Thursday, February 12, 2015

فراموش کردن

فیلم spirited-away داستان کارتونی یک بچه است که در شهر ارواح گم میشه. جزییات زیاد از فیلم نمی گم که  خودتون ببینید ولی یک حرف جالبش اینه که رییس اون شهر، اسم اون بچه رو ازش گرو می گیره و بهش یک اسم دیگه می ده. اون بچه یک دوستی هم داره که انگار مثل خودش اسیر این شهرهست. اون دوست بهش میگه "حواس ت باشه که اسم واقعی ت رو فراموش نکنی مگه نه هویت واقعی ات رو از دست میدی، یادت می ره کی بودی و دیگه کلا تو این شهر موندگار هستی." خود اون دوست اسمش رو یادش رفته بوده و موندگار شده بود.

داشتم فکر می کردم که چقدر این حرف که "حواس ت باشه اسم واقعی ت رو فراموش نکنی " چقدر در نظر می تونه حرف مزخرفی بیاد ولی واقعا چقدر مصداق داره .

کی یادشه دفعه ی آخری که بی دغدغه و بی خیال دنیا خندیده کی بود؟ چه کسی یادشه وقتی که عمیقا خوشحال بوده کی بوده ؟ چه کسی یادشه دفعه ی آخری که دقیقا، یا حتی نسبتا، می دونست چی خوشحال ش می کنه ؟



Saturday, February 7, 2015

در تقابل شیدایی در خیال و عافیت طلبی از واقعیت

در صحبتی با دوستی، حرف از سال های قبل از مهاجرت شد، از زمانی که من در خیالم ایستگاه بعدی ام را فرانسه می دانستم. بماند که قضا و قدر داستان دیگری رقم زد. در این بین، یادم به یک نوشته افتاد که در همان سال آخر ایران ماندنم نوشته بودم. گشتم و در ایمیل سابق پیدایش کردم و دوباره خواندمش. متنش زیبا ولی از آن مهمتر این بود که من بخشی از خودم را، خود گم شده ام را، در آینه ی آن متن پیدا کردم.

این بخش گم شده، همان محسن رویاساز و سودازده ی خیال-پرداز است و عجیب اینکه این بخش انگارهیچ وقت گم نشده بوده است فقط من نمی دیدمش. همیشه همین کنار بوده، همه می دیدندش و من، فقط من، سعی در انکارش داشتم. یادم می آید روزی یکی دو سال پیش، به حالی که انگار کشف بزرگی کرده ام، خطاب به جمعی از دوستانم گفتم که بچه ها من فهمیده ام که آدم رومانتیکی هستم! وقتی باورشان شد که این حرف را جدی می زنم، باب شوخی باز شد و تمسخر که خسته نباشی با این کشف مهم ات. حالا که دیدمش انگار که جنگ بیهوده ی این سال ها را از بالا نظاره می کنم. تا حدی دلم برای خودم تنگ شده است. تا اندازه ای احساس بی-چارگی می کردم. سوال جالب شاید این است که چرا انگار می خواسته ام این بخش از وجودم را فراموش کنم.

سیلی سرد واقعیت شاید که خلاصه ی جواب است. یک جایی، یک وقتی، من، خودآگاه یا که ناخودآگاه، فهمیده ام که باید با تمام توان با واقعیت روزمره ی زندگی برخورد کنم تا نه تنها زنده بمانم بلکه زندگی کنم. بارها و بارها این تجربه تکرار شده است و نتیجه مکرر این بوده است که این سودایی بودن من را از این survive و حتی thrive دورمیکند. همین بوده که این مبارزه ی خودآگاه شکل گرفته است. نتیجه این جنگ داخلی  نه از بین رفتن آن حال سودایی بلکه تغییر شکل دادنش و به زیر سطح رفتنش بوده است و آثار این تناقض که در تمام صحن های زندگی ام هویدا است. مثلا در همین بلاگ به نوشته های منطق مدار به چشم فرزندانم نگاه می کنم و به آن خرده شعرها به چشم نافرزندی که همین که هست، لطف مضاعف من است.

