Wednesday, October 12, 2016

مثلا عاشورا

یک سگ را هرچه قدر آموزش بدهید نمی تواند جای دوست و دشمن را نشان دهد. یک میمون را هم هر کار کنید، از روی تفریح نمی رود و چوب را با دندانش بگیرد و بیاورد. هر جفت شان تا اندازه ی خوبی تعریف شان مشخص است. بعضی چیزها بر رویشان کار می کند و بعضی نمی کند. آدمیزاد، همین شخص شریف بنده و شما، هم تا اندازه ای همین است. تا حدودی تعریف و خصوصیت های خاصی دارد. از خصوصیات آدمیزاد این است که تمثیل و مثال و داستان و افسانه از آن چیزهایی است که بر روی آدم کار می کند و به آدم "چیز" یاد می دهد، چه "چیز" درست یا چیز "غلط".
قصه ها از عوامل تشکیل دهنده ی فرهنگ هستند، و فرهنگ همان چیزی است که آدم ها را فراتر از انگیزه های مادی به سمت شعور متمایل می کند. مسلم که تعریف شعور از مکان به مکان و از زمان به زمان تغییر می کند اما می شود از ابزارهای فرهنگ برای ساخت آن شعور مورد نظر استفاده کرد.
شما را نمی دانم ولی من کاری به صحت تاریخی عاشورا ندارم، همان جور که کاری به صحت تاریخی شاهنامه ندارم. شما شاید خیلی بزرگ باشید و درد دل رستم و مظلومیت سیاوش برای تان معنی نداشته باشد ولی برای من این معنی را می دهد که رستم هم که باشی گاهی دلت می گیرد، این معنی را می دهد که سیاوش، مستقل از اینکه بقیه با اون چه کردند، سیاوش بود. حالا یکی بیاید و به اسم سیاوش، چاقو بکشد و خودش را و بقیه را زخمی کند، یا که به هرگونه دیوانه بازی دیگر در بیاورد، برای من چیزی از ارزش قصه ی سیاوش کم نمی شود. شاید ولی بشود به آن آدم کمک کرد. شما را نمی دانم ولی برای من امام حسین و ابوالفضل، قصه های فوق العاده ای هستند. من وقتی به این قصه فکر می کنم، کاری به قمه زدن و دیوانه بازی ندارم. من کاری به مردم آزاری بعضی از دسته های عزاداری ندارم. دیوانه بازی ها و مردم آزاری ها و توهمات به کنار، اتفاقا خیلی برایم جالب است که یک مملکت برای یک قصه، دو روز تعطیل می کنند، لباس خاص می پوشند، مراسم خاص دارند، به هم غذا می دهند و فقیر و غنی، در حالت بهینه اش، دور هم جمع می شوند. فکرش را بکن، اگر ما برای لیلی و مجنون هم مراسم می گرفتیم قشنگ نبود ؟ فکرش را بکن، بگوید در فلان کشور برای یک داستان تراژدی، مثلا برای فرهاد که تیشه را در سرش کوبید یا برای مگر ما برای شب یلدا و نوروز داستان تاریخی خاصی طلب می کنیم؟
این آخری را برای بی دین ها می گویم: دین و فرهنگ، نه که از هم مستقل باشند، ولی دقیقا هم معنا هم نیستند. این شدنی است که مراسم خوب را نگه داشت و لذت برد و بدی هایش را کنار گذاشت. شما می توانید از نوروز لذت ببرید بدون اینکه زرتشتی و یا حتی پارسی باشید. شما می توانید از نوروز لذت ببرید بدون اینکه معتقد به جامعه ی طبقاتی زمان ساسانیان و هخامنشینان باشید. شما می توانید از عاشورا به معنای خودتان، به قاموس خودتان، لذت ببرید و درگیرش بشوید و لمس ش کنید و به وسیله آن آدم بهتری بشوید، حداقل همان جوری که با یک فیلم درام یا یک قطعه موسیقی آدم بهتری می شوید، بدون آنکه مسلمان و یا شیعه باشید.
https://www.youtube.com/watch?v=-h39vHzLlpc

No comments:

Post a Comment