May 1, 2016

از تز

نشسته ام به تشکر نوشتن آخر تز. آدم ها خط شده اند به جلوی چشم مبارکم. انگار یک به یک می روم و روی مبارک خاطره ها را می بوسم و چند دقیقه در بغل هم می نشینیم و دل سبک می کنیم. 

Wednesday, February 10, 2016

ققنوس بودم يا سيمرغ؟

مي دانم پرهايم بايد آتش بگيرند 

تا تو بيايي. 

رحم و انصاف

این روزها، برحسب اتفاقی که تعریفش از حوصله ی اینجا خارج است، به " رحم" و " انصاف" و خصوصیاتشان فکر می کردم. دیدم که هیچ کدام از این دو خصوصیت را نمی توانم نتیجه ی یک پروسه ی منطقی بدانم، یعنی اینجور نیست که کسی بشیند و با خودش فکر کند و به این نتیجه برسد که " باید" رحیم و منصف باشم. به عبارت دیگر، رحم و انصاف یک امر منطقی نیست، و این به این معنی نیست که یک امر غیر منطقی است.

پس به این سوال رسیدم که اگر منطق و عقل ریشه ی رحم و انصاف نیست، پس ریشه اش چیست؟ بهترین جوابی که به آن رسیده ام " اصالت" است و تعریفم از اصالت، آن دسته از رفتارهایی است که هر کس بدون توجه به منفعت مستقیم و بدون توجه به حداقل استانداردهای اجتماعی انجام می دهد. مثلا اگر شما می توانید جایی دروغ بگویید، به نفع مستقیم تان است که دروغ بگویید، و هیچ جوره هم نمی شود که مچ شما را گرفت، و باز نمی گویید، این به دلیل اصالت تان است ( این فرآیند به صورت انکاری برقرار نیست، یعنی دروغ گفتن شما در آن شرایط الزاما به دلیل "بی اصالتی" نیست). الغرض، رحم و انصاف را مگر از جایی دیگر، منظورم کودکی و خانواده و یا فطرت است، یاد گرفته باشیم مگر نه از جامعه نمی شود چندان یادش گرفت.

سه نکته را اضافه کنم، یک: رحم و انصافی که از روی تجربه ی مثبت/منفی شخصی است، الزاما شامل حال موارد بالا نمی شود. مثلا اگر سایرین با شما خوب بوده اند و شما آگاهانه می خواهید این خوبی را منتقل کنید، و یا اگر سایرین با شما بد بوده اند و شما آگاهانه می خواهید این منفی بودن را متوقف کنید، هرچند کار شما بسیار پسندیده است، شامل حال این رحم و انصاف مورد نظر بنده، که بدون آگاهی و به طور فطری انجام می شود، نیست.

دو: ایران را نمی دانم ولی در جامعه ی ایرانیان ینگه دنیا، پیدا کردن آدم با اخلاق فردی کار سختی است. یک دلیلش این است که فشارهای اجتماعی برداشته شده. " تیز در تاریکی و لاف در غربت" است، هر کار میخواهید بکنید می کنید و آبرویی برای ریخته شده چندان وجود ندارد. انگار تضمین اجرایی بیشتر اخلاقیات فردی همان اصالت است....

سه: از مشتقات افکار بالا این است که انگار خلق های پسندیده ای هستند که بسیار عمیق تر از سطح عقل ند. سوال دیگر این است که آیا همین خلق ها نیستند که وجه تمایز انسان و حیوانند؟ اگر چنین است، آیا عقل بخشی از جنبه ی حیوانی ما نیست؟

Monday, February 8, 2016

قصه ها

از دغدغه هاي بچگي ترم اين بود كه وقتي بزرگتر شدم، زندگي آنقدر برايم " واقعي" مي شود كه قصه ها به نظرم بيش از اندازه غيرواقعي مي آيند و از اين رو قصه ها را كمتر دوست خواهم داشت. حالا كه كمي كمتر بچگي دارم، زندگي تقريبا همانجايي كه بود ايستاده است، فقط قصه ها " واقعي" تر شده اند. مثلا برايم هانسل و گرتل شدن و ديدن خانه اي ساخته شده از شكلات كه همه اش خدعه باشد ديگر عجيب نيست. يا كه همسايه اي دارم كه فرهاد شد و بيستوني تراشيد و بعد تيشه را در فرقي از خودش كوبيد و بعد سر به بيابان گذاشت و مجنون شد. باز ميشناسم گربه اي را در اين حوالي كه به آليسي كه در سرزمين عجايب است، حرف هاي عجيب مي زند. من رابينسون كروزويه، آلني آق اويلر، ماه پيشاني جلال آريان، يارممد، هدهد و سليمان و مورچه و ملكه صبا، پينوكيو من ابراهيم و اسماعيل و حاج آقاي صادق هدايت و زنان كوچك و سهراب و سياوش و شغاد را مي شناسم.  همه شان همين جا همين دور و برند.