نمی دانم چه " کار" می شود کرد یا که اصلا از بیخ کاری می شود کرد. شاید همین قدر که از این واقعیت آگاه بمانم که من قدری شیدا و شوریده در این دنیای واقعی زندگی می کنم تمام شرط لازم و کافی باشد. صلح من شاید که همین قبول این سرگشتگی است. شاید که  این یک بام و دو هوایی هویت محتوم من است. بخشی از بود من اند ، روزان واقعه آمیخته در شبان شیدایی. 

گریخته از جمع چهره نامگان

یک عکس عالی پیدا کرده ام، ویدیویی فوق العاده ای پیدا کرده ام، موسیقی هوش از سر بر افکنی پیدا کرده ام، مثل همین نوشته حرف مهمی پیدا کرده ام که در لحظه می خواهم به اشتراک بگذارمشان.

قبل از زدن دگمه ی پست از خودم می پرسم: چرا؟ 

و بعد.

شرح حالی در انزوای اجباری

من مادر بزرگی داشتم که مادر جان و یا " ننه ذبیح" صدایش می کردیم و در حوالی 13 سالگی من به رحمت خدا رفت. از این مادربزرگ چند خاطره برایم مانده است و همه اش مبتنی بر شرایط سخت پیری است. یکی اش این است که یک روز در میان با مادرم تلفنی صحبت می کرد و مادرم با او حوصله بسیار می کرد. پیرزن حوصله اش سخت سر می رفت، خلقش سخت بود و تنگ هم می شد، سلامت جسمانی چندانی هم نداشت، بر روی زمین به مثل کودکان حرکت می کرد، سوادی هم نداشت، دوستی هم نداشت. تصویری از او دارم که یک روز با ماشین از جلوی خانه اش می رفتیم و دیدم که دم در بر روی زمین نشسته است، پارچه ای به مناسبت روسری بر روی سرش انداخته و و با چشمانی منتظر به عابرین پیاده رو نگاه می کند. با من بسیار مهربان بود. خدایش بیامرزد. نقل اصلی حرفم چیز دیگری است. 

این ده روز گذشته به مناسبت یک عملیات اصلاحی در پایم، زمین گیر و خانه-مان شده ام. برکت دارویی و غذایی ام تکمیل بوده،  خدایگان خیر بسیار بدهد به دوستانم که از دوستی شرمنده ام کردند. همیشه در دسترس بودند و همیشه منتظر به کمک. به دلیل مصرف مسکن جات، چندان توان کار نداشتم ولی عمو سام برکت بدهد به نت-فلیکس که این مدت سرم را خوب گرم کرد. غذا و دارو تکمیل، سرگرمی هم تکمیل، سلامتی هم به سمت کمال و بی هیچ نگرانی،  ولی از این ها که بگذریم چیزی حوصله ام را به طرز سختی سر می برد.

زمان چندان طولانی هم نبود. نصفش را که خواب و منگ از درد یا که از بی دردی بودم. یکی دو تا از دوستانم حداقل با پیغام های نوشتاری با من در تماس بودند، مهربان مادر هم که هر روز حداقل یک بار جویای احوالم بود. با این حال، این بسته بودن و یا که نداشتن گزینه ای برای داشتن ارتباط انسانی، و یا بدون آنکه بخواهم درام قضیه را زیاد کنم: هرچه که بود، دلم را به طرز عحیبی خسته کرد و جلوه ی جدیدی از تنهایی را نشانم داد. فکرش را بکن، اگر قرار بود که نگران ابتداییات زندگی می بودم یا که امکان خواندن و نوشتن و تماشا کردن نداشتم، چقدر سخت تر می شد...

همه ی اینها من را به یاد " مادرجان" می اندازد. گویی الان میفهمم که چرا پیرزن اینقدر بی حوصله می شد، و چقدر این سر زدن های یک روز در میان و این تلفن های یک روز در میان برایش مهم بود. چرا زنگ می زد و می پرسید که آیا مادرت از خانه خارج شد که به من سر بزند... چرا اینقدر چشم انتظار بود... چشم انتظار چه بود... چرا این قدر در خیالش واقعیت ها به هم آمیخته می شد. ارتباط انسانی- حتی از نوع قدم زدن در خیابانی پر از غریبه ها و پرسیدن قیمت و سلام کردن به راننده اتوبوس- خودش مسکن عظیمی برای تحمل درد بودن است و نداشتن این مسکن، فشار عظیمی به آدم می آورد. [ البته که این وسط حرف ازخود-آگاهی هم می شود زد و ازخود پرسید که چرا اینجور است.]

نتیجه ی سرراست این نوشته این است که اگر کسی را در خانواده یا نزدیکان دارید که از شنیدن صدای تلفن شما به طرز عجیبی خوشحال میشود، مرتب زنگش بزنید. این را نه به عنوان یک اصل اخلاقی که به عنوان حرکتی کاملا خودخواهانه می گویم. بعدها وقتی که خودتان در آن حال " انزوای اجباری" قرار گرفتید، می فهمید که چقدر دلی را خوشحال کرده اید. همین قدر که بدانید این گفتگو " درصدی از اعمال زنده مانی روزمره" آن فرد است  اهمیت قضیه را نشان می دهد. این پست را فی الواقع برای یادآوری به خودم می نویسم. 


پی نوشت: طی کردن پروسه ی درمانی مذکور، هرچند پیش پا افتاده و ساده، تجربه ای غرورشکن - humbling - بود. لحظه ای که لباسها را از زیر و بالا در میاوری و با لباس کفن مانندی روی یک تخت می خوابی و یکی دو لوله اویزان ت میکنند، انگار که آرام آرام چیزی عوض می شود، به مانند دفعه ی اولی که قطعه ای در ماشینن نویت را به سبب استهلاک عوض می کنی، باورت میشود که این به خرج افتادن ها برای ماشین نوی من هم اتفاق می افتد. ماشینی که حتی اگر قطعات یدکی اش موجود باشد، دیگر ولی امکان خرید و فروش ش نیست.

پی نوشت دو: صد البته که این نوشته برای شخص من و با توجه به کوتاه بودن این زمان چیزی بیشتر از یک چیز-ناله نیست! تجربه اش اما مزه ی عجیبی داشت. 

Thursday, February 5, 2015

در یکی از آن اعصار بارانی

واج آرايي چيست؟ 
تصويري  كه از باران ترسيم مي كند
شُر شُر ناودان خاطره.

Wednesday, January 28, 2015

پر از دود و آتش، 
سيگاري مرا چشم در چشم تو مي كشد، 
 پيش آن اقيانوس آرامي.



Monday, January 26, 2015

بارقه های نقره ای رنگ امید

فیلم silver linings playbook را همین الان دیدم و خاصیت یکتایی برای من داشت. سهل ممتنع بود. درعین حال که لحظه به لحظه اش را از اعماق جانم حس می کردم، هیچ ایده ای نداشتم که فیلم قرار است چگونه پیش برود. شاید نوع فیلم سازی اش چنین بوده ولی خوب، من دوست دارم فکر کنم که آن چنان با شخصیت فیلم و فضای فیلم همزاد پنداری میکنم که همان جور که در لحظه از آینده ی خودم هیچ ایده ای ندارم، از جلو رفت این فیلم هم هیچ ایده ای نداشتم. 

تمام فیلم در لحظه ی " الان " برای من اتفاق افتاد، انگار داستانش و پایانش هیچ مهم نبود، انگارفقط نشستم و فریم به فریمِ فیلم را دیدم و مفتون فریم ها شدم، انگار که برایم آینه بودند. تنها فیلم دیگری که چنین حسی بهش داشتم املی پولن بود.