اينها به كنار، آن شخصيت هاي پدرسوخته را بگو كه هنوز مچ شان به كام قصه خوان ما باز نشده. قصه ها مخفي مي شوند، به مثل مجسمه ها كه در سنگ. گاهي نگاه مي كنم و مي بينم كه به چه زحمت در واقعيت مخفي شده اي قصه جان... نمي دانم انصاف اين است كه چشم پاكي كنم و يا كه رضاخاني پرده دري. 

Sunday, January 24, 2016

به مادرم می گویم: دلتنگم
می گوید: زود می گذرد نگران نباش
میگویم چقدر زود؟
می گوید: چیزی بین هفت تا هفتاد سال. اگر شانس بیاوری هم، شاید قدری بیشتر.

Tuesday, January 12, 2016

view point

سحر نقطه ی تماشا است
آنگاه که ضمیر های من از حجله شان قدم بیرون می گذارند
و هر دو منگ از تجربه ی نیمه ی وصل، از راه یک لحظه باز می مانند
برمیگردند
به صورت هم نگاه می کنند،
نقاب از صورت هم باز می کنند و 
می پرسند:
"راستی تو، راستی من کیستم؟"
پس در کرانه ی نور در دنیای هم  تصعید می شوند.

در کران روز،
در نبود تصویر آن دگر صورت،
از وصل جز سوال،
جز جستجو، 
جز مزه مزه کردن آن چیزی که چشیدم و ندانم
باقی نیست.
تا آنکه شب شوم
تا آنکه دوباره با خویش به بستر خواب
، یا که بستر خاک، روم
تا آنکه دوباره، هزار باره، سحر شوم. 

Thursday, December 3, 2015

آچر ما آدم نم شیم؟

پارسال تابستان کتابی به دستم افتاده بود که مجموعه ای از یادداشت های روزانه مردمی از کشورهای مختلف اروپایی، از دو سمت مختلف جنگ، در زمان جنگ جهانی دوم بود. تمام شان ترسیده بودند و از سر ترس آرزوی " پیروزی" کشورشان بر حریف را می کردند و گاهی حتی اقرار می کردند که این پیروزی یعنی خون ریزی بیشتری برای حریف، یعنی اینکه آخرش کدام طرف بیشتر کشته داده است. این روزها که این اخبار داعش و خونریزی در همه طرف می آید بی اختیار یادم به آن کتاب می افتد. دیروز هم تکه فیلمی می دیدم که مرد قرمزگردنی رفته بود و با کلامی خشن بر علیه پایه ریزی مسجدی در محله شان، یک جایی در آمریکا داد و فریاد می کرد و همه مسلمانان را اهل خونریزی می خواند. غیر از آنکه مسلم رفتارش درست نبود، من در احوال این آقا سرخوردگی و ترس و نا امیدی می دیدم. از طرف دیگر هم، فکر می کنم که اگر به سمت دیگر برویم و نقبی به دل و سر طرفداران داعش بزنیم، من حدس می زنم که همین ترس و سرخوردگی و ناامیدی را ببینیم. 

من هرچه فکر می کنم، می بینم که هیچ ایده الوژی نیست که بتواند آدم را وادار کند این قدر، از هر طرف که شما اندازه می گیرید، سبع و نفهم باشد. مسلم که ریشه ی این خلق حیوانی اش در ما هست ولی چه می شود که این خلق وحشی گری، چه در فاز کوچک و چه فاز بزرگ، روشن و فعال می شود؟ باز هرچه نگاه می کنم می بینم که ما بیخود وقت و انرژی مان را صرف متقاعد کردن منطقی یک دیگر می کنیم. این منطق ها، همه اش پوششی برای آن چیزی است که دل مان از سر ترس و اضطرار طلب می کند. منطق بیچاره چندان در متوقف کردن این خلق سبعیت موفقیتی هم ندارد. حرفم فقط از داعش و گردن قرمزها نیست، این جور که من می بینم، همه مان از یک درد رنج می کشیم و به طرز عجیبی هم از آن بی خبریم.

این روزها این ویدیوی نواختن آهنگ " مرثیه ای برای یک رویا"، که این دختر خانم محجبه ی لبنانی می زند، را مرتب گوش می کنم. سازی لطیف پیانو لطیف تر و صورت از این مظلوم تر و معصوم تر داریم؟ آهنگش غربی و نوازنده اش در اوج شرقی بودن و همه شان، پیانو و آهنگ و نوازنده و و بنده ی شنونده، از " مرثیه ای برای یک رویا" حرف می زنند.